ĐỨA TRẺ THỨ 44

Đây là một cuộc sát hạch, một bài tập. Vấn đề được xem xét ở đây là Leo có đáp ứng được vai trò một mật vụ không: chẳng có gì liên quan đến Raisa hết, không hề. Tại sao lại chỉ định chồng kẻ khả nghi điều tra vợ mình trừ phi quan ngại chủ yếu là người chồng sẽ ứng xử thế nào trong cuộc điều tra đó? Không phải Leo là người bị theo dõi sao? Không phải Vasili đã đến kiểm tra xem gã có khám xét căn hộ đúng mức không ư? Hắn không quan tâm đến những gì tìm được trong nhà Leo: hắn quan tâm đến phương pháp làm việc của Leo. Đã rõ cả rồi. Vasili đã chọc tức gã hôm qua, bảo gã nên tố cáo vợ mình chính xác chỉ vì hắn hy vọng rằng Leo sẽ làm đúng điều ngược lại và bảo vệ cô. Hắn không muốn Leo tố cáo Raisa. Hắn không muốn gã qua được cuộc sát hạch này. Đó là một cái bẫy. Tất cả những gì gã cần làm là cho thiếu tá Kuzmin thấy rằng gã sẵn sàng tố cáo vợ mình, chứng minh lòng trung thành của gã với MGB là tuyệt đối, chứng minh lòng tin của gã là dứt khoát, chứng minh con tim gã có thể tàn nhẫn – nếu gã làm được điều này thì tất cả họ đều an toàn: Raisa, đứa con chưa ra đời của gã, cha mẹ gã. Tương lai của gã ở MGB sẽ được đảm bảo, còn Vasili sẽ ra rìa.

Nhưng chẳng phải đây là một giả định sao? Nếu kẻ phản bội, như ông ta đã thú nhận, đúng là kẻ phản bội thì sao? Nếu bằng cách nào đó ông ta đã làm việc cùng Raisa thì sao? Có lẽ ông ta đã khai thật. Tại sao Leo lại chắc chắn đến vậy rằng người đàn ông này vô tội? Tại sao gã lại chắc chắn đến vậy rằng vợ gã vô tội? Suy cho cùng, tại sao cô lại đi kết bạn với một giáo viên dạy văn có tư tưởng chống đối? Đồng xu kia đang làm gì trong căn hộ của họ? Không phải sáu cái tên khác trong lời thú tội đã bị bắt và tất cả đều được thẩm vấn thành công rồi sao? Danh sách đã được chứng minh và Raisa có trong danh sách. Đúng, cô là gián điệp và ở đây, trong túi gã, là đồng xu, bằng chứng để chứng minh điều đó. Gã có thể đặt đồng xu lên bàn và đề nghị bắt cả cô và Ivan Zhukov để xét hỏi. Gã đã bị lừa. Vasili nói đúng: cô là kẻ phản bội. Cô mang thai con người khác. Không phải gã luôn biết rằng cô không chung thủy với gã sao? Cô không yêu gã. Gã chắc như thế. Tại sao lại mạo hiểm mọi thứ vì cô – một phụ nữ lạnh lùng với gã, một phụ nữ may mắn lắm thì chỉ chịu đựng gã. Cô là mối đe dọa tới tất cả những gì gã đang phục vụ, tất cả những gì gã giành được cho cha mẹ mình và cho chính bản thân gã.

Chuyện đã hết sức rõ ràng: nếu Leo nói rằng cô có tội thì chuyện này sẽ kết thúc tốt đẹp cho cả gã và cha mẹ gã. Điều đó là chắc chắn. Là điều an toàn duy nhất phải làm. Nếu đây là một phép thử phẩm chất của Leo, Raisa cũng sẽ được tha. Và cô sẽ không bao giờ cần phải biết. Nếu cô là gián điệp thì những người này đã có bằng chứng và chờ xem liệu Leo có làm việc với cô không. Nếu cô là gián điệp thì gã sẽ tố cáo cô, cô đáng chết. Điều duy nhất phải làm là tố cáo vợ mình.

Thiếu tá Kuzmin bắt đầu thủ tục:

– Leo Stepanovich, chúng tôi có lý do tin rằng vợ cậu đang làm việc cho cơ quan nước ngoài. Cá nhân cậu không bị nghi ngờ về bất cứ tội gì hết. Đây là lý do chúng tôi đề nghị cậu điều tra những cáo buộc. Hãy cho chúng tôi biết cậu tìm thấy gì.

Leo đã có lời xác nhận mà gã chờ đợi. Đề nghị của thiếu tá Kuzmin rất rõ. Nếu gã tố cáo vợ mình, gã sẽ tiếp tục được họ tin tưởng. Vasili đã nói gì?

Nếu anh thoát khỏi vụ tai tiếng này thì một ngày nào đấy anh sẽ điều hành MGB. Tôi chắc chắn điều đó.

Sự thăng tiến chỉ còn cách một câu nói thôi.

Căn phòng yên ắng. Thiếu tá Kuzmin rướn người lên:

– Leo?

Leo đứng dậy, chỉnh lại áo khoác đồng phục:

– Vợ tôi vô tội.

Chương 20

Ba tháng sau

Phía tây dãy núi Ural thị trấn Voualsk

13 tháng ba

Dây chuyền lắp ráp xe hơi chuyển sang ca tối. Ilinaya đã ngừng công việc và bắt đầu cọ rửa bàn tay, dùng miếng xà phòng đen hôi rình: loại xà phòng duy nhất sẵn có. Nước lạnh, xà phòng không sủi bọt – nó chỉ vữa ra thành những mẩu nhờn – nhưng điều duy nhất ả có thể nghĩ đến là mấy tiếng đồng hồ từ bây giờ đến ca làm việc tiếp theo. Ả định tối nay đi chơi. Trước hết, ả phải tẩy rửa dầu và kim loại bám dưới móng tay. Rồi ả sẽ về nhà, thay đồ, tô chút phấn màu lên má rồi tới Basarov, nhà hàng gần ga xe lửa.

Nhà hàng Basarov là nơi quen thuộc với những người đến đây vì công việc, các viên chức dừng nghỉ chân trước khi họ tiếp tục chuyến đi trên tuyến đường sắt xuyên Siberi về phía Đông hoặc Tây. Nhà hàng phục vụ đồ ăn – xúp hạt kê, cháo lúa mạch, cá trích muối – mà Ilinaya nghĩ thật kinh khủng. Quan trọng hơn, có bán rượu. Vì bán rượu nơi công cộng mà không bán đồ ăn là phi pháp, đồ ăn chỉ là phương tiện để đạt được mục đích, một đĩa thức ăn là một loại giấy phép uống rượu. Thực ra quán này có phần như một ổ cho gái đứng đường hơn. Quy định không cá nhân nào được mua hơn một trăm gam vodka đã bị phớt lờ. Basarov, gã chủ đứng tên quán rượu, luôn say xỉn và thường thô bạo, và nếu Ilinaya muốn hành nghề tại quán của hắn ta, hắn muốn chia phần. Không cách nào ả có thể giả vờ là uống rượu ở đó để giải sầu, trong khi dò tìm khách hàng vãng lai. Không ai đến đấy uống rượu cho vui; quán toàn khách tạt qua, không có người địa phương. Nhưng đó là một lợi thế. Ả không thể kiếm ăn với dân địa phương được nữa. Gần đây ả bị ốm – đau, đỏ ửng, phát ban, đại khái thế. Vài khách quen bị các triệu chứng tương tự và nói xấu ả khắp thị trấn. Giờ ả chỉ còn kiếm ăn với những người không biết ả, những người không ở lại thị trấn lâu nên không thể phát hiện ra họ đi tiểu nước đục trước khi họ tới Vladivostok hay Moscow, tùy là họ đi về hướng nào. Ả không vui thú gì việc truyền mấy con vi khuẩn cho dù họ chẳng phải hạng người tốt đẹp gì. Nhưng ở thị trấn này, đi bác sĩ khám một bệnh lây qua đường tình dục còn nguy hiểm hơn chính sự lây truyền. Với một phụ nữ không chồng, thế chẳng khác nào đi nộp một lời thú tội, ký dưới bằng một vết nhơ. Ả phải đến phòng khám chui để chữa trị. Việc đó cần phải có tiền, có thể rất nhiều tiền, mà ngay lúc này ả đang tiết kiệm cho một việc khác, một việc quan trọng hơn nhiều – thoát khỏi thị trấn này.

Lúc ả đến, quán đông nghịt và các cửa sổ phủ đầy hơi nước. Không khí sặc mùi makhorka, loại thuốc lá rẻ tiền. Ả nghe tiếng cười say xỉn cách năm mươi bước chân, trước khi bước qua cửa. Ả đoán là lính. Ả đoán đúng. Thường có một kiểu tập trận diễn ra ở vùng núi, và những tay lính lúc rảnh việc thường đến đây. Basarov chủ yếu lo phục vụ dạng khách hàng này. Hắn bán rượu pha nước lã, nói rằng, khi có ai cự nự, mà bọn họ thì thường làm thế, đấy là một nỗ lực cao thượng nhằm hạn chế say xỉn. Thường có những vụ ẩu đả. Tuy nhiên, ả biết rằng bất chấp những kể lể của hắn nào là cuộc sống của hắn khó khăn ra sao và khách hàng tệ hại thế nào, hắn cũng kiếm được kha khá nhờ bán số rượu nguyên chất mà hắn đã lấy bớt đi. Hắn là kẻ đầu cơ. Hắn là tên cặn bã. Chỉ vài tháng trước, ả lên tầng trên để đưa phần tiền hằng tuần và, qua khe hở cửa phòng ngủ hắn, ả thấy hắn đếm những đồng rúp hết tờ này đến tờ khác, những đồng tiền hắn để trong chiếc hộp thiếc có dây buộc chặt. Ả đã theo dõi, không dám thở, khi hắn gói hộp thiếc vào tấm vải trước khi giấu trong ống khói. Từ lúc đó, ả đã mơ ăn trộm món tiền đó rồi chạy trốn. Tất nhiên, Basarov chắc chắn sẽ bẻ cổ ả nếu hắn bắt kịp ả, nhưng ả tính rằng hắn có phát hiện ra hộp thiếc trống không thì tim hắn đã nổ tung ra, ngay tại ống khói. Ả rất chắc quả tim hắn và cái hộp kia chỉ là một.

Theo ả nghĩ, mấy tay lính còn uống chừng một giờ nữa. Lúc này bọn họ chỉ sờ soạng ả thôi, một ưu đãi bọn họ không phải mất tiền trừ phi người ta coi vodka miễn phí là tiền boa mà ả không cho là vậy. Ả dò quanh những khách hàng khác, tin rằng ả có thể kiếm thêm chút ít khi mấy tay lính kia phải quay về trại. Toán lính chiếm hết mấy bàn đầu, để các khách hàng còn lại những bàn sau. Những khách hàng này ngồi một mình – chỉ họ và đồ uống của họ và món thức ăn chưa động đến. Chắc chắn: họ đang kiếm tình. Chẳng có lý do nào khác để lảng vảng nơi đây.

Ilinaya chỉnh lại vạt váy, bỏ ly rượu đấy, và đi qua giữa đám rất nhiều lính với những cái véo và bình phẩm cho đến khi tới một trong những bàn sau. Người đàn ông ngồi đó chừng bốn mươi, có lẽ trẻ hơn một chút. Thật khó đoán. Hắn không điển trai, nhưng ả nghĩ có lẽ vì thế mà hắn sẽ trả thêm. Bọn đẹp mã đôi khi nhồi vào đầu ý nghĩ tiền không cần thiết, kiểu như một thỏa thuận sẽ làm hài lòng cả đôi bên. Ả ngồi xuống, bắt tréo chân và mỉm cười:

– Tôi là Tanya.

Những lúc thế này, cứ nghĩ mình là một ai khác lại có ích. Gã đàn ông châm điếu thuốc rồi đặt tay lên đầu gối Ilinaya. Chẳng thèm mua đồ uống cho ả, hắn rót một nửa vodka còn lại của hắn vào một trong cả đống cốc bẩn thỉu quanh đấy rồi đẩy sang cho ả. Ả nghịch chiếc cốc, chờ hắn nói gì đó. Hắn uống xong, không có vẻ gì là muốn trò chuyện. Cố để không trợn ngược mắt lên, ả bắt chuyện:

– Anh tên gì?

Hắn không đáp, cho tay vào túi áo, lục lọi. Hắn đưa tay ra, nắm tay siết chặt. Ả hiểu đây như một dạng trò chơi và ả phải chơi cùng. Ả gõ lên khớp ngón tay hắn. Hắn lật nắm tay lại, từ từ xòe ngón tay ra, từng ngón một…

Trong bàn tay hắn là một mẩu vàng nhỏ. Ả cúi nhìn. Ả chưa kịp nhìn rõ thì hắn đã nắm tay lại và cho vào túi áo. Hắn vẫn không nói gì. Ả dò xét khuôn mặt hắn. Mắt hắn đỏ ngầu và say xỉn, và ả chẳng thích hắn tẹo nào. Nhưng mà ả cũng không thích nhiều người và chắc chắn không thích một gã đàn ông nào ả từng ngủ cùng. Nếu ả muốn trở nên cầu kỳ thì ắt ả sẽ giải nghệ, rồi lấy một người trong vùng, và đành ở lại thị trấn này suốt đời. Con đường duy nhất để quay về Leningrad, nơi gia đình ả sống, nơi ả đã sống cả đời mình cho đến khi có lệnh chuyển đến đây, một thị trấn ả chưa bao giờ nghe đến, là liệu ả có kiếm đủ tiền để hối lộ đám công chức không. Vì không có bạn bè quyền thế cho phép chuyển nơi cư trú nên ả cần mẩu vàng đó.

Hắn chạm chiếc cốc của ả, thốt ra lời đầu tiên:

– Uống đi.

– Anh phải trả tiền cho tôi trước đã. Rồi anh có thể bảo tôi phải làm gì. Đấy là luật, luật duy nhất.

Mặt người đàn ông xáo động như thể ả vừa ném một hòn đá xuống bề mặt những biểu hiện của hắn. Trong một lúc ả thấy cái gì đó ẩn giấu bên dưới vẻ ngoài béo phị, nhạt nhẽo của hắn, cái gì đó khó chịu, cái gì đó khiến ả muốn quay mặt đi. Nhưng mẩu vàng khiến ả vẫn nhìn hắn, khiến ả vẫn ngồi yên tại chỗ. Hắn lấy mẩu vàng trong túi, giơ ra. Khi ả với tay ra và nhặt nó nơi lòng bàn tay ẩm ướt của hắn thì hắn khum bàn tay lại, giữ mấy ngón tay ả theo. Không đau nhưng dù gì mấy ngón tay ả vẫn bị kẹp. Ả không thể để hắn nắm tay cũng không thể rút tay ra mà không có mẩu vàng. Đoán được hắn muốn ả phải làm gì, ả mỉm cười rồi cười vang như đứa con gái yếu thế, thả lỏng cánh tay. Hắn bung nắm tay. Ả cầm lấy mẩu vàng và nhìn chằm chằm. Nó có hình dạng một chiếc răng. Ả nhìn chằm chằm người đàn ông:

– Anh lấy ở đâu thế?

– Thời buổi khó khăn, người ta bán bất cứ thứ gì họ có.

Hắn cười. Ả thấy buồn nôn. Kiểu tiền tệ gì thế này? Hắn gõ gõ cốc rượu. Chiếc răng kia là tấm vé cho ả thoát khỏi đây. Ả uống cạn cốc rượu.

Chương 21

Iunaya dừng bước:

– Anh làm việc trong nhà máy à?

Ả biết là hắn không làm việc trong nhà máy, nhưng không có ngôi nhà nào quanh đây ngoại trừ nhà của công nhân nhà máy. Hắn thậm chí còn không thèm đáp.

– Này? Chúng ta đi đâu thế?

– Sắp tới rồi.

Hắn dẫn ả đến nhà ga ở rìa thị trấn. Dù nhà ga còn mới, nhưng lại nằm ở khu vực cũ kỹ nhất, gồm những căn nhà một phòng xiêu vẹo mái tôn và tường gỗ mỏng, nằm san sát nhau trên những con đường bốc mùi cống rãnh. Những căn nhà này là của công nhân nhà máy gỗ, họ sống năm hay sáu hoặc thậm chí bảy người trong một phòng, không phù hợp cho chuyện hai người sắp làm.

