Giải Nobel Hòa bình 2022

Nữ luật sư Oleksandra Matviichuk

Không cần theo dõi tin tức, chỉ nghĩ đến giải Nobel hòa bình năm nay thôi nhiều bạn chẳng ngạc nhiên lắm một trong số những người vinh dự được nhận giải thưởng cao quý lần này là một công dân Ukraine. Nữ luật sư Oleksandra Matviichuk của Ukraine, người không ngừng nghỉ cho các hoạt động nhân quyền bằng cách sưu tầm, lưu trữ, sắp xếp liệt kê các tội ác chiến tranh do Putin và các tướng lãnh cao cấp của ông ta a tòng đẩy nhân dân Ukraine vào con đường khổ đau khốn quẫn cùng cực nhất đã xứng đáng với giải thưởng Nobel Hòa bình năm 2022. Cô nhận giải cùng với hai tổ chức nhân quyền khác, một của Belarus và một của Nga.

Bản tin được Yahoo/News đánh đi có tên Ukrainian Nobel Peace Prize winner calls for war crimes tribunal for Putin and Russian military leaders – chỉ đọc cái tít thôi đã thấy ngay đề nghị rất trực tiếp, cụ thể và mạch lạc của cô Oleksandra Matviichuk trình bày việc phải đưa Putin và đồng bọn ra vành móng ngựa Quốc tế là chuyện hết sức cần thiết. 

Hẳn bạn đọc còn nhớ, ngay từ hôm 24/02/2022 Putin ra lệnh tổng tấn công Ukraine nhiều người đã bàng hoàng. Không ít đã nín thở và nổi giận. Thế giới (dù) chẳng ruột thịt máu mủ gì với người dân Ukraine nhưng nghe tin Putin tấn công Kyiv đã tỏ ra bất bình. Vâng. Khắp nơi đều xốn xang khi Putin bộc lộ tham vọng ngang ngược bá đạo hoành hành với quyết định bẻ gãy cột sống Kyiv và xóa tên đất nước này khỏi bản đồ thế giới. (Chí ít với tham vọng không giấu giếm, Putin sẽ dựng lên một chính phủ bù nhìn tha hồ thao túng, sau đó dần dà từng bước xây dựng lại một Liên Xô mới.)

Vâng. Rất đau thương cho số phận người dân Ukraine vô tội. Họ hiền lương. Họ cần cù, chân chỉ hạt bột. Chưa một lần thế giới nghe bất cứ điều gì tai tiếng xấu xa, trái đạo lý do người Ukraine tạo ra. Những cánh đồng hướng dương bạt ngàn sắc vàng bao la vô tận. Một bầu trời thật xanh. Lá quốc kỳ của họ cũng thế, màu vàng và màu xanh da trời chính là biểu tượng cao đẹp nhất. Họ yêu chuộng hòa bình. Họ quý trọng những giá trị nhân bản. Họ muốn có một tương lai dân chủ no ấm. Mơ ước được xích gần với Tây Phương phát triển hưng thịnh của họ bị Putin cấm cản. Vâng. Putin thèm khát nuốt không Ukraine. Crimea là ví dụ điển hình. Putin quả nhiên đã không khách sáo trong việc muốn xóa sổ Ukraine, sát nhập đất nước này vào lãnh thổ Nga. 

Bom đạn đã đổ xuống đầu những người dân vô tội. Phố phường Ukraine bị tấn công. Những ngôi làng bị chiếm đóng. Chúa ơi. Cuộc sống nơi đây một thuở yên bình bỗng bị xáo trộn, đảo lộn với bao nỗi lo sợ hoảng loạn phủ trùm. Bệnh viện bị tấn công. Trường học bị tấn công. Thánh đường bị tấn công. Viện bảo tàng bị tấn công. Những tòa chung cư bị tấn công. Hệ thống tàu điện ngầm bị tấn công. Công viên bị tấn công. Nhà máy điện bị tấn công… Cứ thế, hàng loạt những tội ác chiến tranh bấy nhày xương máu do quân đội Nga gây ra – Kẻ đầu sỏ phải lãnh chịu trách nhiệm không ai khác Putin và hệ thống những tướng lãnh cao cấp trong cỗ máy chiến tranh bạo lực khát máu của ông.

