Một kiếp người

Một kiếp người có là bao. Sáu mươi năm. Thiên hạ vẫn bảo thế. (Và như vậy) cái ngưỡng ngũ thập tri thiên mệnh xem ra không mấy khó hiểu. Đời người. Trải qua năm vòng tua con giáp. Nhâm dần rồi lại nhâm dần. Cũng xong. Sống lâu hơn cái ngưỡng 60 năm ấy coi như phần thưởng bonus vậy!

Cuộc sống trôi đi. Là thế. Giàu nghèo ai ai cũng ngần ấy trải nghiệm những đong đưa tủi buồn hỷ hoan lên voi xuống chó. Những cột mốc đã đi qua. Những chiến tích. Những câu chuyện ngồn ngộn hương thơm xúc cảm tuổi thanh xuân. Đời cua cua máy, đời cáy cáy đào. Có những thứ đối với thế hệ này sao đáng quý, ngọt ngào êm đềm như hương cốm mới; song vẫn những bối cảnh ấy đối với thế hệ sau chúng chỉ còn lảng bảng những vay mượn gồng gượng xa vắng, đôi khi lạc quẻ đến chạnh lòng.

Rồi thiên hạ, từng người, từng người một, chuẩn bị những nhặt nhạnh cho lần ra đi chung cuộc. Chuẩn bị những thu xếp cuối đời. Chuyến tàu cuối cùng sẽ tới phiên ta phải bước lên. Vé đã có. Cột mốc đỉnh cao thời vàng son đang lùi dần về phía sau. Con đường phía trước lao xuống từ đỉnh đồi sao mà nhanh đến giật mình. Những cay đắng đã nếm trải, còn gì mà ta chưa từng biết đến, hả ta ơi. Thế là đời bỗng nhạt. Thế là gối vốn đã mỏi sẵn càng xộng xiệu thêm bởi những xà xẻo năm tháng thành ra động lực bước thêm vài dặm nữa càng lúc càng ngao ngán. Thế là những đeo đuổi bỗng trở thành cồng kềnh vướng víu bởi tâm bây giờ đã thôi động, đôi mắt đã dần dần sáng hơn, không hẳn là huệ nhãn nhưng (chí ít) đã nhận ra mọi cái cuối cùng chỉ là hư ảo, là rất đỗi vô thường, là lung linh chập chờn, phù du và vô thực.

Nhiều người bỗng thấy cuộc sống nhạt nhẽo hơn. Hương vị ganh đua thị phi một thời cay nồng những lăn xả nay bỗng lững lờ như khúc sông tĩnh lặng. Người ta cảm thấy cần phải xác định lại mục đích sống. Có kẻ mãn nguyện, không một lần hối tiếc chuyện mình đã sử dụng quỹ thời gian cá nhân (vốn được ghi chép cẩn thận trong cuốn sổ của Nam Tào Bắc Đẩu) như thế nào. Có kẻ nuối tiếc đã không sử dụng quỹ thời gian cá nhân sao cho đắc lợi nhất. Họ từng lam lũ đến độ tàn nhẫn với sức khỏe bản thân để rồi đổi về được gì khi những ngày cuối cùng răng long, tóc thưa; ôm một đống của không biết chia chác ra sao cho thỏa đáng.

Lắm người ngày trẻ thèm thuồng món nọ, vật kia nhưng vì mục tiêu tích cóp nên đè nén bản thân; nhịn ăn, nhịn tiêu đến độ sẻn so gần như bủn xỉn. Khi sắp lìa trần mọi cái bỗng vô nghĩa quá. Nhìn lại. Con cháu. Người thân. Những cân nhắc. Vô nghĩa cả. Tất tần tật. Thế là một phần rất lớn tiền bạc tích cóp đã đi vào các cơ sở tôn giáo hoặc thông qua những chương trình từ thiện bởi (gẫm kỹ) đó là điều hợp lý nhất.

Nhiều người bình dân, xuề xòa dễ dãi, sao cũng được khi đối diện với nghịch cảnh cuộc sống. Họ đơn giản. Đứng trước sóng gió tâm trí vẫn bằng chân như vại. Người bên ngoài nhìn vào ái ngại thay nhưng họ vẫn cứ đủng đỉnh coi chuyện trời sập chẳng ăn nhập đến mình, hoàn toàn bình thường. Không ít xác thân bệnh tật nhưng tâm hồn vẫn cứ thanh thản. (Hay họ không than vãn kể lể nên ta không biết.) Có người thân xác lành mạnh nhưng cái đầu (tâm) mệt mỏi bởi những thứ lo toan dằn vặt được thổi phồng, khuếch đại. Có người nghèo nhưng chẳng hề ca thán bởi trong đầu lúc nào cũng suy nghĩ rất đơn giản: Trời sinh voi, sinh cỏ. Có người tiền cầm một đống nhưng vẫn thấy mình nghèo, vẫn chưa đủ, vẫn phải lăn lộn bòn nhặt từng xu một, kiểu: Càng nhiều, càng ít.