Trời lạnh cóng. Ilinaya đang tỉnh táo lại. Chân ả bắt đầu mỏi.

– Thời gian của anh thế này. Cái răng vàng cho anh được một giờ. Đấy là điều chúng ta đã thỏa thuận. Nếu anh lấy đi thời gian tôi cần quay lại quán, nghĩa anh chỉ còn hai mươi phút kể từ bây giờ.

– Nó nằm phía sau nhà ga.

– Sau đó chỉ có rừng thôi.

– Cô sẽ thấy.

Hắn tiến lên, đến bên hông nhà ga và chỉ vào bóng đêm. Ả cho tay vào túi áo, bước theo hắn, nheo nheo mắt theo hướng hắn chỉ. Ả có thể thấy đường ray mất hút vào rừng và không gì khác:

– Tôi đang nhìn cái gì đây?

– Đằng kia.

Hắn chỉ một ngôi nhà gỗ nhỏ nằm bên cạnh đường ray, cách không xa bìa rừng:

– Tôi là kỹ sư. Tôi làm việc ở đường sắt. Kia là nhà bảo dưỡng. Chỗ đấy rất kín đáo.

– Một căn phòng thì rất kín đáo.

– Tôi không thể mang cô về chỗ tôi ở được.

– Tôi biết một chỗ lẽ ra chúng ta nên đến.

– Thế này hay hơn.

– Không phải với tôi.

– Chỉ có một luật chơi. Tôi trả tiền, cô nghe lời. Hoặc trả lại vàng cho tôi, hoặc làm như tôi bảo.

Chuyện này chẳng có gì hay ngoài mẩu vàng. Hắn đưa tay ra, chờ mẩu vàng được trả lại. Hắn dường như không thất vọng cũng chẳng bực tức hay mất kiên nhẫn. Ilinaya thấy dễ chịu với sự thờ ơ này. Ả cất bước về phía căn nhà gỗ:

– Ở trong đấy anh có mười phút, thỏa thuận?

Không lời đáp – ả coi đó là chấp nhận.

Căn nhà bị khóa, nhưng hắn có một chùm chìa khóa và sau một hồi mò mẫm tìm đúng cái chìa thì hắn loay hoay với cái ổ khóa:

– Nó bị đóng băng rồi.

Ả không đáp, quay đầu sang bên và thở dài tỏ ý khó chịu. Kín đáo là một chuyện và ả nghĩ hắn đã có vợ. Nhưng vì hắn không sống trong thị trấn này, ả không hiểu vấn đề của hắn là gì. Có lẽ hắn sống với gia đình hoặc bạn; có lẽ hắn là một viên chức cấp cao. Ả không quan tâm. Ả chỉ muốn mười phút tiếp theo kết thúc.

Hắn cúi xuống, khum hai tay bên ổ khóa và thổi hơi vào. Chìa khóa đã tra vào, ổ khóa bật mở. Ả vẫn đứng ngoài. Nếu không có ánh sáng, thỏa thuận sẽ hủy, mà ả thì đã giữ mẩu vàng ở dưới ủng. Ả đã cho kẻ này nhiều thời gian hơn cần thiết. Nếu hắn muốn phung phí thời gian cho một cuộc hành trình chẳng tới đâu thì tùy hắn.

Hắn bước vào nhà, biến mất trong bóng tối. Ả nghe tiếng quẹt diêm. Ánh sáng lóe lên từ cây đèn bão. Gã đàn ông nhấc đèn và treo lên cái móc nhô ra từ mái nhà. Ả liếc vào trong. Ngôi nhà đầy những đoạn ray thừa, đinh vít, bu lông, dụng cụ, và thanh gỗ. Có mùi hắc ín. Hắn bắt đầu dọn dẹp một bàn thợ. Ả cười:

– Mông tôi sẽ dính dằm mất.

Ả ngạc nhiên thấy hắn đỏ mặt. Ứng biến, hắn trải áo khoác lên mặt bàn. Ả bước vào trong:

– Một quý ông tuyệt vời…

Thường ả sẽ cởi áo khoác, có lẽ ngồi trên giường và cởi bỏ tất, diễn trò. Nhưng vì không có giường và không có lò sưởi, ả định chỉ cho phép hắn kéo váy ả lên. Ả sẽ vẫn mặc áo:

– Hy vọng anh không phiền nếu tôi vẫn mặc áo khoác?

Ả đóng cửa, không trông chờ việc này sẽ khiến nhiệt độ khác đi, trong nhà vốn lạnh cóng như bên ngoài. Ả quay người.

Người đàn ông ở gần sát hơn là ả nhớ được. Ả bắt gặp cái gì đó như kim loại bay về phía mình – ả không kịp hiểu ra đó là gì. Vật kia đã đâm vào bên mặt ả. Cái đau từ điểm tiếp xúc xuyên suốt cơ thể, chạy dọc xương sống xuống tận bàn chân. Cơ bắp ả chùng xuống; chân ả sụm xuống như thể gân đã bị cắt đứt. Ả ngã vào cửa. Mắt mờ đi, ả thấy nóng mặt, có máu trong miệng. Ả sắp xỉu, bất tỉnh, nhưng ả cố gắng chống cự lại nó, bắt mình phải tỉnh táo, tập trung vào giọng hắn:

– Làm y như tao bảo.

Liệu sự quy phục có làm người đàn ông này hài lòng không? Mấy mẩu răng gãy cắm trong lợi khiến ả nghĩ khác. Ả không muốn tin vào sự khoan dung của hắn. Nếu ả chết trong một thị trấn ả căm ghét, một thị trấn ả bị lưu đày, cách gia đình ả một ngàn bảy trăm cây số, thì ả thà sẽ chết trong khi móc mắt tên khốn kiếp này.

Hắn túm lấy cánh tay ả, chắc hắn nghĩ là mọi chống cự đã tan biến. Ả nhổ một miệng đầy máu và đâm vào mắt hắn. Chắc hắn quá bất ngờ vì hắn buông ả ra. Ả quờ tay lên cánh cửa phía sau mình, và đẩy nó ra – cánh cửa bật mở và ả ngã ra ngoài trời tuyết, nằm ngửa, mắt ngước nhìn trời. Hắn chộp lấy hai bàn chân ả. Ả điên cuồng quẫy đạp, cố tránh xa ra. Hắn nắm được một chân, kéo ả vào trong nhà. Ả tập trung, nhắm mục tiêu: gót giày ả đá trúng quai hàm hắn. Cú đá rất tốt, đầu hắn ngoặt ra sau. Ả nghe hắn hét lên. Hắn thả tay ra. Ả lăn sấp lại, đứng dậy và chạy.

Lảo đảo mò mẫm, phải mất vài giây ả mới nhận ra mình đang chạy thẳng ra khỏi ngôi nhà gỗ, xa thị trấn, cách xa nhà ga và dọc theo đường ray. Bản năng mách bảo phải tránh xa hắn. Bản năng khiến ả thất vọng. Ả đang chạy xa sự an toàn. Ả nhìn ra sau. Hắn đang đuổi theo. Hoặc ả phải tiếp tục hướng này hoặc là quay lại về phía hắn. Không cách nào có thể lách qua hắn được. Ả cố hét to lên nhưng miệng đầy máu. Ả bị nghẹn, lắp bắp, làm gián đoạn nhịp độ và làm thu hẹp lại chút khoảng cách giữa họ.

Hắn sắp bắt kịp.

Bỗng nhiên mặt đất bắt đầu rung chuyển. Ả ngước nhìn. Một con tàu chở hàng đang tiến đến, rầm rầm chạy về phía họ, những chụm khói bốc ra từ phía trước bằng sắt cao. Ả giơ cánh tay, vẫy vẫy. Với khoảng cách gần năm trăm mét, thậm chí nếu lái tàu có thấy ả chăng nữa thì cũng chẳng kịp dừng lại đúng lúc. Chỉ có vài giây trước cú đâm sầm. Nhưng ả không chạy khỏi đường tàu, tiếp tục tiến đến nó, chạy nhanh hơn – định chui dưới con tàu. Con tàu không có dấu hiệu dừng lại. Không có tiếng rít phanh kim loại, không có tiếng còi. Ả gần con tàu đến mức những rung chấn gần như lắc ả xuống tận hai bàn chân.

Con tàu bắt đầu lao vào ả. Ả lao mình sang bên, tránh đường ray và ngã xuống đống tuyết dày. Đầu máy và đoàn tàu gào rú chạy qua, lay tuyết trên đầu những ngọn cây gần đấy rơi xuống. Nghẹt thở, ả liếc nhìn ra sau, hy vọng kẻ theo đuổi đã bị cắt đuôi, nghiền nát dưới con tàu, hoặc bị mắc kẹt phía bên kia đường ray. Nhưng hắn vẫn bình tĩnh. Hắn đã nhảy về cùng phía với ả và đang nằm trên tuyết. Hắn đứng dậy, lảo đảo về phía ả.

Ả nhổ máu trong miệng ra và hét lên: kêu cứu, tuyệt vọng. Đây là tàu chở hàng, không có ai mà nghe hoặc nhìn thấy. Ả đứng dậy và chạy, đến bìa rừng, không chậm đi, đâm xuyên qua những cành cây chìa ra. Ả định đi vòng rồi trở lại đường ray về thị trấn. Ả không thể trốn ở đây: hắn quá gần, ánh trăng sáng quá. Dù ả biết tốt hơn là tập trung mà chạy, nhưng ả cũng không cưỡng nổi cái thôi thúc. Ả phải nhìn. Ả phải biết hắn ở đâu. Ả quay lại.

Hắn đã biến mất. Ả không thấy hắn. Còn tàu vẫn rầm rầm chạy qua. Ả hẳn đã mất dấu hắn khi ả vào rừng. Ả đổi hướng, chạy về thành phố, về nơi an toàn.

Gã đàn ông từ một gốc cây bước ra, ôm lấy eo ả. Họ ngã nhào xuống tuyết. Hắn nằm trên ả, xé áo ả và chửi rủa. Tiếng hắn không át nổi tiếng tàu nên ả không nghe được. Ả chỉ thấy răng và lưỡi hắn. Rồi ả nhớ ra: ả đã chuẩn bị cho lúc này. Ả cho tay vào túi áo khoác, tìm cái đục đã lấy cắp ở chỗ làm. Trước đây ả đã dùng nó nhưng chỉ để hăm dọa, chỉ để cho thấy ả có thể chống cự nếu cần. Ả cầm chặt cái cán gỗ. Ả chỉ có một cơ hội để làm thôi. Khi hắn để tay lần lên váy ả, ả đâm đầu kim loại vào bên đầu hắn. Hắn ngồi đậy, ôm lấy tai. Ả lại bạt hắn một nhát nữa, cắt bàn tay đang ôm lấy tai. Ả nên đâm liên tiếp, ả nên giết hắn, nhưng mong muốn bỏ chạy quá mạnh mẽ. Ả lùi lại, bò đi như côn trùng, vẫn còn nắm cái đục đầy máu.

Gã đàn ông quỳ hai chân hai tay xuống, bò theo ả. Một miếng vành tai hắn rách ra, treo lủng lẳng nơi miếng da, vẻ mặt nhăn nhúm vì tức giận. Hắn lao lên chụp cổ chân ả. Ả cũng xoay xở tránh được sát nút, bò nhanh hơn cho đến khi ả dựa vào một thân cây. Vì ả đột ngột dừng lại, hắn bắt kịp, nắm lấy cổ chân ả.

Ả chém tay hắn, đâm và rạch hắn. Hắn nắm lấy cổ tay ả, kéo ả về phía hắn. Mặt giáp mặt, ả cúi người, cố cắn mũi hắn. Tay kia hắn giữ cổ ả, siết chặt, giữ không cho ả cắn. Ả hổn hển, cố vùng ra, nhưng hắn siết quá mạnh. Ả nghẹt thở. Ả ngã người sang bên. Cả hai ngã nhào – lăn đè lên nhau vòng vòng trên tuyết.

Hắn buông ra một cách khó hiểu, thả tay siết cổ ả ra. Ả sặc, thở dốc. Gã đàn ông vẫn nằm trên, ghì ả bên dưới, nhưng không còn nhìn vào ả nữa. Hắn đang chú ý đến điều gì khác, cái gì đó bên cạnh họ. Ả quay đầu sang.

Lún trong tuyết, bên cạnh ả là cái xác trần truồng của một đứa bé. Da cô bé tái nhợt, gần như trong mờ. Cô bé tóc vàng, gần như trắng. Miệng cô bé há to, nhét đầy đất. Nó lồi lên, trên đôi môi mỏng xanh lợt. Tay và chân và mặt cô bé dường như không bị tổn thương, phủ dưới một lớp tuyết mỏng bị xô lệch đi khi họ lăn lên. Người cô bé bị rạch tung. Nội tạng phơi ra, bị cắt xé. Hầu hết phần da không còn, bị cắt đi hoặc bị bóc ra, như thể cô bé bị một đàn sói tấn công.

Ilinaya ngước nhìn kẻ săn đuổi mình. Hắn dường như quên mất ả. Hắn đang nhìn chằm vào xác đứa con gái. Hắn bắt đầu ọe, gập cả người lại, và buồn nôn. Vô tình, ả đặt bàn tay lên lưng hắn như để an ủi. Nhớ ra mình là ai, nhớ ra người đàn ông này là ai và hắn đã làm gì với mình, ả rụt tay lại, đứng lên và chạy. Lần này, bản năng không làm ả thất vọng. Ả xuyên qua bìa rừng, chạy về phía nhà ga. Ả không biết người đàn ông có đuổi theo hay không. Lần này ả không kêu thét, không chạy chậm lại, và….

Chương 22

Moscow

14 tháng ba

Leo mở mắt.

Ánh đèn pin khiến gã lóa mắt. Gã không cần xoay nhìn đồng hồ mới biết thời gian – giờ bắt người, bốn giờ sáng.

Gã ra khỏi giường, tim đập thình thịch. Trong bóng tối gã đi loạng choạng, mất phương hướng, va phải một người, né sang bên. Gã loạng choạng, lấy lại thăng bằng. Ánh đèn bật lên. Khi đã quen với ánh sáng, gã nhìn thấy ba sĩ quan: thanh niên, chưa quá mười tám tuổi. Bọn họ có vũ khí. Leo không nhận ra họ nhưng gã biết bọn họ thuộc hạng nào: cấp thấp, tuân thủ mù quáng, bọn họ nghe theo bất cứ mệnh lệnh nào được đưa ra. Họ trở nên hung bạo không chút dè dặt: bất cứ chống đối nhỏ nhặt nào cũng sẽ được đáp lại bằng sức mạnh kinh khủng. Họ nồng nặc mùi thuốc lá và rượu. Leo cho rằng những người này chưa được ngủ: uống suốt cả đêm, thức để làm nhiệm vụ này. Rượu khiến họ trở nên khó đoán, bất thường. Để tồn tại trong vài phút tới, Leo phải thận trọng, phục tùng. Gã hy vọng Raisa cũng hiểu điều đó.

Raisa đang đứng mặc bộ đồ ngủ, run rẩy nhưng không phải vì lạnh. Cô không biết đó là cơn sốc hay sợ hãi hay tức giận. Cô không thể ngừng run rẩy. Nhưng cô cũng không quay đi chỗ khác. Cô không xấu hổ; hãy để bọn họ xấu hổ vì sự hung hãn của họ, cứ để họ thấy chiếc váy ngủ nhàu nhĩ của cô, mái tóc rối bù của cô. Không, bọn họ thờ ơ. Điều đó chẳng có nghĩa gì hết, một phần trong công việc của họ là vậy. Cô không thấy chút cảm xúc gì trong mắt những thanh niên này. Những cặp mắt đờ đẫn: liếc qua liếc lại như con thằn lằn – mắt của loài bò sát. Họ kiếm đâu ra những cậu bé tâm hồn chai sạn thế này? Người ta biến họ thành như thế, cô chắc vậy. Cô liếc nhìn Leo. Gã đang đứng, hai tay để trước, đầu cúi xuống, tránh ánh mắt nhìn. Hèn yếu, dễ bảo: có lẽ đấy là cách xử sự khôn ngoan. Nhưng ngay lúc này cô không cảm thấy vậy là khôn ngoan. Có ba tên côn đồ trong phòng ngủ của họ. Cô muốn gã phải ngang ngạnh, nổi giận. Chắc chắn đấy là phản ứng tự nhiên? Bất cứ người bình thường nào cũng cảm thấy bị sỉ nhục.

