Biến chủng Delta của SARS-CoV-2 “tự hủy” kỳ lạ ở Nhật Bản

Sau thời gian số ca Covid-19 mới tăng vọt và đạt đỉnh điểm gần 26.000 ca mới/ngày vào ngày 20/8, Nhật Bản đột ngột chuyển mình và trở thành câu chuyện chống dịch vô cùng thành công, gây ngạc nhiên trong cộng đồng khoa học gia.

Ngày 20/11, Bộ Y tế nước này ghi nhận 104 ca Covid-19 mới trong vòng 24 giờ, chưa bằng 1% số ca mới so với lúc đỉnh điểm tháng 8. Đến ngày 7/11, nước này không xuất hiện ca tử vong vì Covid-19 trên toàn quốc, lần đầu tiên trong vòng 15 tháng, theo Hãng tin Kyodo News. Trước đó, số trường hợp mới duy trì dưới 5.000 ca/ngày vào giữa tháng 9 và dưới 200 ca/ngày vào cuối tháng 10. Tuy nhiên, không giống như những nơi khác ở châu Âu và châu Á, Nhật Bản chưa bao giờ tiến gần đến việc phải áp dụng lệnh phong tỏa trên toàn quốc.

Nhiều học giả đưa ra các giả thuyết nhằm giải thích hiện tượng trên, trong đó nguyên nhân hàng đầu chính là tỷ lệ tiêm vaccine cao của Nhật Bản. Tính đến ngày 18/11, nước này tiêm chủng đủ 2 mũi cho 75,7% dân số. Các yếu tố khác bao gồm giữ khoảng cách và mang mask vốn ăn sâu vào đời sống của người Nhật. Tuy nhiên, báo cáo mới cho rằng nguyên nhân chính có thể liên quan những chuyển biến trong gene di truyền của virus Corona chủng mới (SARS-COV-2) trong quá trình sinh sản.

Báo The Japan Times dẫn giả thuyết của ông Ituro Inoue, Giáo sư Viện Di truyền quốc gia (Nhật Bản), cho thấy biến thể Delta ở nước này đã tích tụ quá nhiều đột biến ở protein nsp14. Đây là protein đóng vai trò sửa lỗi di truyền của virus trong quá trình sao chép. Kết quả là theo thời gian, virus lâm vào tình trạng chật vật vì phải vá quá nhiều lỗi, cuối cùng dẫn đến tình trạng “tự hủy”.

Các nghiên cứu trước đây phát giác đa số người châu Á có enzyme gọi là APOBEC3A, mang đến năng lực phòng vệ trước các virus như SARS-CoV-2. Dựa trên những báo cáo này, nhóm chuyên gia của Viện Di truyền quốc gia và Đại học Niigata (Nhật Bản) tìm hiểu liệu APOBEC3A có ảnh hưởng gì đến protein nsp14 hay không, cũng như nó có thể hạn chế hoạt động của virus?

Kết quả thu được hoàn toàn bất ngờ: đại đa số mẫu nsp14 ở Nhật Bản đều xảy ra đột biến chồng chất ở địa điểm gọi là A394V trên gene của virus.

“Trong quá trình các đột biến của Delta được tích lũy, chúng tôi cho rằng virus chuyển thành phiên bản lỗi và mất đi khả năng tự sao chép. Dựa trên thực tế là số ca không tiếp tục tăng, có thể đến một thời điểm, các đột biến đã đẩy virus đến tình trạng gọi là “tuyệt chủng tự nhiên”, theo giáo sư Ituro Inoue.

Giả thuyết của Giáo sư Inoue được cho có thể giải thích nguyên nhân về điều kỳ diệu tại Nhật Bản. Trường hợp của Nhật Bản cũng đặc biệt vì đến cuối tháng 8, biến thể Delta gần như xóa sổ mọi biến thể khác gây bệnh Covid-19 tại nước này. Trong khi đó, các quốc gia như Ấn Độ và Indonesia đều ghi nhận sự hiện diện của cả Alpha lẫn Delta trong cộng đồng. Giáo sư Inoue cũng để ngỏ khả năng xảy ra “sự tuyệt chủng tự nhiên” của biến thể Delta ở những nước khác, nhưng ông cho rằng hiện chưa có quốc gia nào dường như tích lũy nhiều đột biến ở nsp14 như tại Nhật Bản. Dù vậy, các đột biến tương tự ở enzyme A394V cũng được phát giác ở ít nhất 24 nước.

Giả thuyết của Giáo sư Inoue cũng có thể mang đến lời giải thích tại sao đợt bùng phát dịch SARS đột ngột chấm dứt vào năm 2003.

Tin tức khác...