CÀ PHÊ KHỞI NGHIỆP

Miền Nam là xứ cà phê, cà phê được trồng nhiều và người dân uống cà phê cũng nhiều.

Saigon là đất vui chơi ăn uống. Đi đâu cũng thấy các hàng cơm tấm, phở, hủ tíu… nhưng nhiều nhất vẫn là các quán cà phê. 

Quán cà phê mở khắp thành phố không thiếu chỗ nào với đủ loại đủ kiểu. Từ các tiệm cà phê sang trọng nằm ở ngã tư, trung tâm thành phố, quầy cà phê trong siêu thị, quán cà phê bình dân ghế xếp thấp nhưng lưng dựa êm ái, cà phê vườn ở ven đô, ngoại thành có sân rộng trồng nhiều cây cối, xe cà phê take away, hàng cà phê vỉa hè rải rác ghế đẩu, thùng cà phê gốc cây khách trải tấm carton ngồi xệp trên gờ gạch,… 

Đi đâu cũng đụng cà phê, ngay đầu ngõ đương nhiên cà phê cóc nhưng vào tuốt trong cũng có cà phê không bảng hiệu, thậm chí không bàn ghế. Hàng xóm ới một tiếng chủ bưng ly cà phê qua tận nhà… Thật ra trong các con hẻm lớn vẫn có nhiều quán cà phê. Do nhà mặt tiền tấc đất tấc vàng nên nhiều quán lui vào trong hẻm, tiền thuê rẻ hơn, quán rộng rãi hơn và có thể dễ đậu xe.

Vì người người uống cà phê, nơi nơi bán cà phê như vậy nên nói về khởi nghiệp, nhiều người dân sống ở thành phố, tức là sinh ra ở thành phố hay dân nhập cư, cả nam nữ, già trẻ, nghệ sĩ… đều chọn mở quán cà phê, như là một nghề dễ dàng thực hiện mà không cần nhiều vốn và không cần tay nghề quá cao siêu. Nghệ sĩ mở quán thật hợp vì có chỗ cho cả rừng bạn lui tới. Nhà thơ Phạm Thiên Thư từng mở quán Hoa Vàng ở con đường rất vắng vẻ, ông chỉ ngồi yên một chỗ im lặng cười cười thế mà khách kéo tới ầm ầm từ sáng đến tối.

Kinh doanh sản xuất, buôn bán phải có tay nghề, kinh nghiệm, vốn lớn. Tiệm ăn cần đầu bếp giỏi, nấu nướng hợp khẩu vị, còn nhìn qua các quán cà phê hình như… đơn giản, dễ ăn tiền! 

Thông thường quán cà phê không chỉ bán cà phê dù pha phách nhiều kiểu cà phê truyền thống chỉ duy nhất cà phê phin hay cà phê pha máy, Espresso, Latte Macchiato, Cappuccino, Cafe Latte, Cafe Macha, Americano,… mà còn vài thứ khác: ca cao, chocolate, yogurt… Thậm chí cà phê chỉ chiếm phần nhỏ trong menu nhưng quán vẫn định danh là quán cà phê.

Để khởi nghiệp đầu tiên, chủ nhân kiếm mặt bằng gần chỗ đông người như trường học, trung tâm thương mại, cao ốc…, mua mấy bộ bàn ghế, ly, tách, phin, máy pha cà phê, kêu mối bỏ cà phê… Tự mình pha chế, phục vụ hoặc đông khách quá thì kêu người nhà phụ giúp hay thuê sinh viên làm theo giờ… 

Các chuỗi cà phê lớn như Starbucks, Highland, Trung Nguyên Legend để phân biệt với Trung Nguyên King Coffee của người vợ đã ly hôn giành khách với chồng, The Coffee House… chiếm những góc ngã tư đông đúc, sang trọng. Nhiều người tìm đến những quán này vì tên tuổi của quán, vì độ sang chảnh, vì để chứng tỏ… đẳng cấp của mình dù từng chê bai “cà phê của quán này lạt quá, quán nọ… mắc quá…”

Các quán cà phê có diện tích kha khá đều trang trí bắt mắt cho khách hàng sống ảo cũng là một yếu tố câu khách. Nào hồ nước phun, nào cây cối xào xạc, nào lẵng hoa tươi nhập khẩu, ghế gỗ, chiếc xe đạp thồ, nào chum gốm….. Chỗ này đèn hồng, chỗ kia đèn tím, chỗ nọ bức tượng thần vệ nữ…