Một người rời phòng, rồi gần như ngay lập tức quay lại mang theo hai va li nhỏ:

– Đây là tất cả những gì các người có thể mang theo. Các người không được mang gì theo ngoại trừ quần áo và giấy tờ. Trong một tiếng nữa ta sẽ đi cho dù hai người đã xong hay chưa.

Leo nhìn vào chiếc va li, vải căng chặt khung gỗ. Nó quá nhỏ, đủ cho một chuyến đi trong ngày. Gã quay sang vợ:

– Cố mặc càng nhiều càng tốt.

Gã liếc ra sau. Một người đang nhìn họ, hút thuốc.

– Cậu có thể chờ bên ngoài không?

– Đừng phí thì giờ yêu cầu. Câu trả lời cho tất cả là không. Raisa thay đồ, cảm thấy con mắt bò sát của tên lính đang bò trên người cô. Cô mặc thật nhiều quần áo trong chừng mực có thể: lớp này chồng lớp khác. Leo cũng vậy. Có thể trong tình huống khác thì buồn cười, tay chân họ phồng lên vì vải và len. Mặc đồ xong, cô vật lộn với câu hỏi nên mang gì và để lại gì trong số tất cả đồ đạc. Cô kiểm tra va li. Dài không quá chín mươi xăng ti mét, có lẽ rộng sáu mươi xăng ti mét và cao hai mươi xăng ti mét. Cuộc sống của họ phải gói gọn lại trong khoảng trống này.

Leo biết có khả năng họ được bảo phải gói ghém đồ như là một cách bị đưa đi mà không có xáo trộn tâm lý, một cuộc vật lộn xảy ra khi biết được rằng đang tới gần cái chết. Vì sẽ luôn dễ dàng hơn khi bắt người ta đi nếu họ vẫn bám lấy ý nghĩ, dù nhỏ nhoi đến thế nào, rằng họ sẽ sống sót. Tuy nhiên, gã có thể làm gì? Đầu hàng? Chống cự? Gã tính toán thật nhanh. Tay lính trẻ canh họ đang quan sát tất cả, thấy cái gì được cho vào, họ đã lựa chọn gì. Leo chạm tay Raisa:

– Lấy giày đi. Chọn đôi tốt nhất, mỗi người một đôi.

Giày tốt là loại hàng hóa có giá trị rất khan hiếm, có thể mua bán được.

Leo thu dọn quần áo, vật dụng có giá trị, tập ảnh: ảnh cưới, ảnh cha mẹ gã, Stepan và Anna nhưng không có ảnh gia đình Raisa. Cha mẹ cô đã bị giết trong Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, ngôi làng của cô bị quét sạch. Cô mất tất cả chỉ còn bộ quần áo đang mặc trên người. Vì va li gã đã đầy, mắt Leo nhìn lên tờ báo đóng khung treo trên tường: bức ảnh của gã, anh hùng chiến tranh, dũng sĩ diệt xe tăng, chiến sĩ giải phóng vùng bị chiếm đóng. Đối với những người lính này, quá khứ của gã chẳng có ý nghĩa quan trọng gì: với việc ký lệnh bắt, mọi hành động anh hùng và sự hy sinh của cá nhân trở nên vô ý nghĩa. Leo lấy mảnh báo khỏi khung. Sau nhiều năm gìn giữ cẩn thận, sùng kính nó trên tường như một bức tượng thánh, gã gấp tờ báo lại ném vào va li.

Đã hết giờ. Leo đóng va li của mình. Raisa đóng va li của cô. Gã tự hỏi còn được gặp lại căn hộ này nữa không. Điều đó khó xảy ra.

Bị áp giải xuống cầu thang, cả năm người chen chúc trong thang máy, áp sát vào nhau. Có một chiếc xe đang đợi. Hai người lính ngồi đằng trước. Một người ngồi sau, hơi thở hắn ta hôi hám, hai bên là Leo và Raisa.

– Tôi muốn gặp cha mẹ tôi. Tôi muốn tạm biệt họ.

– Không yêu cầu chết tiệt gì hết.

Chương 23

Năm giờ sáng mà phòng khởi hành đã đông đúc. Có lính, hành khách là dân thường, nhân viên nhà ga, tất cả đều đổ về con tàu tốc hành xuyên Siberi. Trong khi hành khách lên tàu, Leo và Raisa chờ ở cuối sân ga, xách va li và bị những kẻ áp giải mang vũ khí kè hai bên. Như thể họ bị nhiễm một loại virus truyền nhiễm, không ai đến gần họ, một quả bóng cô lập trong nhà ga đông đúc. Không ai giải thích gì cho họ, và Leo cũng không buồn hỏi. Gã không biết họ sẽ đi đâu hay đang chờ ai. Vẫn có khả năng họ sẽ bị đưa đến các trại cải tạo Gulag khác nhau, không bao giờ gặp lại nhau nữa. Tuy nhiên, đây đúng là con tàu chở khách không thể nhầm lẫn được, không phải là xe zak, loại xe màu đỏ chở gia súc dùng để chở tù nhân. Liệu họ có thể sống sót không? Chắc chắn cho đến giờ họ vẫn may mắn. Họ vẫn còn sống, vẫn ở gần nhau, hơn so với những gì Leo dám hy vọng.

Sau buổi lấy lời khai, Leo được cho về, chịu sự quản thúc cho đến khi quyết định được ban ra. Gã nghĩ sẽ không mất quá một ngày. Trên đường về nhà, căn hộ ở tầng mười bốn, nhận ra mình còn đồng xu rỗng kết tội trong túi, gã vứt nó bên đường. Có lẽ Vasili đã bỏ vào, có lẽ không phải. Không còn là vấn đề nữa. Khi Raisa từ trường về, cô thấy hai tay lính có vũ trang bên ngoài cửa; cô bị lục soát và được lệnh phải ở yên trong nhà. Leo đã giải thích tình thế của họ: những cáo buộc chống lại cô, việc điều tra của gã và việc gã đã bác bỏ cáo buộc. Gã không cần giải thích rằng cơ hội sống sót của họ rất mong manh. Trong khi gã nói, cô lắng nghe không hề bình luận hay đặt câu hỏi, không chút biểu hiện gì. Khi gã nói xong, phản ứng của cô khiến gã ngạc nhiên:

– Thật ngây thơ khi nghĩ chuyện này sẽ không xảy ra với ta. Họ ngồi trong căn hộ, chờ MGB đến bất kỳ lúc nào. Không ai buồn nấu ăn; không ai đói mặc dù việc nên làm là ăn càng nhiều càng tốt để chuẩn bị cho điều chờ đợi phía trước. Họ không thay đồ đi ngủ, họ không rời bàn ăn. Họ ngồi lặng lẽ – chờ đợi. Xem như họ có thể không bao giờ còn gặp lại nhau nữa, Leo cảm thấy thôi thúc muốn nói với vợ: nói những điều cần phải nói. Nhưng gã không thể hình dung ra những điều đó là gì. Nhiều giờ trôi qua, gã nhận ra đây là lần họ ở bên nhau như thế này, đối diện nhau, không bị quấy rầy, lâu nhất mà gã nhớ được. Không ai biết phải làm gì.

Đêm hôm đó không có tiếng gõ cửa. Bốn giờ sáng trôi qua, không có bắt bớ. Khi trời đã sang buổi trưa ngày hôm sau, Leo dọn bữa sáng, tự hỏi sao lại lâu đến vậy. Khi cuối cùng thì cũng có tiếng gõ cửa đầu tiên, gã và Raisa đã đứng lên, thở gấp, nghĩ rằng đây là kết thúc, bọn lính đến đưa họ đi, chia rẽ họ và mang họ đến những cuộc thẩm vấn khác nhau. Thế mà, chỉ là việc vặt; đổi lính gác, một tên dùng nhà tắm của họ, hỏi về việc mua đồ ăn. Có lẽ họ không thể tìm thấy bằng chứng nào, có lẽ hai người sẽ được minh oan và vụ án chống lại họ sẽ sụp đổ. Leo chỉ đùa giỡn với ý nghĩ này trong thoáng chốc: những cáo buộc không bao giờ sụp đổ vì thiếu bằng chứng. Tuy nhiên, một ngày trở thành hai ngày, hai ngày trở thành bốn ngày. Vào ngày 6 tháng Ba, thay vì nghe tiếng gõ cửa báo tin số mệnh của họ, Leo và Raisa được phép dự lễ tang cấp nhà nước của lãnh tụ.

Theo quy định là vẫn đang bị quản thúc tại nhà, nhưng Leo và Raisa và hai lính canh đã hòa vào đám đông một cách đầy trách nhiệm, tất cả đều tiến về Quảng trường Đỏ. Nhiều người khóc, một số không kìm nén được – đàn ông đàn bà và trẻ em.

Bầu không khí tràn ngập nỗi buồn.

Các phố chính và tòa nhà Xô viết chật ních người đến mức khó thở, tiến tới trước không kiểm soát được, giống như một hòn đá kẹt trong một trận sụt lở. Leo không lần nào để tuột tay Raisa, và mặc dù vai thiên hạ chen gã tứ phía gã cũng cố cho chắc là họ không bị xô nhau ra. Họ liền bị tách khỏi đám lính canh. Khi họ gần quảng trường, đám đông ép chặt hơn. Cảm thấy sự chen lấn, cơn cuồng loạn dâng cao, Leo đã quyết định xong. Tình cờ, họ bị đẩy ra rìa đám đông và thế là gã bước vào một cánh cửa, giúp Raisa thoát khỏi đám đông. Họ nấp đó, nhìn dòng người tiếp tục đi qua. Đó là quyết định đúng. Phía trước, mọi người chen lấn giẫm đạp lên nhau.

Trong cơn hỗn loạn, họ có thể thử tẩu thoát. Họ đã cân nhắc điều đó, giằng co với nó, thì thầm với nhau điều đó ở ngưỡng cửa. Mấy tay lính gác theo họ đã mất dấu. Raisa muốn bỏ chạy. Nhưng bỏ chạy sẽ cho người ta mọi lý do cần thiết để tử hình họ. Và thực tế là, họ không có tiền, không bạn bè, và không chỗ ẩn nấp. Nếu họ quyết định bỏ chạy, cha mẹ Leo sẽ bị xử tử. Cho đến giờ họ vẫn may mắn. Leo đã đặt cược mạng sống của họ bằng việc ở lại đương đầu .

Chương 24

Hành khách cuối cùng đã lên tàu. Trưởng ga, thấy những người mặc quân phục túm tụm trên sân ga gần đầu máy, nán lại chờ họ. Lái tàu thò đầu ra khỏi buồng lái, cố tìm hiểu xem có vấn đề gì. Những hành khách tò mò liếc trộm ra cửa sổ nhìn đôi vợ chồng trẻ đang gặp một rắc rối nào đó.

Leo thấy là một nhân viên mặc quân phục đang bước về phía họ. Đó là Vasili. Leo đã nghĩ là hắn. Hắn ta khó mà bỏ lỡ cơ hội này để hả hê. Leo cảm thấy thoáng giận dữ nhưng gã buộc phải nén cảm xúc lại. Có lẽ vẫn còn một cái bẫy được giăng ra.

Raisa chưa bao giờ gặp Vasili trước đó, nhưng cô đã nghe Leo tả về hắn: Một khuôn mặt người hùng có trái tim của kẻ tay sai.

Thậm chí nhìn qua cô cũng có thể biết có gì đó rất lệch lạc ở hắn. Hắn cười như thể nụ cười đó được tạo ra không để biểu lộ gì hơn ác tâm. Khi hắn đến chỗ họ, cô nhận thấy hắn sung sướng trước sự bẽ mặt của Leo và hắn thất vọng vì nó không nhiều hơn. Vasili nhăn răng cười:

– Tao khăng khăng là họ phải đợi, để tao có thể nói lời tạm biệt. Và giải thích cái gì đã được quyết định cho mày. Tao muốn đứng ra làm việc này, mày hiểu chứ?

Hắn đang thích thú. Dù kẻ này đang làm Leo kinh tởm, nhưng thật ngu ngốc nếu liều lĩnh chọc giận hắn khi họ đã sống sót được đến giờ này. Bằng một giọng vừa đủ nghe gã lẩm bẩm:

– Tôi rất cảm kích.

– Mày bị thuyên chuyển. Không thể giữ mày lại MGB khi trên đầu mày vẫn treo quá nhiều câu hỏi chưa được trả lời. Mày sẽ gia nhập dân quân. Không phải là syshchik, không phải thanh tra, mà là cấp thấp nhất, một uchastkovyy. Mày sẽ là thằng đi rửa dọn phòng giam, một thằng ghi chép – một kẻ làm những gì được bảo. Mày phải quen với việc nhận lệnh nếu mày muốn sống.

Leo hiểu sự thất vọng của Vasili. Hình phạt này – lưu đày đi làm việc cho lực lượng dân quân địa phương – quả là nhẹ nhàng. Căn cứ vào sự nghiêm trọng của các cáo buộc, họ có thể phải đối mặt với hai mươi lăm năm làm việc ở mỏ vàng Kolyma, nơi nhiệt độ là âm năm mươi độ, và bàn tay tù nhân bị biến dạng vì phát cước và chỉ còn mong sống được ba tháng. Họ không chỉ thoát được cùng mạng sống mà còn tự do. Leo không ảo tưởng rằng thiếu tá Kuzmin đã làm điều này vì tình cảm. Sự thật là ông ta cũng sẽ tự gây khó cho mình nếu truy tố người ông ta đỡ đầu. Sẽ tốt hơn, khôn ngoan hơn nếu chỉ cần cho gã đi xa dưới chiêu bài thuyên chuyển. Kuzmin không muốn các đánh giá của ông ta bị soi mói; dù gì, nếu Leo là gián điệp thì tại sao Kuzmin lại ưu ái gã bằng những lần thăng chức? Không, những câu hỏi đó thật rắc rối. Sẽ đơn giản hơn và an toàn hơn nếu quét lùa gã dưới một góc thảm nào đó. Hiểu rằng bất cứ biểu lộ nhẹ nhõm nào cũng sẽ làm Vasili bực mình, Leo cố hết sức tỏ vẻ chán nản:

– Tôi sẽ làm nhiệm vụ ở nơi cần đến tôi.

Vasili bước lên, dúi mấy tấm vé và giấy tờ vào tay Leo. Leo nhận lấy giấy tờ và tiến về phía tàu.

Raisa bước lên toa. Khi cô đang bước thì Vasili nói với theo: – Thật khó khăn khi biết ra là chồng cô đã cho người theo dõi cô. Mà không chỉ một lần. Tôi chắc hắn đã kể cho cô nghe. Hắn ta theo dõi cô hai lần. Lần kia lại không phải việc công. Hắn không nghĩ cô là gián điệp. Hắn nghĩ cô là con điếm. Cô phải tha thứ cho hắn. Mọi người ai cũng có những nghi ngờ. Và cô lại quá xinh đẹp. Cá nhân tôi, tôi không nghĩ cô xứng đáng để mà phải từ bỏ tất cả. Tôi ngờ rằng khi chồng cô nhận ra cái hố xí chúng tôi chuyển hắn đến, hắn sẽ dần ghét bỏ cô. Còn nếu là tôi, thì tôi đã chọn căn hộ và để cô bị bắn như một kẻ phản bội. Tôi chỉ còn biết nghĩ rằng hẳn cô rất giỏi khi trên giường.

Raisa thắc mắc về sự ám ảnh của kẻ này đối với chồng cô. Nhưng cô vẫn yên lặng: sự trả đũa có thể khiến họ phải trả giá cả tính mạng. Không bận tâm đến sợi dây bị tuột, cô xách va li lên và mở cửa toa tàu.