Dân Ukraine bao kẻ phải di tản, phải tìm cách tháo thân, những cuộc chạy loạn khổng lồ vì chẳng ai dám đùa giỡn với tử thần. Quân đội Nga khét tiếng hung dữ và đầy sức mạnh. Chẳng ai biết mọi chuyện rồi sẽ ra sao. Lành ít, dữ nhiều. Người ta không dám kỳ vọng vào điều gì chắc chắn. Rất may, tinh thần chiến đấu quật cường của những kẻ nhận thức rõ họ không còn lựa chọn nào khác là đứng lên bảo vệ tổ quốc, cho họ cũng như cho con cháu, cuối cùng đã từ từ bén rễ. Đây là cơ hội duy nhất và cũng là cơ hội cuối cùng để Ukraine không bị xóa sổ khỏi bản đồ thế giới.    

Công luận nên án gay gắt tội ác do Putin gây ra. Sẽ ra sao nếu Tổng thống Zelensky bỏ của chạy lấy người, đưa vợ con tháo chạy lánh nạn xứ người? Chắc chắn Kyiv sẽ sụp đổ nhanh chóng bởi Zelensky là tổng thống còn bỏ xứ nữa là. Vâng. Nếu Mr. Zelensky bỏ ngang, tháo chạy như nhiều vị nguyên thủ khác hẳn tình hình Kyiv nhất định sẽ khác. Nhưng không. May thay. Mr. Zelensky không đầu hàng. Ông không bỏ nước ra đi. Ông ở lại. Ukraine mới thực sự là mảnh đất ông tìm thấy sức mạnh của giá trị làm người. Với quyết định sẽ ở lại chiến đấu đến cùng, ông đã thổi vào trái tim người Ukraine một ngọn lửa yêu nước nồng nàn sâu sắc mạnh mẽ nhất.

Trở lại bài báo Ukrainian Nobel Peace Prize winner calls for war crimes tribunal for Putin and Russian military leaders của tác giả Michael Isikoff, nữ luật sư Oleksandra Matviichuk với lời lẽ đanh thép (nguyên văn) đã lớn tiếng kêu gọi: We cannot wait. We must establish an international tribunal now. Không úp mở, rất bạch thoại, nữ luật sư này khẳng định thế giới cần thành lập một tòa án quốc tế đặc biệt (special international tribunal) ngay bây giờ xét xử tội ác của Putin và đồng bọn bởi công tâm nhân loại không thể chờ đợi lâu hơn được nữa.

Rất có lý, Putin và đồng bọn có máu mặt đã phạm những tội ác tày trời. Đang không, chỉ vì (a) níu kéo tham vọng vực lại một Liên Xô cũ vốn suy tàn một cách tự nhiên không cần giải thích ai cũng rõ, (b) lo sợ Ukraine xé rào sẽ tạo ra những tiền lệ khiến các nước lân bang có cùng biên giới với Nga sẽ bắt chước, và (c) hoảng hốt trước tình hình ảnh hưởng của NATO và phương Tây lên Đông Âu càng lúc càng thể hiện rõ nên Putin đã ra lệnh tấn công Ukraine, điều mà cả thế giới nên án, thậm chí những kẻ tỏ ra lừng khừng ậm ừ cũng không dám ra mặt bênh vực cho Nga bởi họ biết Putin và đồng bọn đã làm một việc quá đỗi sai trái.  

Với trụ sở hoạt động tại Kyiv, nữ luật sư Oleksandra Matviichuk cùng các cộng sự đã liệt kê 27.000 tội ác chiến tranh do quân đội Nga dưới sự cho phép của Putin và các tướng lãnh đầu sỏ gây ra. Theo cô Tòa án Quốc tế có trụ sở tại Hague, Hà Lan (International Criminal Court in the Hague) hoàn toàn không đủ áp lực để chặn đứng làn sóng tội ác do Putin và ê kíp tướng lãnh gây ra. Theo cô một tòa án tương tự mô hình Tòa án Nuremberg trials – khi các nước đồng minh tập họp lại xét xử Đức trong việc gây ra Thế chiến thứ II. Theo đó tội ác của Putin và các tướng lãnh không khác gì tội ác của Quốc xã Đức (Nazi) kẻ đã gây ra những tội ác chiến tranh cần phải được trừng trị thích đáng.