Cà phê nhiều quá nên các quán mới mở sau này phải tìm cho mình phong cách riêng. Nào hát với nhau. quán chuyên hát nhạc tình, nhạc trẻ, nhạc sống… Quán trên sân thượng gần sân bay để vừa ngắm hoàng hôn vừa ngắm từng chiếc máy bay lên xuống. Quán cà phê sách ngồi trầm ngâm bên giá sách nhìn rất là mọt! Quán khác nuôi đàn mèo để khách vừa uống vừa vuốt ve bộ lông mịn. Ngồi quán cà phê cá uống ly cà phê nóng, còn chân thì ngâm vào hồ cá mát lạnh. Có quán cà phê ghế đôi thì cũng có quán cà phê võng đung đưa sự đời…

Một quán cà phê bình dân khác rất nổi tiếng trong giới sành điệu khi chủ nhân vẫn rang hạt trong thùng bằng cách quay tay trên lò than. 

Một cô gái trẻ dù học ngành hóa thực phẩm nhưng lại khởi nghiệp bằng cách mở quán cà phê theo phong cách nội thất gỗ giản dị nhưng hiện đại, nhạc nhẹ, gần các cao ốc văn phòng và nay đã hình thành nên một chuỗi cà phê nổi tiếng.

Quán cà phê không chỉ dành chủ yếu cho người già, trung niên mà còn cho người trẻ nên cũng phải design theo kiểu… teen. Một quán cà phê trong ngõ nhỏ nhưng ngoài cánh cổng tròn vòng cung như phim cổ trang, bờ tường trang trí đầy hoa giả. Các hot girl, hotboy trước khi vào quán đều tụm năm, tụm ba chụp hình. Có hai chị nhỏ đến dựa hàng rào giơ hai ngón tay “hi”, click rồi… phóng lên xe chạy mất vì gu là trà sữa chứ không phải cà phê. 

Có quán dễ dãi cho khách ngồi vô thời hạn, nhất là vào mùa nắng, sinh viên ngồi phòng máy lạnh trốn nóng, uống miễn phí hết bình trà đá này sang bình khác không chịu đứng dậy, chỗ thì háy hó … Thường hiếm nơi lườm nguýt vì đặc tính của quán cà phê vốn ngồi đồng, việc khách ngồi lâu cũng nằm trong trù liệu. Một chủ quán cà phê đã phải đóng cửa sau vỏn vẹn mây tháng cầm cự vì khách chỉ kêu một ly đen mà ngồi từ sáng tới xế, chắc thất nghiệp hay sao mà bỏ cả bữa trưa ngồi mòn ghế của quán.

Mở quán cà phê tùy thuộc vào thiên thời, địa lợi, nhân hòa và yếu tố quan trọng nhất là… may mắn. Một quán cả phê mở trước mặt ngôi chợ nhỏ trên con đường nhiều cửa hàng. Quán cho uống miễn phí trong vòng hai ngày, quảng cáo nguyên liệu sạch, nguyên chất. Thiên hạ xếp hàng dài để nhận ly cà phê sánh đậm thơm phức. Có điều tới ngày thứ ba hết khuyến mãi thì không ma nào bước vào, chỉ vài nhân viên ngồi quầy làm cảnh. Phỏng vấn người đi qua ngó vào nhận được câu trả lời quen uống pha phách đủ thứ rồi, qua cà phê nguyên chất đắng quá, tim đập mạnh, mất ngủ; người khác thấy không rẻ và thân thiện bằng quán vỉa hè góc chợ và người nữa lại cho rằng không đủ… sang bằng quán cửa kính đầu đường…

Bởi vậy một chủ quán cả cười nói đùa bán bao nhiêu năm không hề sợ cà phê hạt tăng giá vì toàn pha bắp rang, đậu nành, vỏ cau, vỏ cà phê nướng… là những nguyên liệu chẳng bao giờ sợ thiếu và sợ cao giá. Chỉ tăng giá chút đỉnh khi người giao mối kêu xăng lên thôi.

Một anh sau mấy năm ra trường lăn lộn nộp đơn xin việc vài nơi, thích làm chủ hơn làm thuê nên hăng hái khởi nghiệp bằng quầy cà phê trong mall. Ráng lây lất hết hạn hợp đồng một năm lỗ chổng cẳng, anh buộc đóng cửa vì thiên hạ khi vào hàng ăn bên cạnh thì nơi đó cũng bán kèm luôn thức uống rồi, chẳng ai buồn ghé vào quầy cà phê dường như thích hợp vào buổi sáng hơn mall chiều, tối. 