Leo theo sau cô, thận trọng không quay lại. Có khả năng, nếu gã thấy Vasili nhếch mép, gã sẽ không thể kiểm soát bản thân được nữa.

***

Raisa nhìn ra cửa sổ khi con tàu rời nhà ga.

Không còn chỗ ngồi và họ buộc phải đứng, ép sát nhau. Trong một lúc lâu, không ai nói gì, chỉ nhìn thành phố chạy qua. Cuối cùng Leo nói:

– Anh xin lỗi.

– Tôi chắc chắn là hắn ta nói dối. Hắn ta sẽ nói bất cứ điều gì để chọc tức anh.

– Hắn nói sự thật. Anh đã cho người theo dõi em. Và chuyện đó không liên quan gì đến công việc hết. Anh đã tưởng…

– Là tôi ngủ với người khác?

– Có một thời gian em không nói chuyện với anh. Em không động vào anh. Em không ngủ với anh. Ta như những người lạ. Và anh không thể hiểu tại sao.

– Ta không thể lấy một nhân viên MGB mà không nghĩ sẽ bị theo dõi. Nhưng cho tôi biết đi, Leo, làm sao tôi lại có thể không chung thủy? Nói thực, làm thế là tôi sẽ mạo hiểm cả tính mạng mình. Chúng ta sẽ không tranh cãi gì hết và anh sẽ cho người bắt tôi.

– Đó là điều em nghĩ sẽ xảy ra?

– Anh còn nhớ Zoya bạn tôi không, anh từng gặp cô ấy một lần, tôi nghĩ vậy?

– Có lẽ…

– Đúng, đúng thế – anh không bao giờ nhớ tên ai, đúng không? Tôi tự hỏi tại sao. Có phải đó là cách để anh có thể ngủ ban đêm, xóa sạch các sự kiện trong đầu anh?

Raisa nói nhanh, điềm tĩnh, và với sự dữ dội mà Leo chưa từng nghe trước đây. Cô nói tiếp:

– Anh đã gặp Zoya. Cô ấy bị kết án hai mươi năm.

– Sao em không nói với anh? Anh có thể giúp.

Raisa lắc đầu. Leo hỏi:

– Em nghĩ anh tố cáo cô ấy?

– Anh thì có biết gì đâu? Anh thậm chí còn không nhớ cô ấy là ai.

Leo sửng sốt: gã và vợ chưa bao giờ nói với nhau thế này, chưa bao giờ nói gì khác ngoài những việc vặt trong gia đĩnh, những lời lịch sự – họ chưa bao giờ to tiếng, chưa bao giờ tranh cãi.

– Tuy là anh không tố cáo cô ấy, Leo, nhưng làm sao anh có thể giúp được? Khi những người bắt cô ấy cũng giống như anh – những công chức tận tụy, mẫn cán? Cũng đêm đó anh không về nhà. Và tôi nhận ra có lẽ anh đang đi bắt bạn thân nhất của ai đó, bố mẹ của ai đó, con của ai đó. Nói đi, anh đã bắt bao nhiêu người? Anh có biết không? Nói một con số, năm mươi, hai trăm, một nghìn?

– Anh đã không chịu nộp em cho họ.

– Họ không theo dõi tôi. Họ theo dõi anh. Khi bắt những người lạ, anh có thể lừa phỉnh bản thân rằng họ có tội. Anh có thể tin rằng điều anh đang làm phục vụ mục đích nào đó. Nhưng thế không đủ với họ. Họ muốn anh chứng minh anh làm bất cứ điều gì họ đòi hỏi cho dù thâm tâm anh biết điều đó là sai trái, cho dù anh biết điều đó là vô nghĩa. Họ muốn anh chứng minh sự tuân thủ mù quáng của anh. Tôi nghĩ những người vợ là phép thử hữu ích cho việc đó.

– Có lẽ em đúng, nhưng giờ ta đã thoát khỏi nó rồi. Em có hiểu chúng ta may mắn thế nào vì có được cơ hội thứ hai không? Anh muốn mình bắt đầu một cuộc sống mới, như một gia đình.

– Leo, không đơn giản như vậy.

Raisa dừng lại, thận trọng dò xét gương mặt chồng, như thể lần đầu tiên họ gặp nhau:

– Buổi tối chúng ta ăn ở nhà bố mẹ anh, tôi đã nghe thấy cuộc nói chuyện từ cửa trước. Tôi ở phòng trước. Tôi nghe cuộc trao đổi về việc có nên tố cáo tôi là gián điệp hay không. Tôi không biết phải làm gì. Tôi không muốn chết. Nên tôi xuống phố và đi bộ một lúc, cố tập trung ý nghĩ. Tôi tự hỏi – liệu anh ta có làm điều đó không? Liệu anh ta có từ bỏ mình không? Bố anh đã có lý lẽ rất thuyết phục.

– Bố anh sợ.

– Ba mạng sống so với một người? Thật khó mà tranh luận với con số đó. Nhưng nếu ba chống hai thì sao?

– Em không có thai?

– Anh có bảo vệ tôi nếu tôi không có thai?

– Và em đợi đến lúc này mới nói cho anh?

– Tôi sợ anh sẽ đổi ý.

Đây là mối quan hệ của họ, trần trụi. Leo cảm thấy loạng choạng. Con tàu mà gã đang đứng, những người gần gã, những chiếc va li, quần áo gã, thành phố bên ngoài – phút này không có gì có vẻ thật hết. Gã không thể tin bất kỳ điều gì, thậm chí là những đồ vật gã có thể nhìn, chạm vào và cảm thấy. Tất cả những gì gã tin vào đều là dối trá.

– Raisa, có bao giờ em yêu anh không?

Một lúc trôi qua yên lặng, câu hỏi vương lại như một mùi hôi, cả hai người lắc lư theo chuyển động của con tàu. Cuối cùng, thay vì trả lời, Raisa quỳ xuống và buộc lại dây giày.

Chương 25

Voualsk

15 tháng ba

Varlam Babinich đang ngồi khoanh chân trên sàn bê tông bẩn thỉu trong một góc của ký túc xá, lưng quay ra cửa, dùng thân che những đồ vật sắp xếp trước mặt nó. Nó không muốn những đứa khác xía vào vì chúng dễ làm thế nếu có gì đó khiến chúng quan tâm. Nó liếc quanh. Có khoảng chừng ba mươi đứa trong phòng, chúng chẳng thèm để ý đến nó; hầu hết chúng nằm cạnh nhau trên tám cái giường dầm nước tiểu mà chúng buộc phải dùng chung. Nó nhìn hai đứa đang cào lưng cho nhau, những cái lưng bị lũ bọ cắn sưng phồng. Hài lòng vì không bị quấy rầy, nó quay lại nhũng món đồ sắp trước mặt, những đồ vật nó lượm lặt được những năm qua, tất cả đều quý giá với nó, bao gồm thứ mới thêm vào gần đây, trộm được sáng nay – một đứa bé bốn tháng tuổi.

Varlam lờ mờ hiểu rằng lấy cắp đứa bé là nó đã làm điều sai trái và nếu bị bắt nó sẽ gặp rắc rối, rắc rối hơn nó từng dính vào trước đây. Đứa bé đang khóc. Nó không đặc biệt lo lắng về tiếng ồn này bởi sẽ không ai nhận ra tiếng gào của một đứa trẻ khác. Khi đứa bé khóc, nó không quan tâm đứa bé bằng quan tâm cái chăn vàng quấn quanh. Tự hào về món đồ mới này, nó đặt đứa bé ngay giữa bộ sưu tập, hộp thiếc vàng, áo sơ mi cũ màu vàng, một viên gạch son vàng, một mẩu xé ra từ tấm áp phích có nền vàng, chiếc bút chì vàng, cuốn sách bìa mềm vàng. Vào mùa hè, nó thêm vào bộ sưu tập những bông hoa dại màu vàng hái trong rừng. Những bông hoa không giữ được lâu và không gì làm nó buồn hơn khi nhìn những sắc vàng phai đi, những cánh hoa trở nên héo úa. Nó tự hỏi: Màu vàng đi đâu rồi?

Nó không biết. Nhưng nó hy vọng rồi một ngày nó sẽ đến được nơi đấy, có lẽ khi nó chết. Màu vàng với nó còn quan trọng hơn bất cứ gì hay bất kỳ ai. Màu vàng là lý do cuối cùng nó lại ở đây, Internat Voualsk, một cơ sở nhà nước dành cho trẻ thiểu năng trí tuệ.

Khi còn nhỏ, nó cứ đuổi theo mặt trời, chắc rằng nếu nó chạy đủ xa thì nó sẽ bắt được mặt trời, kéo xuống khỏi bầu trời, và mang về nhà. Nó đã chạy gần năm tiếng đồng hồ trước khi bị bắt và mang về, gào thét tức tối vì cuộc chinh phục của nó bị ngăn chặn. Cha mẹ đã đánh đập nó hy vọng rằng như vậy sẽ uốn nắn được tính cách quái dị của nó, rồi cuối cùng họ cũng chấp nhận rằng phương pháp của họ không hiệu quả và giao nó cho nhà nước. Trong hai năm đầu ở Intemat, nó bị xích vào khung giường, như con chó ở nông trang bị trói vào gốc cây. Tuy nhiên, nó là đứa khỏe mạnh, vai rộng và quyết tâm ngoan cường. Sau mấy tháng, nó đã phá được khung giường, tháo dây xích và trốn thoát. Nó ra khỏi thị trấn, đuổi theo toa màu vàng của con tàu đang chạy. Cuối cùng nó được đưa về Intemat, bị kiệt sức và mất nước. Lần này nó bị nhốt vào tủ đựng bát. Nhưng chuyện đấy đã lâu – bây giờ các nhân viên đã tin tưởng nó. Nó đã mười bảy tuổi và đủ khôn ngoan hiểu rằng nó không thể chạy đủ xa để chạm tới mặt trời hoặc trèo lên cao đủ để hái mặt trời. Thay vì thế, nó tập trung vào việc tìm những màu vàng gần hơn, như đứa bé này đây, nó đánh cắp bằng cách thò tay qua ô cửa sổ để mở. Nếu nó không vội thế thì nó đã cố gỡ cái chăn ra và để đứa bé lại. Nhưng nó đã hoảng hốt, sợ sẽ bị bắt quả tang nên nó đã mang đi cả hai. Bây giờ, nhìn xuống đứa bé đang gào thét, nó nhận thấy tấm chăn khiến da đứa bé như vàng nhạt. Và cuối cùng thì nó mừng vì đã đánh cắp cả hai.

* * *

Bên ngoài, hai chiếc xe đậu lại và sáu dân quân Voualsk có vũ trang bước ra, dẫn đầu là chỉ huy Nesterov, một người trung niên có vóc dáng ngang, chắc nịch của một lao động trong nông trang tập thể. Anh ta ra hiệu cho đội của mình bao vây khu nhà trong khi anh ta và cấp phó, một trung úy, đi vào cổng. Mặc dù dân quân thường không được vũ trang, nhưng hôm nay Nesterov đã chỉ thị cho nhân viên mang súng. Họ sẽ bắn giết.

Phòng hành chính mở cửa: chiếc radio mở âm lượng nhỏ, một ván bài đang bỏ dở trên bàn, mùi rượu lởn vởn trong không khí. Không thấy bóng nhân viên. Nesterov và viên trung úy tiến đến, vào hành lang. Mùi rượu nhường chỗ cho mùi phân và lưu huỳnh. Lưu huỳnh được dùng để xua bọ chét. Mùi phân thì khỏi phải giải thích. Phân đầy trên sàn nhà và tường. Những phòng mà họ đi qua có rất nhiều trẻ em, có lẽ bốn chục đứa mỗi phòng, không mặc gì khác ngoài một chiếc áo bẩn thỉu hoặc quần đùi bẩn thỉu nhưng dường như không bao giờ mặc cả hai. Bọn trẻ nằm la liệt trên giường, ba hay bốn đứa vắt ngang trên tấm nệm mỏng tang dơ dáy. Nhiều đứa bất động – nhìn chằm chằm lên trần nhà. Nesterov thắc mắc có phải có mấy đứa đã chết rồi không. Thật khó mà biết được. Bọn trẻ đứng lên, chạy lại, cố chụp mấy khẩu súng, sờ quân phục của họ, thèm khát được tiếp xúc với người lớn. Chẳng mấy chốc họ bị bao vây giữa những bàn tay bu bám. Cho dù Nesterov đã chuẩn bị cho tình huống kinh khủng, anh ta cũng thấy thật khó mà hiểu nổi tại sao mọi thứ lại tồi tệ thế này. Anh ta định sẽ đưa vấn đề này ra với giám đốc trại. Tuy nhiên, chuyện đó để lúc khác.

Sau khi lục soát ở tầng trệt, Nesterov đi lên cầu thang trong khi viên trung úy ngăn đám trẻ con bám theo, nói bằng cái nhìn và cử chỉ nghiêm khắc nhưng điều đó chỉ khiến chúng bật cười như thể ấy là trò chơi. Mỗi khi anh ta nhẹ nhàng đẩy đám trẻ lùi lại, chúng lại ùa lên ngay, muốn bị đẩy trở lại. Hết kiên nhẫn, Nesterov nói:

– Kệ chúng, để chúng theo.

Họ chỉ còn cách để chúng theo sau.

Bọn trẻ trong những phòng trên lớn tuổi hơn. Nesterov đoán các phòng được phân chia theo độ tuổi. Kẻ khả nghi của họ là một đứa mười bảy tuổi – độ tuổi tối đa tại cơ sở này. Sau độ tuổi này, chúng sẽ được chuyển đến làm những việc nặng nhọc chán nản còn lại – công việc mà không người bình thường nào muốn làm, công việc mà những người làm nó tuổi thọ chỉ khoảng ba mươi. Họ đang đến cuối hành lang. Chỉ còn một phòng để lục tìm.

Lưng vẫn quay ra cửa, Varlam đang mải vuốt ve cái chăn của đứa bé, thắc mắc làm sao đứa bé không khóc nữa. Nó đưa ngón tay bẩn thỉu chọt đứa bé. Bỗng nhiên một giọng nói vẳng qua phòng, khiến lưng nó cứng đơ:

– Varlam đứng lên và quay lại, từ từ.

Varlam nín thở và nhắm mắt như thể điều này sẽ khiến giọng nói biến mất đi. Không có tác dụng.

– Chú sẽ không nhắc lại nữa. Đứng lên và quay lại.

Nesterov bước lên, tiến về chỗ Varlam. Anh ta không thấy được thằng bé đang giấu cái gì. Anh ta không nghe được tiếng một đứa trẻ đang khóc. Mấy thằng bé khác trong phòng đều đứng dậy, nhìn chằm chằm, háo hức. Thình lình Varlam cử động, nhặt lấy gì đó trong tay, đứng lên và quay lại. Nó đang ôm đứa bé. Đứa bé ré lên khóc. Nesterov thấy nhẹ nhõm: ít ra thì đứa bé vẫn còn sống. Nhưng không phải đã hết nguy hiểm. Varlam đang ôm chặt đứa bé vào ngực, tay nó quàng quanh cái cổ mong manh của đứa bé.

Nesterov nhìn ra sau. Cấp phó của anh ta vẫn đứng ở cửa cùng những đứa trẻ khác tò mò vây quanh. Anh ta nhắm vào đầu Varlam, lên cò, chờ lệnh, sẵn sàng giết. Tầm bắn thoáng. Nhưng cùng lắm thì anh ta cũng chỉ là một tay súng hạng tầm tầm. Khi nhìn thấy súng, mấy đứa trẻ bắt đầu gào lên, những đứa khác cười cợt và đập nệm thình thình. Tình huống trở nên mất kiểm soát. Varlam đâm hoảng. Nesterov cho súng vào bao, giơ tay lên nhằm trấn an Varlam, nói át tiếng ầm ĩ:

– Đưa đứa bé cho chú.

– Cháu gặp rắc rối lắm rồi.

– Không đâu. Chú thấy đứa bé vẫn ổn. Chú hài lòng về cháu. Cháu đã làm rất tốt. Cháu đã chăm sóc nó. Chú đến đây chúc mừng cháu.

– Cháu đã làm việc tốt ạ?

– Đúng vậy.

– Cháu có thể giữ nó không?