Với lời lẽ đanh thép và cứng rắn, nữ luật sư Oleksandra Matviichuk thẳng thừng nêu ra quan điểm của mình (nguyên văn): I’ve asked myself, ‘For whom did we document all these crimes? Who will provide justice for the hundreds of thousands of victims?’ Because we speak not only about Putin and the rest of senior political leadership and high military command, we speak about all the Russians who committed these crimes by their own hands… We don’t need revenge. We need justice. – Hoàn toàn có lý khi cô nói những nạn nhân Ukraine không cần ai trả thù cho họ song họ muốn thấy công đạo được thực hiện.

Riêng với Putin, nữ luật sư này cho biết thế giới có thể bắt giữ ông ta (nguyên văn): Yes, it’s a question of how to physically arrest Vladimir Putin. But look to history. There are a lot of successful and very convincing examples, when people who see themselves as untouchable suddenly appeared in court and when the whole regime — which thinks that they will [last] for ages — collapsed. – Với cô nhiều kẻ phạm tội tày đình tưởng là không ai dám đụng chạm đến cuối cùng đã bị điệu ra trước vành móng ngựa cũng như nhiều chế độ độc tài tưởng mãi mãi nắm quyền nhưng cuối cùng đã sụp đổ.  

Vâng. Đây là tiếng nói của một nữ luật sư người Ukraine. Cô là người trong cuộc. Ê kíp của cô đã tỷ mỉ tìm kiếm, ghi chép, sưu tập sắp xếp các chứng tích tội ác chiến tranh do quân Nga gây ra. Thử hỏi nếu Putin không hạ lệnh tấn công Ukraine và các tướng lãnh đầu sỏ mù quáng nghe theo, ai dám nã đạn, ai dám thả bom, ai dám tra tấn, hãm hiếp, cướp bóc, giết người vô tội hàng loạt? 

Vâng. Nữ luật sư Oleksandra Matviichuk đã chứng kiến nhiều tội ác do quân đội Nga gây ra. Vâng. Chính cô đã tận mắt nhìn thấy những tội ác tàn bạo mà đồng bào cô đang hứng chịu. Còn chúng ta, những kẻ (chỉ) hiểu biết về đất nước con người Ukraine qua họa báo, qua phim truyện, qua thời sự, qua màn ảnh nhỏ nghĩ gì khi biết được tội ác do Putin và đồng bọn gây ra cho Ukraine thâm độc cỡ nào. Liệu chúng ta có thông cảm, có thấy những gì luật sư Oleksandra Matviichuk trình bày là hợp lý và cần thiết.

Vâng. Putin và hệ thống tay sai bù nhìn của ông ta – cộng thêm sự ươn hèn của những kẻ mang danh công dân Ukraine nhưng táng tận lương tâm sẵn lòng bán nước cầu vinh, cõng rắn cắn gà nhà, can tâm hợp tác với Putin chỉ vì những tư lợi bổng lộc như trường hợp bốn tên Ukraine-gian đầu sỏ đã dâng bốn tỉnh cho Nga hồi cuối tháng 09 vừa qua. Vâng. Donetsk, Kherson, Luhansk và Zaporizhzhia đã bị Nga tuyên bố là đất của Nga nên Putin có quyền bảo vệ lãnh thổ. Thật ngang ngược và hết sức lộng hành, coi Trời bằng vung.   

Con số 27.000 tội ác chiến tranh do quân đội Nga (dưới sự ra lệnh của Putin và thái độ phục tùng hèn nhát mù quáng của các tướng lãnh) đối với dân chúng Ukraine là một vết nhơ của lịch sử văn minh nhân loại. Tham tàn và kiêu ngạo, cộng với sự điên rồ hoang tưởng, Putin gần như mất hết sự tỉnh táo cần thiết, cố tình khư khư giữ chặt tham vọng chính trị, coi mạng sống của người dân vô tội Ukraine rẻ hơn bèo. Vâng, thái độ bỉ ổi mượn mùa đông giá buốt để trừng phạt những người dân Ukraine vô tội là thái độ man rợ tàn ác không ai có thể nghĩ ra. Putin sống trong xa hoa phù phiếm, tuyệt nhiên cho rằng một khi hạ tầng cơ sở của Ukraine bị tấn công tan hoang sẽ giúp ông ta có thêm lợi thế trong việc xâm chiếm Ukraine. Nhưng ông ta đã lầm. Putin không nhận ra làm thế chỉ tổ kéo dài sự thất bại của ông tại Ukraine. Putin biết mình đã sa lầy. Thay vì rút lui sớm nhưng Putin đã giận đến sôi máu, quyết rửa hận, quyết trả thù bởi đây là cú sốc lớn nhất Putin đang phải đối diện.