Mấy anh chị sinh viên chung tay đóng xe cà phê đậu bên lề đại lộ. Bán khoảng hai tiếng đồng hồ “cà phê mang đi” lúc đầu giờ đi làm sáng mong thêm vào tiền học phí. Vì chỉ trong khoảng hai tiếng đó, một hai người làm không xuể, mà chia ra đầu người thì chẳng còn lời lóm bao nhiêu. Ai hỏi, nhóm trả lời bằng câu cực kỳ hot trend hiện nay: Làm vì đam mê thôi!

Có nơi phường giúp gia đình nghèo “diện chính sách” khởi nghiệp bằng cách cấp cho một chiếc xe cà phê, giống như xe bánh mì, được “giấy phép” đứng bán hiên ngang ở góc đường không sợ đuổi.  

Nếu không sẵn của nhà thì tiền thuê mặt bằng cũng là mối bận tâm lớn. Nhiều sinh viên đang đi học hoặc mới ra trường sẵn học qua giáo trình Kinh tế học, Chiến lược marketing…liền hăm hở vay tiền cha mẹ, họ hàng… hoặc mua lại thương hiệu mở quán cà phê. Nhưng chỉ được một thời gian ngắn sau khi kêu gọi đủ mặt gia đình, họ hàng, bạn bè… uống giúp rồi ế dài dài.

Mở quán cà phê cóc “lượm bạc cắc” coi vậy mà dài hơi.

Một bà nội trợ trung niên ngày lo nấu nướng hai bữa cơm, rảnh rỗi bèn nghĩ cách kiếm tiền. Nhà trong hẻm nhưng trước cửa nhà là bờ tường dài của một xí nghiệp. Bà bèn xếp ba bộ bàn ghế thấp dựa bờ tường. 4g sáng trời còn tối đen, đã nghe tiếng đập đá cục. Khách là ông già mất ngủ; mấy anh thợ hồ, tài xế đi làm xa, người đi tập thể dục sớm cũng ghé vào. Thông thường là khách quen lại ngay hiên nhà. Cà phê kiểu này dậy rất sớm. Khi chưa một hàng quán nào mở cửa, trời còn tối om, chỉ duy hàng cà phê đã nhóm lửa bập bùng nấu nước sôi. 

Trong con hẻm ngang một mét rưỡi. Một ông buôn bán thất bại, cũng bắt đầu lại bằng cà phê. Vì xe máy ra vào hẻm thường xuyên, ông đóng một cái kệ cao quá đầu người một xíu, kê ly, hộp sữa đặc, chai cà phê “nước cốt” thay cho bảng hiệu. Sẵn ngoài mặt tiền đường là các cửa tiệm buôn bán, văn phòng công ty… các nhân viên thường là khách hàng ghi sổ. Ông kiểm được cũng tạm tiền chợ.

Các quán cà phê vỉa hè ít nơi còn pha bằng phin. Mà sẵn những gói cà phê “2 in 1”, “3 in 1”. Rẻ và vô cùng tiện lợi. Muốn pha phin cũng dễ vì để giữ mối giao nguyên liệu lâu dài, người bán cà phê sẽ tận tình chỉ chủ quán cách pha chế. 

Hàng bình dân này cũng giống như xe bán nước giải khát lưu động, tuy mang tiếng bán cà phê nhưng thật ra kèm đó là đủ loại nước giải khát cho mọi yêu cầu: nước chanh, nước ngọt có ga, nước sâm đóng chai sẵn, nước cam vắt, bưởi ép, nước tinh khiết… chắc là chỉ thiếu bia, rượu thôi.  

Qua đợt giãn cách xã hội Covid-19, kinh tế đình trệ, các quán cà phê bị ảnh hưởng dữ dội. Chủ quán gắng trông chờ suốt mấy tháng trời đợi bình thường trở lại. Giờ khách hàng không còn nhiều tiền cho thú vui ngồi nhâm nhi cà phê, họ mua các gói bột cà phê hòa tan về pha uống đỡ để tiết kiệm, nhất là sợ nơi tụ tập đông người khi biến chủng Omicron đang lơ lửng đe dọa, số người mắc bệnh và tử vong gia tăng từng ngày.

Gượng dậy không nổi, nhiều tiệm trả lại mặt bằng. Đi ngang những quán cà phê thơ mộng ngày xưa nay cửa đóng then cài treo ổ khóa, không có chủ mới thuê nên quán cũ suy tư đếm giọt đen rơi đợi tứ thơ, chỉ phô cảnh nhà hoang, bụi rác tả tơi… 

SGCN

Tin tức khác...