– Chú cần kiểm tra xem đứa bé có sao không đã, cho chắc. Rồi chú cháu ta sẽ nói chuyện. Chú có thể kiểm tra đứa bé được không?

Varlam biết họ đang giận dữ và họ định lấy đứa bé đi và sẽ nhốt nó trong phòng không có màu vàng. Nó kéo đứa bé sát hơn, chặt hơn, siết lại khiến cái chăn vàng trùm lên miệng đứa bé. Nó lùi lại phía cửa sổ, nhìn ra mấy chiếc xe dân quân đỗ dưới đường và những người có vũ trang bao vây tòa nhà:

– Cháu gặp rắc rối lắm rồi.

Nesterov tiến từ từ lên. Không có cách nào anh ta có thể dùng vũ lực gỡ đứa trẻ khỏi vòng tay của Varlam – đứa bé có thể bị bóp chết khi giành giật. Anh ta liếc nhìn viên trung úy, người này gật đầu, ám chỉ rằng anh ta đã ngắm đường đạn: anh ta đã sẵn sàng. Nesterov lắc đầu. Đứa bé quá gần mặt Varlam. Rủi ro xảy ra tai nạn quá lớn. Phải có cách khác.

– Varlam, sẽ không ai đánh cháu hay hại cháu cả. Đưa đứa bé cho chú rồi ta sẽ nói chuyện. Không ai tức giận hết. Chú đã nói rồi. Chú hứa !

Nesterov tiến thêm một bước, chắn tầm bắn của viên trung úy. Nesterov liếc xuống bộ sưu tập những đồ vật màu vàng trên sàn. Anh ta đã biết Varlam trong một sự cố trước đây, một chiếc váy vàng trên dây phơi bị mất trộm. Anh ta thấy ngay là đứa bé được quấn trong chăn màu vàng:

– Nếu cháu đưa đứa bé cho chú, chú sẽ bảo bà mẹ xem cháu có thể giữ lại cái chăn vàng được không. Chú chắc là cô ấy sẽ đồng ý. Chú chỉ cần đứa bé.

Nghe điều dường như là một thỏa thuận hợp lý, Varlam thấy thoải mái. Nó đưa tay ra, trao đứa bé. Nesterov chồm tới, chộp lấy đứa bé từ tay nó. Anh ta kiểm tra thì thấy rằng đứa bé dường như không bị tổn thương gì, trước khi chuyển sang cho viên cấp phó:

– Mang nó đến bệnh viện.

Viên trung úy vội vã đi ra.

Như thể không có chuyện gì xảy ra, Varlam ngồi xuống xoay lưng ra cửa, sắp xếp lại những món đồ trong bộ sưu tập để lấp khoảng trống do đứa bé để lại. Những đứa khác trong phòng yên lặng trở lại. Nesterov quỳ xuống bên cạnh nó. Varlam hỏi:

– Khi nào cháu có cái chăn?

– Cháu phải đi với chú đã.

Varlam tiếp tục sắp xếp lại bộ sưu tập. Nesterov liếc nhìn cuốn sách màu vàng. Đấy là một tài liệu quân sự, một tài liệu mật.

– Sao cháu có được nó?

– Cháu nhặt được.

– Chú sẽ xem một chút. Cháu có bình tĩnh để chú xem một không?

– Tay chú có sạch không?

Nesterov nhận thấy mấy ngón tay Varlam bẩn thỉu.

– Tay chú sạch.

Nesterov nhặt cuốn sách lên, lật giở ngẫu nhiên. Giữa sách có gì đó, kẹp giữa các trang. Anh ta lật ngược cuốn sách lại và lắc lắc. Một lọn tóc dày màu vàng rơi xuống sàn nhà. Anh ta nhặt lên, vê vê giữa ngón tay. Varlam đỏ mặt:

– Cháu gặp rắc rối lắm rồi.

Chương 26

Con tàu giảm tốc độ khi chạy lên những ngọn núi băng qua những rừng thông thẫm màu. Từ xa, bên trên những ngọn cây, có thể nhìn thấy những ngọn núi nhô lên cao như những chiếc răng không đều của hàm dưới.

Con đường mở ra một khu phát hoang – kéo dài trước họ là một nhà máy lắp ráp rộng mênh mông, những ống khói cao ngun ngút, những tòa nhà như những nhà kho liền nhau đột ngột hiện ra giữa vùng hoang vu. Như thể một vị thần đã ngồi trên dãy Ural, dằn nắm đấm xuống phong cảnh trước mặt ngài, hất tung cành cây, và đòi hỏi khoảng trống mới tạo ra nay phải đầy ống khói và nhà máy thép. Đây là hình ảnh đầu tiên về chỗ ở.

Hiểu biết của Leo về thị trấn này là qua tài liệu và sách báo tuyên truyền. Trước chỉ là những nhà máy gỗ và một loạt những căn nhà gỗ dành cho người làm việc trong nhà máy, nhưng rồi nơi đã từng là khu định cư bình thường của hai mươi nghìn cư dân đã lọt vào mắt Stalin. Xem xét kỹ hơn những tài nguyên thiên nhiên và do con người tạo ra, ông tuyên bố rằng nó không đạt năng suất. Sông Ufa gần đó, có những nhà máy chế biến sắt thép ở Sverdlovsk chỉ cách một trăm sáu mươi cây số về phía Đông, các mỏ quặng trên núi, và nó hưởng lợi từ đường tàu xuyên Siberi – những toa tàu lớn chạy qua thị trấn này mỗi ngày mà không có gì chất lên ngoài những tấm gỗ. Ông quyết rằng đây sẽ là nơi lý tưởng để lắp ráp xe, GAZ-20, loại xe nhằm cạnh tranh với những xe được sản xuất ở phương Tây, được sản xuất theo những quy chuẩn cao nhất. Loại xe kế tiếp, hiện đang được thiết kế – Volga GAZ-21 – đang được coi là đỉnh cao của công nghệ Xô viết, được thiết kế để chống chọi lại môi trường khắc nghiệt, gầm cao, hệ thống giảm xóc đáng thèm, động cơ chống đạn, và đặc tính chống gỉ ở quy mô chưa từng được biết đến ở Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Cho dù có thật hay không, Leo vẫn không có cách nào biết được. Gã biết đó là loại ô tô mà chỉ một số rất ít công dân Liên Xô mua được, vượt xa khả năng tài chính của những người làm việc trong nhà máy lắp ráp nó.

Việc xây dựng nhà máy bắt đầu sau chiến tranh và mười tám tháng sau, nhà máy lắp ráp xe Volga mọc lên giữa rừng thông. Leo chỉ tham gia tích cực sau khi nhà máy hoàn thành. Hàng nghìn lao động nhàn rỗi đã được kiểm tra và chuyển đến từ các thành phố trên toàn quốc để lấp đầy khoảng trống lao động mới được tạo ra, dân số tăng lên gấp năm lần trong năm năm qua. Leo đã kiểm tra năng lực của những công nhân Moscow được chuyển đến đây. Nếu họ qua được cuộc kiểm tra, họ sẽ bị tập trung rồi đưa đi trong vòng một tuần. Gã từng là một trong số những tay gác cổng vào thị trấn này. Gã chắc rằng đây là một trong những lý do Vasili chọn nơi này. Sự mỉa mai hẳn làm hắn ta thích thú.

Raisa đã bỏ lỡ hình ảnh đầu tiên về chỗ ở mới của họ. Cô ngủ, quấn trong áo khoác, đầu dựa vào cửa sổ, lắc lư nhẹ theo chuyển động của con tàu. Dịch đến chỗ ngồi bên cạnh vợ và hướng về nơi họ đang đi, gã có thể thấy thị trấn lớn bám lấy nhà máy lắp ráp khổng lồ như thể nó là một con ve đang hút máu trên cổ chó. Đầu tiên và trước hết đây là nơi sản xuất công nghiệp, và thứ nhì, không chắc chắn lắm, đây là một nơi để sống. Ánh điện của các khu căn hộ sáng mờ màu da cam trên nền trời xám. Leo huých Raisa. Cô tỉnh dậy, nhìn Leo, rồi nhìn ra cửa sổ.

– Mình đến nơi rồi.

Con tàu vào ga. Họ lấy va li, bước xuống sân ga. Ở đây lạnh hơn ở Moscow – nhiệt độ giảm ít nhất vài độ. Họ đứng như hai đứa trẻ lần đầu tiên di tản về nông thôn, nhìn chằm chằm xung quanh lạ lẫm. Họ không nhận được chỉ dẫn gì. Họ không quen ai. Họ thậm chí cũng không có số điện thoại nào mà gọi. Không ai chờ đợi họ.

Nhà ga trống trơn ngoại trừ một người đàn ông đang ngồi trong phòng vé. Anh ta còn trẻ, chưa quá hai mươi. Anh ta nhìn họ chăm chú ngay khi họ vào ga. Raisa đến chỗ anh ta:

– Chào anh. Chúng tôi cần đến trụ sở dân quân.

– Anh chị từ Moscow đến?

– Đúng vậy.

Người đàn ông mở cửa phòng vé, bước ra phòng đợi. Anh ta chỉ ra cửa kính về phía ngoài đường.

– Họ đang đợi các vị.

Cách cổng nhà ga một trăm bước chân là một chiếc xe dân quân.

Đi ngang qua tượng đá phủ tuyết khắc chân dung nhìn nghiêng của Stalin, được chạm trổ trên phiến đá, trông như hóa thạch, Raisa và Leo tiến đến chiếc xe, một chiếc GAZ-20, chắc chắn là một trong những chiếc xe được sản xuất ở thị trấn này.

Khi lại gần hơn, họ thấy hai người đàn ông ngồi ở ghế trước. Cửa mở, một người bước ra, người này tuổi trung niên, có bờ vai rộng:

– Leo Demidov?

– Vâng.

– Tôi là chỉ huy Nesterov, trưởng dân quân Voualsk.

Leo tự hỏi tại sao anh ta lại muốn gặp họ. Chắc chắn Vasili đã chỉ thị cho họ phải làm cho sự kiện này càng khó chịu càng tốt? Nhưng dù Vasili có nói gì – thì việc một cựu mật vụ MGB từ Moscow đến cũng sẽ khiến cho dân quân phải thận trọng.

Họ sẽ không tin gã đến đây để gia nhập vào cùng hàng ngũ với họ. Họ chắc chắn sẽ nghi ngờ đang có một chương trình bí mật nào đó và giả định rằng, vì bất kỳ lý do nào, gã sẽ báo cáo về Moscow. Vasili càng thuyết phục họ nghĩ khác thì họ càng nghi ngờ. Tại sao một mật vụ lại đi hàng trăm dặm để gia nhập vào một đơn vị dân quân cỡ nhỏ? Dân quân không gì hơn là một bộ phận thấp kém thuộc Bộ Nội vụ: lương thấp, ít được tôn trọng – một lực lượng gồm học sinh cấp hai bỏ học, lao động bị đuổi khỏi nông trang tập thể, quân nhân bị giải ngũ, và những người mà ý kiến của họ có thể mua chuộc được với giá nửa chai vodka.

Chính thức thì tỉ lệ tội phạm ở Liên bang Xô viết gần bằng không.

Báo chí thường đăng tin rằng hàng đống tiền được nước Mỹ tiêu tốn để ngăn chặn tội phạm, vì cần phải có những chiếc xe cảnh sát sáng bóng và nhân viên cảnh sát trong những bộ đồng phục gọn gàng, sạch sẽ có thể nhìn thấy ở mọi góc phố, không có họ xã hội tư bản sẽ sụp đổ. Phương Tây sử dụng nhiều con người dũng cảm của mình vào việc đấu tranh chống tội phạm, những công dân đáng ra nên dành thời gian để xây dựng nên cái gì đó. Nhân lực như thế không bị hoang phí ở đây: chỉ cần có một lũ khố rách áo ôm khỏe mạnh nhưng vô tích sự, cái bọn chẳng được việc gì hơn ngoài việc đi dẹp những cuộc ầm ĩ say xỉn. Đó là lý thuyết. Leo không biết số liệu tội phạm thực tế là thế nào. Gã không muốn tìm hiểu. Số liệu sản xuất của các nhà máy đầy rẫy trang nhất Pravda, mấy trang giữa, và cả mấy trang chót. Tin tốt là loại tin tức duy nhất đáng được in ra – tỉ lệ sinh cao, đường tàu như lên đỉnh núi, và những con kênh mới.

Căn cứ vào đó thì việc Leo đến quả thật là bất thường. Một chức vụ ở MGB sẽ đem lại nhiều tôn trọng, nhiều ảnh hưởng, lợi ích vật chất hơn hầu hết công việc khác. Một sĩ quan sẽ không tình nguyện hạ bậc. Và nếu gã bị giáng chức thì tại sao gã không bị bắt? Dù đã bị cho ra khỏi MGB, y vẫn mang cái bóng của nó – một tài sản giá trị tiềm tàng.

Nesterov mang va li của họ lên xe dễ dàng như thể chúng là va li rỗng. Anh ta để chúng vào khoang hành lý, trước khi mở cửa sau cho họ. Ngồi trong xe, Leo nhìn cấp trên mới của mình khi anh ta lên ghế cạnh tài xế. Anh ta quá to cao, thậm chí so với chiếc xe ấn tượng này. Đầu gối anh ta gần chạm cằm. Có một nhân viên trẻ ngồi sau tay lái. Nesterov không thèm giới thiệu người này. Cũng tương tự như MGB, mỗi chiếc xe ở đây có một tài xế riêng phụ trách. Các nhân viên không có xe riêng, và không tự lái xe. Tài xế vào số, lái xe vào con đường trống. Không có chiếc xe nào khác trong tầm mắt.

Nesterov đợi một lúc, chắc chắn không muốn tỏ ra như anh ta đang chất vấn nhân viên mới của mình, trước khi liếc nhìn Leo trong gương chiếu hậu, và hỏi:

– Chúng tôi được báo cách đây ba ngày là cậu sẽ đến. Đây là vụ thuyên chuyển bất thường.

– Chúng tôi phải đến nơi cần chúng tôi.

– Đã lâu không có ai thuyên chuyển đến đây. Tôi thì chắc chắn đã không đề nghị bổ sung người.

– Sản lượng của nhà máy được cho là ưu tiên cao nhất. Ta không bao giờ có thể gọi là có quá nhiều người làm việc để đảm bảo an ninh cho thị trấn này.

Raỉsa quay sang chồng mình, đoán rằng những câu trả lời khó hiểu của gã là cố ý. Thậm chí khi bị mất chức, thậm chí bị ném ra khỏi MGB, gã vẫn lợi dụng sự sợ hãi mà nó luôn tiêm nhiễm được. Trong hoàn cảnh bấp bênh của họ thì đấy dường như là một việc làm khôn ngoan. Nesterov hỏi:

– Cho tôi biết: cậu là syshchik, là nhân viên điều tra? Chúng tôi rất bối rối về mệnh lệnh. Họ bảo không phải. Họ bảo cậu sẽ là uchastkovyy, nghĩa là một cú giáng chức đáng kể đối với một người ở địa vị như cậu.

– Mệnh lệnh của tôi là phải báo cáo với anh. Cấp bậc của tôi lệ thuộc vào anh.

Im lặng. Raisa cho rằng tay chỉ huy này không thích câu hỏi bị đẩy ngược lại cho mình. Khó chịu vì tình huống này, anh ta cộc cằn nói thêm:

– Tạm thời, cậu sẽ ở nhà khách. Khi tìm được căn chúng cư thì sẽ phân bổ cho cậu. Tôi nên báo trước rằng danh sách đợi rất dài. Và tôi không thể làm được gì. Là dân quân cũng không được.

Chiếc xe dừng lại bên ngoài nơi dường như là một nhà hàng.

Nesterov mở cửa xe, lấy va li và thả chúng lên lề đường. Leo và Raisa đứng chờ chỉ dẫn. Quay sang Leo, Nesterov nói:

– Sau khi mang vali lên phòng, cậu hãy quay lại xe. Vợ cậu không phải quay lại.

Raisa nén nỗi tức giận khi bị nói như thể cô không có mặt. Cô nhìn khi Leo, bắt chước Nesterov, xách lên cả hai va li. Cô kinh ngạc trước vẻ hiên ngang này nhưng quyết định không làm gã xấu hổ. Gã có thể vật vã với cái va li của cô nếu gã muốn. Đi trước, cô đẩy cửa mở, vào quán.