Bài báo đã đề cập đến vấn đề bắt giữ Putin và đưa ra tòa án xét xử đặc biệt (theo mô hình Tòa án Nuremberg trials đối với Đức Quốc xã), tuy nhiên trên thực tế điều này không dễ dàng. Với suy diễn đoán già đoán non của chúng ta liệu chuyện tóm cổ Putin rồi điệu ông ta ra trước vành móng ngựa có khả thi. Hay chỉ là chuyện nói để mà nói, nói cho hả giận, rằng đây thực ra chỉ là một giả thiết mang đậm dấu ấn cảm tính không hơn, không kém.

Trên lý thuyết điều này có thể thực hiện được? Nếu NATO và Phương Tây, cộng thêm sự có mặt của Nhật, Nam Hàn, Úc và Tân Tây Lan, tất cả đồng lòng bảo nhau phải đưa Putin ra xét xử liệu điều đó khả thi? Thậm chí sẽ làm việc với Interpol. Cần thiết cho các đội biệt kích chọc thủng các bức tường bảo vệ tiến thẳng vào sào huyệt của Putin bắt hắn. Thậm chí là treo giải bắt sống như vẫn áp dụng với các trùm khủng bố ẩn náu tại Trung Đông. Vâng. Như người Mỹ vẫn bảo: Where there’s a will, there’s a way. Muốn là được. Vấn đề nằm ở chỗ các nước nòng cốt có muốn, có thực sự dám đứng ra làm việc này hay không.

Gẫm lại cứ thấy tội nghiệp cho Putin – cái dại cực đại của ông đã trở thành lời nguyền rủa cửa miệng của nhiều thế hệ dân chúng Nga cũng như dân chúng Ukraine. Đây là một hình phạt Putin phải tự mình gánh chịu. Vâng. Từ một chính khách vai vế, đi đến đâu cũng võng lọng đề huề, chỉ vì sai một nước cờ mà trở thành thân bại danh liệt. Ừ. Thôi thì cứ cho rằng Putin vẫn rung đùi tại Kremlin, ăn vi cá bào ngư, tha hồ xơi bíp-tếch và uống vang đỏ, nhưng đó thực ra chỉ là một nhà tù giam lỏng. Putin giờ biết vác mặt đi đâu? Đấy. Khổ lắm. Ngay cả sang Bắc Kinh hay đến New Delhi Putin đều không thể ngẩng mặt lên nhìn ai. Vị trí của một thủ lãnh siêu cường thực ra bây giờ có khác gì Kim Jong Un là mấy, cả đời chỉ biết ru rú quanh quẩn xó nhà Bình Nhưỡng, nhục ơi là nhục!  

Hay thôi. Không bươi bới chuyện Putin nữa. Bởi càng bới ra càng thêm đau lòng. Bao nhiêu nạn nhân đã chết oan. Nhiều gia đình ly tán. Những giấc mơ bị đánh cắp. Đâu phải chỉ có dân Ukraine là khổ. Dân Nga cũng khổ. Châu Âu và bất cứ nơi nào trên trái đất này cần đến xăng dầu đều bị vạ lây, gián tiếp chịu khổ. 

Tội của Putin to lắm. Nước sông Volga không rửa sạch hết. Nước sông Dnieper càng không thể rửa hết tội ác ông ta gây ra. Bắt sống ông ta rồi điệu ra tòa án quốc tế. Hơn 27.000 tội ác chứ không ít. Nơi đó công tâm và công luận sẽ lên tiếng, như lời nhà hoạt động nhân quyền Ukraine kẻ đã nhận Giải Nobel Hòa bình 2022 tuyên bố: Các nạn nhân Ukraine không cần ai trả thù cho họ, thay vào đó họ chỉ cần công lý được tôn trọng và thực hiện.

Nguyễn Thơ Sinh

Xem thêm

Nhận báo giá qua email