Trong quán tối om, cửa đã đóng, và không khí bốc mùi khói ngột ngạt. Những cốc bẩn đêm qua nằm lộn xộn trên bàn. Leo đặt va li xuống và gõ lên một trong các mặt bàn nhầy nhụa. Bóng một người đàn ông xuất hiện nơi cửa:

– Chúng tôi không mở cửa.

– Tôi là Leo Demidov. Đây là vợ tôi, Raisa. Chúng tôi mới từ Moscow đến.

– Danil Basarov.

– Chỉ huy Nesterov bảo anh có chỗ ở cho chúng tôi.

– Ý anh là phòng ở tầng trên?

– Tôi không biết. Đúng, tôi nghĩ vậy.

Basarov gãi gãi mấy khoanh mỡ trên bụng.

– Tôi dẫn anh chị lên phòng.

Căn phòng nhỏ bé. Hai giường đơn được ghép vào nhau. Có một khoảng hở ở giữa. Cả hai tấm nệm bẹp dí. Giấy dán tường nổi vảy như da tuổi dậy thì, mép giấy bám một loại dầu nhờn nào đó, sờ vào dinh dính. Leo đoán đó hẳn là dầu ăn, vì phòng ngủ ngay trên nhà bếp, có thể nhìn thấy qua những khe hở trên ván sàn, những khe hở khiến cho căn phòng có mùi nấu nướng bên dưới – thịt rẻo nấu, xương, và mỡ động vật.

Basarov khó chịu vì lời đề nghị của Nesterov. Mấy chiếc giường này, và căn phòng này, để nhân viên của hắn sử dụng, nghĩa là những phụ nữ phục vụ khách hàng của hắn. Tuy nhiên, hắn không thể khước từ đề nghị. Hắn không phải chủ ngôi nhà. Và hắn cần thiện chí của dân quân để hoạt động kinh doanh. Họ biết hắn kiếm bộn và họ để yên miễn là họ có phần. Điều đó không công khai, không chính thức – một hệ thống khép kín. Nếu nói thật thì hắn cũng hơi e sợ những vị khách của mình, sau khi nghe nói họ là MGB. Nó khiến hắn thôi ngay cái thói thô lỗ bản chất. Hắn chỉ xuống hành lang dẫn tới một cánh cửa hé mở:

– Kia là phòng tắm. Chúng tôi có phòng tắm trong nhà.

Raisa cố mở cửa sổ. Nó bị chốt. Cô nhìn khung cảnh. Nhà cửa đổ nát, tuyết bẩn: đây là nhà.

Leo cảm thấy mệt mỏi. Gã đã có thể đối mặt với nỗi nhục khi nó còn là một khái niệm, nhưng giờ thì nó đã mang hình thù vật chất – căn phòng này – gã chỉ muốn ngủ, muốn nhắm mắt và gạt bỏ thế giới bên ngoài. Buộc phải quay ra, gã thả va li lên giường, không thể nhìn Raisa, không phải vì tức giận, mà vì xấu hổ. Gã bước ra không nói một lời.

Chương 27

Được chở đến quầy điện thoại của thị trấn, Leo được dẫn vào trong. Có một hàng dài vài trăm người đang đợi thời gian phân chia cho mình, vài phút. Vì hầu hết mọi người ở đây buộc phải bỏ lại gia đình để đến đây làm việc, Leo hiểu những giây phút này rất quý giá. Nesterov không cần phải xếp hàng, tiến thẳng đến phòng máy.

Khi đã nối cuộc gọi, liên quan đến một cuộc trao đổi mà Leo không thể nghe được, anh ta đưa ống nghe cho gã. Leo đặt lên tai. Gã đợi:

– Chỗ ở thế nào?

Là Vasili. Hắn nói tiếp:

– Mày muốn ngắt máy, đúng không? Nhưng mày không thể. Mày thậm chí không thể làm thế.

– Anh muốn gì?

– Muốn giữ liên lạc với mày, để mày có thể kể cho tao nghe về cuộc sống ở đó và tao có thể kể cuộc sống ở đây. Nói kẻo tao quên, căn hộ ngon lành mà mày sắp xếp cho bố mẹ mày ấy, nó đã bị thu hồi. Chúng tao tìm cho họ một chỗ đâu đó phù hợp với địa vị họ hơn. Có lẽ hơi lạnh và đông đúc. Bẩn thỉu, chắc chắn rồi.

Họ phải ở chung với một gia đình bảy người, tao nghĩ thế, trong đó có năm đứa trẻ. Nhân tiện, tao không biết bố mày bị đau lưng nặng. Thật xấu hổ là ông già phải quay lại dây chuyền lắp ráp, chỉ một năm trước khi nghỉ hưu: một năm có thể như mười năm, khi người ta không thích công việc. Nhưng mày sẽ sớm biết hết thôi.

– Cha mẹ tôi là người tốt. Họ đã làm lụng vất vả. Họ đâu có làm hại anh.

– Nhưng dù sao tao vẫn sẽ khiến họ đau đớn.

– Anh muốn gì ở tôi?

– Một lời xin lỗi.

– Vasili, tôi xin lỗi.

– Mày còn không biết mày xin lỗi vì việc gì.

– Tôi đã đối xử không tốt với anh. Và tôi rất xin lỗi.

– Mày rất xin lỗi cái gì. Nói cho rõ. Cha mẹ mày đang phụ thuộc vào mày.

– Tôi không nên đánh anh.

– Mày chưa cố gắng đúng mức. Cho tao tin đi.

Tuyệt vọng, giọng Leo run rẩy:

– Tôi không hiểu anh muốn gì. Anh có tất cả. Tôi không có gì hết.

– Đơn giản lắm. Tao muốn nghe mày cầu xin.

– Tôi cầu xin anh, Vasili, hãy nghe giọng tôi này. Tôi cầu xin anh. Hãy để cha mẹ tôi được yên. Làm ơn…

Vasili đã ngắt máy.

Chương 28

Voualsk

17 tháng ba

Đi bộ suốt cả đêm – chân gã bỏng rộp, tất thấm máu. Leo ngồi xuống ghế công viên, hai tay ôm đầu và khóc.

Gã chưa ngủ, chưa ăn. Đêm qua, khi Raisa cố nói chuyện với gã, gã đã phớt lờ cô. Khi cô mang đồ ăn từ dưới cửa hàng lên cho gã, gã cũng lờ đi. Không thể ở trong căn phòng bé tí, hôi hám thêm được nữa, gã xuống nhà, chen qua đám đông, và đi ra ngoài. Gã đi bất kể phương hướng, quá thất vọng, quá giận dữ đến mức không thể ngồi một chỗ và không làm gì hết mặc dù gã nhận ra rằng đấy chính là bản chất tình cảnh của mình – gã không thể làm gì hết. Một lần nữa gã đối mặt với sự bất công, nhưng lần này gã không còn can thiệp được nữa. Cha mẹ gã sẽ không bị bắn vào sau đầu – như vậy sẽ quá nhanh gọn, quá giống như một ân huệ. Thay vì vậy, họ sẽ bị ngược đãi từ từ từng chút một. Gã có thể tưởng tượng ra nhiều lựa chọn để ngỏ cho một kẻ có đầu óc thủ đoạn, tàn ác, và hèn hạ. Trong nhà máy, họ sẽ bị giáng chức, bị giao những công việc vất vả nhất, bẩn thỉu nhất – những công việc mà thanh niên cũng thấy khó khăn. Họ sẽ bị dằn vặt bởi những câu chuyện về Leo, bị lưu đày hổ thẹn, sự bẽ mặt và nhục nhã của gã. Có lẽ người ta thậm chí còn nói với họ rằng gã đang ở một trại Gulag, bị kết án hai mươi năm katorga, khổ sai. Về gia đình mà cha mẹ gã buộc phải sống chung căn hộ, chắc chắn bọn họ sẽ gây gổ và làm khó chịu hết mức có thể. Bọn trẻ con được hứa cho sô cô la nếu chúng gây ầm ĩ, còn người lớn, được hứa hẹn sẽ có căn hộ riêng nếu bọn họ trộm đồ ăn, cãi cọ, và bằng bất cứ cách nào có thể, làm cho cuộc sống trong căn nhà trở nên không chịu đựng nổi. Gã không cần phải đoán chi tiết.

Vasili sẽ thích thú kể lại, biết rằng Leo sẽ không dám ngắt máy bởi gã sợ như vậy sẽ khiến những cực khổ mà cha mẹ chịu đựng sẽ tăng gấp đôi. Vasili đánh gục gã từ xa, gây áp lực một cách có hệ thống vào nơi gã dễ bị tổn thương – gia đình gã. Không có sự tự vệ nào hết. Chỉ chịu khó một chút, Leo có thể tìm ra địa chỉ của cha mẹ gã, nhưng điều duy nhất gã có thể làm, nếu thư từ của gã không bị chặn lại rồi đốt đi, là làm họ an lòng rằng gã an toàn. Gã đã tạo dựng cho họ một cuộc sống dễ chiu, để rồi thấy nó bị sụp đổ dưới chân họ ngay lúc họ ít có khả năng ứng biến với thay đổi nhất.

Gã đứng lên, run rẩy vì lạnh. Rất khó khăn, và không biết sẽ làm gì tiếp theo, gã bắt đầu lần bước chân, quay trở về ngôi nhà mới.

Raisa đang ở tầng dưới, ngồi bên một chiếc bàn. Cô đã chờ gã suốt đêm. Cô biết, đúng như Vasili đã đoán, rằng Leo giờ đã hối tiếc cái quyết định không tố cáo cô. Cái giá quá đắt. Nhưng cô phải làm gì đây? Giả vờ như gã đã liều mọi thứ cho một tình yêu hoàn hảo ư? Đó không phải là điều cô có thể gọi lên theo yêu cầu. Thậm chí nếu cô muốn giả vờ như vậy, cô cũng không biết làm thế nào: cô không biết nên nói gì, hành động thế nào. Cô có thể tỏ ra nhẹ tay hơn với gã. Thực ra mà nói, một phần trong cô hẳn đã thích thú vì gã bị giáng chức. Không phải vì căm ghét hay thù oán gì nhưng cô muốn gã biết rằng:

Điều tôi cảm thấy hằng ngày là thế này đây.

Bất lực, sợ hãi – cô muốn gã cũng cảm thấy điều đó. Cô muốn tự gã phải hiểu, phải trải qua.

Kiệt sức, mắt cô trĩu nặng vì buồn ngủ, cô ngước lên khi Leo đi vào quán. Cô đứng dậy, đến bên chồng mình, nhận thấy cặp mắt đỏ ngầu của gã. Trước đây cô chưa bao giờ thấy gã khóc. Gã quay đi và rót rượu từ cái chai gần nhất. Cô đặt tay lên vai gã. Chuyện xảy ra trong một tích tắc: Leo quay lại, bóp cổ cô và siết mạnh:

– Cô đã gây ra thế này.

Gân cổ cô thắt lại, mặt cô đỏ bừng – cô không thở được, cô đang bị nghẹt. Leo nhấc bổng cô lên: cô đang nhón trên đầu ngón chân. Tay cô quờ quạng nắm bàn tay gã. Nhưng gã không chịu buông và cô không gỡ được.

Cô với tay xuống mặt bàn, ngón tay với tìm chiếc cốc, mắt cô nhòe đi. Cô chạm được chiếc cốc, làm đổ. Nó đã nằm trong tầm với: cô nắm lấy, xoay lại, phang vào bên mặt Leo. Chiếc cốc vỡ ra và cắt vào lòng bàn tay cô. Như thể bùa chú bị hóa giải, gã buông cô ra. Cô ngã ra sau, ho sặc, ôm lấy cổ. Họ nhìn nhau chằm chằm, như những người lạ, như thể toàn bộ quá khứ của họ đã bị xóa sạch trong tích tắc ấy. Mảnh thủy tinh cắm trong má Leo. Gã sờ vào mảnh vụn và rút ra, nhìn nó trong lòng bàn tay. Cô không quay lưng, men đến cầu thang, vội vã đi lên, bỏ gã lại. Leo không đuổi theo, gã nuốt hết ly rượu và lại rót ly khác rồi thêm một ly khác, và lúc nghe tiếng xe của Nesterov bên ngoài thì gã đã làm gần hết chai rượu. Gã chếnh choáng, chưa tắm rửa, chưa cạo râu, say nhòe, tàn ác và hung bạo một cách điên dại – chưa mất đến một ngày mà gã đã chìm xuống tầm mức của kẻ dân quân.

Lúc trên xe, Nesterov không hỏi gì về vết xước trên mặt Leo. Anh ta nói nhát gừng về tình hình thị trấn. Leo không nghe, hầu như không ý thức gì về xung quanh, gã còn bận tâm với câu hỏi mình vừa làm gì. Gã đã cố bóp cổ vợ, hay đấy chỉ là ảo giác do bộ não thiếu ngủ gây ra? Gã sờ vết xước nơi má, thấy máu trên đầu ngón tay – là thật, gã đã làm vậy và gã có thể đã làm hơn thế. Thêm vài giây nữa, siết tay chặt thêm chút nữa, thì cô đã chết. Ngọn nguồn thúc đẩy là việc gã đã giao nộp tất cả: cha mẹ, sự nghiệp, tất cả vì một cái cớ giả dối, sự hứa hẹn về một gia đình, ý nghĩ rằng có mối liên hệ nào đó giữa họ. Cô đã lừa gã, dàn xếp mọi chuyện, làm lệch đi quyết định của gã. Cho đến khi cô đã an toàn và cha mẹ gã chịu khổ sở thì cô mới thừa nhận chuyện mang thai là dối trá. Rồi cô còn đi xa hơn nữa, ra mặt mô tả cô coi thường gã thế nào. Cô đã thao túng thói đa cảm của gã và phỉ nhổ vào mặt gã. Đổi lại cho sự hy sinh của mình, đổi lại việc bỏ qua bằng chứng tố cáo tội trạng của cô, gã chẳng nhận được gì.

Nhưng Leo không tin dù chỉ một giây. Thời gian tự biện bạch đã hết. Điều gã đã làm là không thể tha thứ được. Cô đã đúng khi coi thường gã. Có bao nhiêu người anh, người chị, bao nhiêu người mẹ, người cha mà gã đã bắt? Gã thì có khác gì so với kẻ mà gã cho là đối nghịch về đạo đức với mình – Vasili Nikitin? Có phải sự khác biệt chỉ ở chỗ Vasili tàn nhẫn vô cảm, còn gã tàn nhẫn có lý tưởng? Một bên là tàn nhẫn trống rỗng, thờ ơ, còn bên kia tàn nhẫn một cách phép tắc, ngạo mạn tự cho mình là cần thiết, hợp lý. Nhưng nói một cách thực tế, nói một cách tiêu cực, giữa hai kẻ đó không mấy khác nhau. Leo thiếu trí tưởng tượng đến mức không nhận ra rằng gã dính líu vào chuyện gì ư? Hay tệ hơn nữa – gã đã lựa chọn không tưởng tượng? Gã đã đóng chặt những suy nghĩ đó, gạt bỏ chúng sang bên?

Trong đống vụn nát những xác tín luân lý của gã còn lại một sự thật. Gã đã hy sinh đời mình cho Raisa để rồi lại cố giết cô. Điều này thật điên rồ. Nếu như vậy, gã không có gì hết, không có thậm chí người phụ nữ mà gã đã cưới. Gã muốn nói người phụ nữ mà gã yêu. Gã có yêu cô không? Gã đã cưới cô, không phải hai điều này giống nhau sao? Không, không hẳn – gã đã cưới cô bởi cô xinh đẹp, thông minh, và gã tự hào có cô bên mình, tự hào biến cô thành của gã. Đấy là một bước nữa tiến tới cuộc đời hoàn hảo – công việc, gia đình, và con cái. Trên nhiều khía cạnh, cô chỉ là một món tầm thường, một cái răng trong những bánh xe tham vọng của gã, một nền tảng gia đình cần thiết cho sự nghiệp thành công của gã, cho địa vị Công dân Kiểu mẫu của gã. Vasili chẳng đã đúng khi hắn nói có thể thay cô bằng người khác sao? Lúc trên tàu, gã đã đòi hỏi cô bày tỏ tình yêu đối với gã, xoa dịu gã, thưởng công cho gã bằng một câu chuyện lãng mạn tưởng tượng trong đó gã là người hùng. Thật lâm li. Gã buột ra tiếng thở dài, rồi day trán. Gã đã thua cơ – và đấy chính là ý nghĩa của chuyện này với Vasili, một trò chơi, và thẻ chơi được gán bằng nỗi đau. Thay vì Vasili hành hung vợ gã, khiến cô đau đớn, Leo đã làm phần việc đó cho hắn, làm tất cả mọi việc trong kế hoạch của kẻ kia.

Họ đến nơi. Chiếc xe dừng lại. Nesterov đã ra khỏi xe và chờ gã. Không biết mình đã ngồi thế này lâu chưa, Leo mở cửa xe, bước ra và theo cấp trên vào trụ sở dân quân để bắt đầu buổi sáng làm việc. Được giới thiệu với các nhân viên, bắt tay, gật đầu, chào hỏi, đồng tình nhưng không thể nhớ điều gì; những cái tên, những chi tiết – chúng không hề đọng lại trong gã – và mãi cho đến khi ở một mình trong phòng thay đồ với bộ đồng phục treo trước mặt, gã mới bắt đầu tập trung vào thực tại. Gã cởi giày, từ từ tháo tất khỏi những ngón chân dính máu và xả chân dưới làn nước lạnh, nhìn nước ngả sang màu đỏ. Vì gã không có tất mới, và không thể đi hỏi xin đôi mới, gã đành phải dùng lại đôi cũ, nhăn mặt đau đớn khi kéo lớp vải trên những vết bỏng rộp. Gã cởi quần áo, để đồ dân sự thành đống ở chân tủ rồi mặc vào bộ đồng phục mới, quần vải thô có sọc đỏ và áo khoác dân quân nặng nề. Gã ngắm nhìn trong gương. Có vết đen dưới mắt, một vết cắt rỉ máu dọc xuống má trái. Gã liếc nhìn phù hiệu trên áo. Gã là một uchastkovyy, gã chẳng là gì hết.

Những bức tường trong văn phòng Nesterov được trang hoàng những bằng khen có đóng khung. Đọc từ bên này sang bên kia, Leo phát hiện ra sếp mới của gã đã giành chiến thắng trong những cuộc thi vật và giải bắn súng nghiệp dư và nhận được nhiều danh hiệu Nhân viên của Tháng vào nhiều dịp ở cả đây và nơi ở cũ, Rostov. Thật là một sự trưng bày khoe khoang, và điều này có thể hiểu được khi tính đến vị trí anh ta nắm giữ tầm thường đến vậy.

Nesterov dò xét nhân viên mới, không thể hiểu nổi gã. Tại sao người này, một cựu nhân viên MGB cấp cao, được tặng huân chương trong chiến tranh, lại trong tình trạng bệ rạc như vậy – móng tay cáu bẩn, mặt chảy máu, đầu tóc bẩn thỉu, người sặc mùi rượu, và rõ ràng thờ ơ trước sự giáng cấp này? Có lẽ gã đúng như người ta mô tả: hết sức bất tài không đáng được giao trách nhiệm. Vẻ ngoài của gã thật đúng mô tả rồi. Nhưng Nesterov không tin: có lẽ vẻ ngoài nhếch nhác này là một cái mẹo. Anh ta đã thấy không yên ngay từ lúc nghe tin về vụ thuyên chuyển này. Người này có khả năng gây thiệt hại khó lường cho anh ta và người của anh ta. Một bản báo cáo chết tiệt, chỉ cần thế thôi. Nesterov quyết định tốt nhất là nên quan sát người này, thử gã, và giữ gã kè kè bên mình. Leo cuối cùng sẽ để lộ ý định của mình.

Nesterov đưa cho Leo một tập hồ sơ. Leo nhìn một lúc, cố nghĩ xem người ta trông chờ gã làm gì. Tại sao lại đưa cho gã thứ này? Cho dù là gì, gã không quan tâm. Gã thở dài, buộc mình xem xét tập hồ sơ. Bên trong có những tấm ảnh đen trắng chụp một cô bé. Cô bé nằm ngửa, xung quanh là tuyết đen. Tuyết đen… đen bởi vì nó ngấm máu. Như thể cô bé đang gào thét. Nhìn kỹ hơn, có gì đó trong miệng cô bé. Nesterov giải thích:

– Miệng cô bé bị nhét đất. Nên cô bé không kêu cứu được.

Ngón tay Leo siết chặt tấm ảnh, tất cả những suy nghĩ về Raisa, về cha mẹ, về bản thân đã biến mất khi mắt gã tập trung vào miệng cô bé. Cái miệng há to, bị nhét đầy đất. Gã nhìn tấm ảnh tiếp theo. Cô bé ở trần: da cô bé, phần không bị hủy hoại, trắng như tuyết. Bụng bị xới nát, rạch toang. Gã lật giở tấm tiếp theo và tiếp theo rồi tiếp theo, không phải đang thấy cô bé mà là đứa con trai út của Fyodor, một cậu bé không bị lột hết quần áo, hay bụng không bị rạch toang, một cậu bé miệng không bị nhét đất – một cậu bé không phải đã bị sát hại. Leo đặt những tấm ảnh xuống mặt bàn. Gã không nói gì, nhìn chằm vào những bằng khen treo trên tường.

Chương 29

Cùng ngày

Hai biến cố không có gì liên quan với nhau – cái chết của con trai Fyodor và vụ giết bé gái này – không thể nào. Chúng xảy ra cách nhau hàng trăm cây số. Đây là một sự mỉa mai ác ý, không gì hơn. Nhưng Leo đã sai khi bác bỏ những cáo buộc của Fyodor. Đây là một đứa trẻ bị giết như Fyodor đã mô tả. Một chuyện như vậy là có thể xảy ra. Giờ không còn cách nào để biết điều gì đã thực sự xảy ra với đứa con trai của Fyodor, bé Arkady, bởi Leo đã không thèm kiểm tra thi thể đứa bé. Có lẽ cái chết kia là một tai nạn. Hoặc có lẽ sự việc đã bị che đậy. Nếu là che đậy thì Leo đã làm công cụ thực hiện một vụ bưng bít. Gã đã làm không chút nghi ngờ – mà còn nhạo báng, áp bức, và cuối cùng là đe dọa một gia đình đang đau khổ.

Chỉ huy Nesterov nói thẳng thắn về chi tiết của vụ giết người này, không gọi nó bằng tên khác mà chỉ – án mạng – và không tỏ ý muốn mô tả nó là cái gì khác ngoài tộỉ ác dã man khủng khiếp. Sự thẳng thắn của anh ta khiến Leo lo ngại. Làm sao anh ta lại lạnh lùng như vậy? Số liệu hằng năm của đơn vị anh ta phải phù hợp với công thức xác định trước: tỉ lệ tội phạm giảm, hài hòa xã hội tăng. Mặc dù thị trấn này đã trải qua sự tăng vọt về dân số, tám mươi ngàn lao động bị cưỡng bức dồn về đây, tội phạm hẳn phải giảm vì lý thuyết chỉ ra rằng càng nhiều việc làm, sự công bằng tăng lên, bóc lột càng giảm đi.

Nạn nhân tên Larisa Petrova, người ta tìm thấy cô bé bốn ngày trước, trong rừng, cách không xa nhà ga. Chi tiết liên quan đến vụ phát hiện thi thể này rất mơ hồ và khi Leo nhấn mạnh vấn đề này, Nesterov dường như muốn gạt đi. Tất cả những gì Leo có thể thu thập được là một cái xác được phát hiện do một cặp trai gái say quá và chui vào rừng để dan díu. Họ vấp phải xác cô bé nằm trên tuyết đã vài tháng, thi thể được bảo quản hoàn hảo dưới trời lạnh băng. Cô bé là học sinh, chừng mười bốn tuổi. Dân quân biết cô bé. Cô bé nổi tiếng vì có quan hệ tình dục bừa bãi không chỉ với bạn trai cùng tuổi, mà với cả người lớn tuổi hơn; có thể mua chuộc cô bé chỉ với chai vodka một lít. Larisa đã cãi cọ với mẹ vào ngày cô bé mất tích. Sự vắng mặt của cô bé chẳng làm ai bận tâm; cô bé đã dọa sẽ bỏ nhà đi và dường như đã làm đúng như đã nói. Không ai đi tìm cô bé. Theo Nesterov, cha mẹ cô bé là những người được kính trọng trong cộng đồng. Cha cô bé là kế toán ở nhà máy lắp ráp. Họ xấu hổ về con gái mình và không muốn liên quan gì đến việc điều tra cả, chuyện này được giữ bí mật, không bị che giấu, nhưng cũng không được công khai. Cha mẹ cô bé đồng ý không tổ chức đám tang cho con mình và sẵn sàng vờ như cô bé chỉ mất tích. Không cần phần lớn cộng đồng phải biết. Chỉ một ít người ngoài giới dân quân biết về vụ giết người. Những người đó, gồm cả cặp trai gái đã phát hiện ra thi thể, đã hiểu rõ hậu quả nếu nói ra. Vấn đề kết thúc nhanh chóng bởi họ đã bắt giam một người.

Leo nhận thấy rằng dân quân chỉ có thể điều tra sau khi một vụ án hình sự đã được khởi tố và một vụ án hình sự chỉ được khởi tố nếu chắc chắn kết thúc thành công. Không kết tội được nghi can là điều không chấp nhận được và hậu quả sẽ rất nghiêm trọng. Đưa vụ án ra tòa chỉ có nghĩa một điều: nghi can có tội. Nếu một vụ khó, phức tạp, và mập mờ thì đơn giản là không nên khởi tố. Việc Nesterov và cấp dưới của anh ta điềm nhiên thế này chỉ có thể là họ tin đã bắt đúng người. Công việc của họ đã xong. Công việc vắt óc điều tra, trình bày chứng cư, thẩm vấn và cuối cùng là truy tố, là trách nhiệm của đội điều tra nhà nước, viện kiểm sát và đội ngũ sledovatyel, luật sư. Người ta không đề nghị Leo trợ giúp: gã được dẫn đi xem một vòng và nên tỏ ra kinh ngạc trước hiệu quả của họ.

Phòng giam nhỏ hẹp, và không một chút thay đổi sáng tạo nào đặc thù như phòng giam ở Lubyanka. Những bức tường bê tông, sàn bê tông. Nghi can ngồi, tay bị còng đằng sau. Nó còn trẻ, có lẽ khoảng mười sáu mười bảy, thân hình vạm vỡ người lớn nhưng khuôn mặt còn trẻ con. Mắt nó dường như vẩn vơ không mục đích. Dường như nó không sợ sệt. Nó bình tĩnh mặc dù không theo kiểu khôn ngoan và không cho thấy dấu hiệu bị đánh đập. Tất nhiên có nhiều cách gây thương tích mà không để lại dấu vết, nhưng linh tính Leo mách bảo nó không bị thương.

Nesterov chỉ vào nghi can:

– Đây là Varlam Babinich.

Nghe tên mình, cậu bé nhìn chằm chằm Nesterov như chó nhìn chủ. Nesterov nói tiếp:

– Chúng tôi tìm thấy nó giữ một lọn tóc của Larisa. Nó có tiền sử bám theo Larisa – đi quanh nhà cô bé, gạ gẫm cô bé trên đường. Mẹ Larisa nhớ đã gặp nó mấy lần. Bà ta nhớ con gái mình hay kêu ca về nó. Nó từng cố sờ lên tóc cô bé.

Nesterov quay sang nghi can, nói chậm rãi:

– Varlam, cho các chú biết chuyện gì đã xảy ra, cho chúng ta biết làm thế nào cháu có lọn tóc của bạn ấy.

– Cháu đã cắt. Là lỗi của cháu.

– Hãy nói với người này tại sao cháu giết bạn ấy.

– Cháu thích tóc bạn ấy. Cháu muốn nó. Cháu có một cuốn sách màu vàng, một chiếc áo vàng, một hộp sắt vàng, và một ít tóc vàng. Đó là lý do cháu cắt bạn ấy. Cháu xin lỗi. Cháu không nên làm thế. Bao giờ thì cháu được cái chăn?

– Chuyện đó nói sau.

Leo xen vào:

– Cái chăn nào?

– Cách đây hai ngày, nó bắt cóc một đứa bé. Đứa bé được quấn trong chăn màu vàng. Nó bị ám ảnh với màu vàng. Thật may là đứa bé không sao. Tuy nhiên, nó không hiểu thế nào là đúng sai. Nó làm bất cứ điều gì nó thích mà không cần biết hậu quả.

Nesterov lại gần nghi can:

– Khi chú thấy tóc Larisa trong sách của cháu, sao cháu lại nghĩ mình gặp rắc rối? Hãy nói cho người này nghe điều cháu đã nói với chú.

– Bạn ấy không thích cháu, bạn ấy cứ đuổi cháu đi nhưng cháu muốn tóc bạn ấy. Cháu rất muốn. Và khi cháu cắt tóc bạn ấy, bạn ấy không nói gì hết.

Nesterov quay sang Leo, đề nghị gã đặt câu hỏi.

– Cậu có hỏi gì không?

Gã nên làm gì đây? Leo nghĩ một lúc trước khi hỏi:

– Sao cháu nhét đất vào miệng bạn ấy?

Varlam không trả lời ngay. Nó như bối rối:

– Đúng rồi, có gì đó trong miệng bạn ấy. Cháu nhớ rồi. Đừng đánh cháu.

Nesterov trả lời:

– Sẽ không ai đánh cháu cả, cháu trả lời đi.

– Cháu không biết. Cháu quên rồi. Có đất trong miệng bạn ấy, đúng thế.

Leo tiếp tục:

– Hãy giải thích chuyện xảy ra khi cháu giết bạn ấy.

– Cháu đã cắt bạn ấy.

– Cháu cắt bạn ấy hay cắt tóc bạn ấy?

– Cháu xin lỗi, cháu cắt bạn ấy.

– Nghe chú cho rõ này. Cháu cắt người bạn ấy hay cắt tóc bạn ấy?

– Cháu nhìn thấy bạn ấy và cắt bạn ấy. Lẽ ra cháu nên nói cho ai đó nhưng cháu sợ. Cháu không muốn gặp rắc rối.

Varlam òa ra khóc:

– Cháu gặp rắc rối lắm rồi. Cháu xin lỗi. Cháu chỉ muốn tóc của bạn ấy.

Nesterov bước lên:

– Lúc này thế là đủ rồi.

Với những lời trấn an đó, Varlam nín khóc. Nó bình tĩnh trở lại. Nhìn khuôn mặt nó thì không thể nào nói đây là một kẻ âm mưu giết người.

Leo và Nesterov bước ra hành lang. Nesterov đóng cửa phòng giam:

– Chúng tôi có bằng chứng nó có mặt tại hiện trường tội phạm. Dấu vết trên tuyết khớp với dấu ủng của nó. Cậu có biết nó ở trong intemat? Nó là một thằng khờ.

Giờ Leo hiểu ra sự bạo dạn của Nesterov khi nói thẳng về án mạng này. Họ có nghi can là kẻ rối loạn thần kinh. Nó là kẻ bất thường. Nesterov nói thêm:

– Cậu không nên vì thế mà nghĩ rằng nó không có khả năng bạo lực. Nó thừa nhận đã giết cô bé. Nó có động cơ, một động cơ không thích hợp, nhưng vẫn là một động cơ. Nó muốn một thứ nó không thể có – tóc vàng của cô bé. Nó có tiền sử thực hiện hành vi phạm tội khi nó không thể có được cái nó muốn: trộm cắp, bắt cóc. Giờ nó chuyển sang giết người. Đối với nó, giết Larisa không khác với bắt cóc một đứa bé. Ý thức đạo đức của nó còn kém. Buồn thay. Lẽ ra phải nhốt tù nó từ lâu rồi. Giờ đây là vấn đề của sledovatyel.

Leo đã hiểu. Việc điều tra đã kết thúc. Cậu bé này sẽ chết.

Chương 30

Cùng ngày

Phòng ngủ trống trơn. Leo quỳ xuống, đầu gục lên sàn. Va li của cô đã biến mất. Gã đứng lên, chạy ra khỏi phòng, xuống cầu thang, rồi đi vào bếp quán ăn. Basarov đang cắt những mảng mỡ khỏi khói thịt vàng không biết là thịt gì:

– Vợ tôi đâu?

– Trả tiền chai rượu rồi tôi nói.

Hắn chỉ chai rượu sạch trơn – chai vodka rẻ tiền Leo đã uống hết hồi sáng sớm – nói thêm:

– Tôi chẳng quan tâm là anh hay vợ anh uống.

– Làm ơn, hãy cho tôi biết cô ấy ở đâu.

– Trả tiền rượu đã.

Leo không còn chút tiền nào. Gã vẫn đang mặc bộ đồng phục dân quân. Gã để mọi thứ trong phòng thay đồ.

– Tôi sẽ trả sau. Anh muốn bao nhiêu cũng được.

– Trả sau, chắc rồi, trả sau anh phải trả tôi một triệu rúp. Basarov tiếp tục cắt thịt, tỏ ý không lay chuyển.

Leo chạy lên tầng, lục lọi trong va li, vứt hết mọi thứ ra.

Trong bìa sau cuốn cẩm nang tuyên truyền viên, gã có mấy tờ hai lăm rúp, bốn tờ, món tiền dự phòng. Gã đứng lên, chạy ra khỏi phòng, xuống cầu thang vào quán, dúi một tờ vào tay hắn, khá nhiều so với giá trị một chai rượu:

– Cô ấy đâu?

– Cô ấy đi được vài giờ. Cô ấy mang theo va li.

– Cô ấy đi đâu?

– Cô ấy không nói. Tôi không nói chuyện với cô ấy.

– Bao lâu, chính xác là bao lâu?

– Hai hoặc ba tiếng gì đấy…

Ba tiếng – nghĩa là cô đã đi, không phải ra khỏi quán, mà rất có thể đã rời thị trấn. Leo không thể đoán được cô sẽ đến đâu hay cô sẽ đi về hướng nào.

Cảm thấy hào phóng sau phần thưởng hậu hĩnh, Basarov tự nguyện thêm chút thông tin:

– Khó có khả năng cô ấy kịp giờ bắt chuyến tàu cuối chiều. Như tôi biết thì không có chuyến tàu nào khác cho đến lúc này.

– Mấy giờ?

– Bảy giờ ba mươi…

Leo còn mười phút.

Quên hết mệt nhọc, gã cắm đầu chạy. Nhưng sự tuyệt vọng khiến gã nghẹn thở. Gã thấy khó thở, gã chỉ có ý nghĩ rất lờ mờ về vị trí nhà ga. Gã đang chạy một cách mù quáng, cố nhớ lại đường chiếc xe đã đi. Bộ đồng phục ướt sũng vì bùn tuyết trên đường, thứ vải rẻ tiền ngày càng nặng nề hơn. Những vết phồng rộp cọ vào nhau và loét ra, ngón chân gã lại chảy máu – đôi giày đầy máu. Mỗi bước chạy lại đau buốt lên hai chân.

Gã rẽ ở góc để rồi bị kẹt trong ngõ cụt – một dãy nhà gỗ. Gã lạc đường. Quá muộn rồi. Vợ gã đi rồi; gã không thể làm được gì nữa. Gã gập người xuống, cố lấy hơi, gã nhớ ra những căn nhà gỗ đổ nát này, mùi hôi thối của phân người. Gã đã gần đến ga; gã chắc như vậy. Thay vì quay lại, gã chạy tiếp, vào phía sau một căn nhà, bước vào giữa một gia đình đang ngồi giữa đất, đang ăn. Tụm quanh lò sưởi, họ ngước nhìn gã, không nói gì, lo sợ khi thấy đồng phục của gã. Không nói gì, gã bước qua đám trẻ và chạy ra, đi vào đường chính; đường phố họ đã chạy xe qua lúc mới đến. Nhà ga đằng kia. Gã cố chạy nhanh hơn nhưng gã đang chậm lại. Adrenaline không thể bù đắp nổi sự kiệt sức. Gã không còn chút sức trong người.

Gã đâm sầm vào cửa nhà ga, dùng vai đẩy cửa. Đồng hồ chỉ bảy giờ bốn lăm. Gã trễ mười lăm phút. Ý nghĩ rằng cô đã đi rồi, có lẽ mãi mãi, bắt đầu xuất hiện trong đầu gã. Leo bám vào cái hy vọng viễn vông rằng làm thế nào đó mà cô vẫn ở trên sân ga, bằng cách nào đó mà cô còn chưa lên tàu. Gã bước ra, nhìn trái rồi phải. Gã không thấy vợ mình đâu, gã không thấy tàu đâu. Gã cảm thấy yếu. Gã cúi tới trước, tay gã tì lên gối, mồ hôi chạy dọc hai bên má. Liếc nhìn qua thì gã thấy một người đàn ông đang ngồi trên ghế. Tại sao vẫn có người trên sân ga? Anh ta đang đợi tàu? Leo đứng thẳng dậy.

Raisa đứng ở đầu kia sân ga, khuất trong bóng tối. Phải nỗ lực hết sức gã mới không chạy vồ đến mà nắm lấy tay cô. Gã lấy hơi, cố nghĩ sẽ nói gì. Gã nhìn lại mình – gã nhếch nhác, nhớp nháp, hôi hám. Nhưng cô thậm chí còn không nhìn gã: cô đang nhìn qua vai gã. Leo quay lại. Một đám khói dày bốc bên trên những ngọn cây. Chuyến tàu muộn đang đến.

Leo đã hình dung sẽ từ từ rồi nói lời xin lỗi, tìm lời lẽ thích hợp, nói sao cho thuyết phục. Tuy nhiên, kế hoạch đó đã sụp đổ. Ngay bây giờ, gã chỉ có vài giây để thuyết phục cô. Lời gã lắp bắp thốt ra:

– Anh xin lỗi, anh đã không suy nghĩ. Anh đã bóp cổ em nhưng đó không phải là anh – hay con người mà anh muốn.

Vô vọng – gã phải làm tốt hơn. Từ từ, tập trung – gã chỉ còn một lần thử này:

– Raisa, em muốn bỏ anh. Em đã đúng khi muốn bỏ anh. Anh có thể nói cho em biết sẽ khó khăn cho em thế nào khi tự mình xoay xở. Em có thể bị chặn lại, bị chất vấn, bị bắt. Em không có giấy tờ hợp lệ. Em sẽ làm kẻ lang thang. Nhưng đó không phải lý do để ở lại với anh. Anh biết em thà liều còn hơn.

– Giấy tờ có thể làm giả, Leo. Tôi thà làm giả giấy tờ còn hơn giả cuộc hôn nhân này.

Đây rồi. Cuộc hôn nhân là giả dối. Tất cả lời lẽ của Leo tiêu tan. Con tàu dừng lại cạnh họ. Mặt Raisa vô cảm. Leo nhường đường cho cô. Cô bước đến toa. Gã có thể để cô ra đi không? Nghe tiếng phanh ken két, gã cao giọng:

– Lý do anh không tố cáo em không phải bởi anh tin em có thai và nó không liên quan gì đến việc anh là một người tốt. Anh làm vậy bởi vì gia đình là phần duy nhất trong đời anh không cảm thấy xấu hổ.

Leo bất ngờ vì Raisa ngoảnh lại:

– Nó ở đâu ra, cái giác ngộ chớp nhoáng này? Nghe thật rẻ tiền. Sau khi bị lột bỏ hết đồng phục, văn phòng, quyền lực, giờ anh cố vớt vát với tôi. Phải thế không? Điều chưa bao giờ quan trọng với anh trước đây – là chúng ta – lại trở thành quan trọng bởi vì anh thấy mình không còn gì khác?

– Em không yêu anh, anh biết thế. Nhưng có một lý do khiến ta lấy nhau, có điều gì đó giữa hai ta, một mối liên hệ nào đó. Ta đã đánh mất nó. Anh đã đánh mất nó. Ta có thể tìm lại.

Cửa toa mở ra, một nhóm hành khách đang xuống. Thời gian hết dần. Raisa nhìn vào toa, cân nhắc những lựa chọn. Họ thật đáng thương. Cô không có bạn bè để tìm đến, không gia đình để che chở, không có tiền và phương tiện để lo cho bản thân. Cô thậm chí còn không có vé. Leo đã phân tích đúng. Nếu cô đi, có thể cô sẽ bị chính quyền bắt giữ. Cô nhụt hết ý chí trước ý nghĩ đó. Cô nhìn chồng mình. Họ chỉ còn có nhau, cho dù họ có quý mến nhau hay không.

Cô thả va li xuống. Leo mỉm cười, rõ ràng tin là họ có thể làm lành. Bực mình vì cách hiểu ngây ngô này, cô giơ tay dập tắt ngay nụ cười của gã:

– Tôi đã lấy anh bởi vì tôi sợ, sợ rằng nếu tôi khước từ sự theo đuổi của anh tôi sẽ bị bắt, có lẽ không bị bắt ngay mà một lúc nào đó, vì một cái cớ nào đó. Tôi còn trẻ, Leo, mà anh lại quá uy quyền. Đó là lý do chúng ta lấy nhau. Câu chuyện anh kể rằng tôi giả vờ lấy tên Lena ư? Anh thấy chuyện đó buồn cười, lãng mạn ư? Tôi nói tên giả cho anh bởi tôi lo sợ anh sẽ tìm ra tôi. Cái mà anh hiểu là sự quyến rũ thì tôi lại hiểu là sự giám sát. Mối quan hệ của chúng ta được xây dựng trên sự sợ hãi. Có thể không từ cách nhìn của anh – anh chẳng có lý do gì phải sợ tôi, tôi thì có quyền lực gì? Tôi đã bao giờ có quyền lực gì chưa? Anh hỏi cưới tôi và tôi đồng ý vì đó là điều mọi người làm. Họ chấp nhận mọi thứ; họ chịu đựng để tồn tại. Anh chưa bao giờ đánh tôi hay chửi mắng tôi, anh chưa bao giờ say xỉn. Nên, chung quy lại, tôi cho rằng mình may mắn hơn nhiều người. Nhưng khi anh bóp cổ tôi, Leo, anh đã vứt bỏ đi lý do duy nhất mà tôi có để ở lại cùng anh.

Tàu đã chuyển bánh. Leo nhìn nó rời đi, cố gắng hiểu hết điều cô vừa nói. Nhưng cô không cho gã nghỉ ngơi, cô nói như thể những lời này đã định hình trong đầu cô nhiều năm qua. Bây giờ, được khơi ra, chúng tự do tuôn trào:

– Vấn đề khi không còn quyền lực, như anh bây giờ, là mọi người bắt đầu nói với anh sự thật. Anh không quen với nó, anh đã sống trong một thế giới được bảo vệ bằng sự sợ hãi anh gây ra. Nhưng nếu chúng ta sẽ ở với nhau, hãy dẹp bỏ sự lãng mạn ảo tưởng ấy đi. Hoàn cảnh là chất keo giữa chúng ta. Tôi có anh. Anh có tôi. Chúng ta không còn gì khác. Và nếu chúng ta sẽ sống cùng nhau, từ bây giờ tôi sẽ nói cho anh nghe sự thật, không phải những lời dối trá dễ chịu – chúng ta bình đẳng như chưa bao giờ như thế. Anh chấp nhận điều đó hoặc là tôi sẽ đợi chuyến tàu sau.

Leo không đáp. Gã chưa sẵn sàng bị vùi dập, bị át lời. Trước đây, gã quen với địa vị có chỗ ở tốt, có thức ăn ngon. Gã không tưởng tượng gã đã sử dụng điều đó để lấy vợ. Giọng cô dịu đi chút ít:

– Có quá nhiều thứ phải sợ rồi. Anh không thể là một trong số đó.

– Anh sẽ không bao giờ như thế nữa.

– Tôi lạnh quá, Leo. Tôi đã đứng trên sân ga này ba tiếng đồng hồ rồi. Tôi sẽ quay lại căn phòng. Anh có đi không?

Không, gã không muốn quay lại, đi bên nhau, một hố ngăn cách giữa họ.

– Anh sẽ ở lại một lát nữa. Hẹn gặp em ở nhà.

Cô xách vali, quay vào nhà ga. Leo ngồi trên ghế, nhìn chằm chằm vào rừng, lục lại những ký ức trong mối quan hệ của họ, kiểm nghiệm lại từng ký ức một, điều chỉnh lại hiểu biết, viết lại quá khứ.

Gã đã ngồi đây không biết được bao lâu thì gã nhận ra có người đang đứng bên cạnh. Gã nhìn lên. Đấy là người ở trong phòng vé, một cậu thanh niên, người họ đã gặp lúc đến đây:

– Tối nay không còn chuyến tàu nào nữa.

– Cậu có thuốc không?

– Tôi không hút thuốc. Tôi có thể lấy cho anh một điếu ở nhà tôi. Ở trên tầng thôi.

– Thôi, không cần đâu. Cảm ơn cậu.

– Tôi là Aleksande.

– Tôi là Leo. Cậu có phiền không nếu tôi ở đây một chút nữa?

– Không đâu, để tôi đi lấy điếu thuốc cho anh.

Leo chưa kịp trả lời thì anh ta đã vội vã chạy đi.

Leo ngồi dựa ra và đợi. Gã thấy một căn nhà gỗ nằm lùi sâu so với đường ray. Đó là nơi xác cô bé được tìm thấy. Gã nhận ra được chỗ bìa rừng, hiện trường tội phạm – mặt tuyết bị giày xéo bởi các thám tử, thợ ảnh, luật sư điều tra – tất cả đều điều tra cô bé bị chết kia, miệng há rộng, bị nhét đất.

Một ý nghĩ lóe lên, Leo đứng dậy, vội vã bước tới, khom mình ra khỏi sân ga, đi qua đường ray và tiến đến chỗ rừng. Có tiếng gọi với đằng sau:

– Anh đang làm gì đấy?

Gã quay lại và thấy Aleksandr đứng bên mép sân ga, cầm một điếu thuốc. Gã ra hiệu cho anh ta đi theo.

Leo đến chỗ tuyết bị giẫm xuống. Có dấu ủng hình chữ chi theo mọi hướng. Gã vào rừng, đi bộ vài phút, đến ngay nơi gã nghĩ là cái xác từng nằm đó. Gã cúi xuống. Aleksandr bắt kịp. Gã nhìn lên:

– Cậu biết chuyện xảy ra ở đây?

– Tôi là người đã nhìn thấy Ilinaya chạy vào ga. Cô ấy bị đánh bầm giập, run rẩy – mãi cô ấy mới nói được. Tôi đã gọi dân quân.

– Ilinaya?

– Cô ấy đã nhìn thấy cái xác, đã giẫm phải nó. Cô ấy và người đi cùng.

Đôi trai gái trong rừng – Leo biết có gì đó không ổn.

– Tại sao cô ấy bị đánh?

Aleksandr tỏ vẻ lo lắng:

– Cô ấy là gái điếm. Người đi cùng cô ấy đêm hôm đó là một quan chức quan trọng. Làm ơn, đừng hỏi tôi nữa.

Leo hiểu rồi. Quan chức này không muốn để lộ tên mình trong hồ sơ. Nhưng có thể ông ta là kẻ khả nghi giết cô bé không? Leo gật đầu với người thanh niên, cố trấn an anh ta:

– Tôi sẽ không nói tên cậu đâu, tôi hứa đấy.

Tay gã thọc qua lớp tuyết mỏng.

– Miệng cô bé bị nhét đất, đất mềm. Thử tưởng tượng tôi đang vật lộn với cậu, ngay ở đây, và tôi với tay ra tìm thứ gì đó để nhét vào miệng cậu bởi vì tôi sợ cậu sẽ hét lên, tôi sợ ai đó nghe thấy.

Ngón tay Leo chạm tới mặt đất. Đất rất cứng, như bề mặt của một tảng đá. Gã thử chỗ khác, rồi chỗ khác và chỗ khác nữa. Không có đất mềm. Đất cứng đóng băng.