Mục đích đời người cuối cùng là gì? Đâu đó trên hành trình tiến về phía trước với một tay nải chất chứa bao điều như cái túi bố lắc lư trên lưng con lừa già. Lên dốc. Xuống dốc. Những khúc quanh. Gốc đa cổ chỗ nọ. Bến sông vắng chỗ kia. Những ân oán vay mượn, những món nợ đồng lần (vay người này, trả người kia) đang từ từ khép lại. Những ngọt nhạt ân cần gian díu. Xác thân chung chạ. Hơi thở quấn quyện những mơn trớn thịt da thời vai, lưng vạm vỡ. Đến với nhau bằng đạo vợ chồng hay chỉ là những ký ức ngọt lành hiến dâng tự nguyện. Cũng xong. Cũng qua. Nhìn lại. Chợt mỉm cười. Chợt thấy chân dung của cái thiện đôi khi hiện diện trong sự tầm thường dung tục và bên trong cái thiện (thoạt nhìn ai cũng nghĩ thế) lắm khi chất chứa những đa đoan mầm mống điều bất thiện.

Và rồi ai là kẻ thức thời để nhận ra là cuộc chơi đã đủ? Ai là kẻ có thể nói với chính mình đã đến lúc nên tử tế hơn với bản thân? Ai là kẻ sẽ nói tôi sẽ buông đao? Ai là kẻ sẽ nói với bản thân: Tôi không muốn quần quật, chạy vạy, xấc bấc xang bang mãi. Đã đến lúc muốn được nghỉ ngơi rồi? Đã muốn dừng chân. Đã đến lúc muốn mình trở về với lòng đất, trở về với cát bụi…

Tất nhiên cái chết sẽ đến. Nhưng có lúc cái chết không đến sớm hơn như mong đợi. Bệnh nọ tật kia. Chao ôi. Cái mà người đời vẫn bảo là sinh lão bệnh tử cuối cùng càng lộ ra chân tướng. Chưa kể những thất bại trong công việc. Những chán nản của độ tuổi trung niên (thiên hạ vẫn ngỡ là) sung mãn nhất. Bệnh trầm cảm. Chán sống. Bế tắc. Có những câu chuyện tự tử thoạt nghe không thể tin được. Người tỉnh táo sẽ cười khẩy: Tại sao phải chết chứ? Vẫn còn bao lựa chọn khác tốt đẹp hơn kia mà? Tại sao không thể nghĩ thoáng hơn? Tại sao kiếp này may mắn được làm người nhưng không biết quý trọng mạng sống? Đến con sâu, cái kiến còn muốn được sống lâu nữa là…

Bài báo “Bed Bath & Beyond CFO plunges to death at New York’s Jenga tower” của hai tác giả Kanishka Singh và Akriti Sharma thu hút sự chú ý của độc giả bởi chi tiết giám đốc điều hành tài chánh (CFO) hệ thống bán lẻ danh tiếng của Mỹ Bed Bath& Beyond đã nhảy lầu tại New York. Tin loan đi. Người ta chau mày: Ô, hóa ra có chuyện như thế thật sao? Người giàu cũng gặp phải những bất hạnh và những sự cố cay đắng khiến họ gục ngã? Nếu không thế họ đã không phải tự tử!

Đó là một buổi chiều thứ sáu. Bình yên và tất bật thời hiện đại. Thiên hạ trượt trên quỹ đạo mưu sinh như những con thoi trên khung cửi cuộc đời. Những khuôn mặt lầm lũi lao nhanh trên đường phố. Hàng ngàn, hàng trăm ngàn những giao dịch diễn ra tại New York – Một thành phố đêm về không bao giờ chịu ngủ. CFO của tập đoàn bán lẻ Bed Bath& Beyond Gustavo Arnal đã nhảy lầu; chuyện xảy ra khi tập đoàn này vừa tuyên bố sẽ đóng cửa thêm hơn một trăm cửa hàng trong thời gian sắp tới.

Nói đến các cửa hàng bán lẻ tường gạch tại Mỹ gần đây người ta thường so sánh giữa số phận của chúng với bối cảnh trái đất từng bị một thiên thạch khổng lồ va vào. Hậu quả: Một cơn chấn động khủng khiếp đã xảy ra. Bụi cát đã bốc lên cao (đến độ nó gần như thoát khỏi trọng lực, lơ lửng bay trên tầng khí quyển che kín mặt trời trong một thời gian dài). Mọi diễn biến sinh hoạt trên hành tinh xanh bị khóa chặt tay chân, bất lực chứng kiến cảnh rừng cây thiếu ánh nắng không thể tiếp tục quang hợp chết khô hàng loạt. (Mà) rừng là thức ăn của những loài ăn cỏ. Rừng chết chúng sẽ chết theo. Sau đó các loài khủng long ăn thịt cũng lần lượt ra đi bởi nguồn lương thực của chúng là các loài khủng long ăn cỏ đã chết trước đó. Vâng. Internet và buôn bán trên mạng chính là khối thiên thạch khổng lồ ấy – một quả bom nguyên tử đủ mạnh để có thể viết nên pho sử mới hoàn toàn khác hẳn với bao hệ lụy dây chuyền.

(Mà rồi) đâu chỉ có Bed Bath& Beyond là bị ép phải chọn giữa một cốc rượu độc hay ba tấc lụa trắng. Nhiều hệ thống bán lẻ tường gạch đã bị ảnh hưởng trực tiếp bởi cú va thiên thạch thương mại trực tuyến. Nhiều cửa hàng lâm cảnh tứ mã phanh thây, không ít bị đưa ra đấu trường cho voi giày, ngựa xé, lắm công ty bị lăng trì, bị tùng xẻo, hoặc đơn giản là bị đưa lên đoạn đầu đài hoặc bị thiêu sống. Vâng. Các hệ thống bán lẻ tường gạch không thể cạnh tranh nổi với hệ thống bán hàng trực tuyến. Nào đã hết. Nhiều dịch vụ khác cũng bày trò theo đóm ăn tàn, thẳng tay chuyển qua phục vụ trực tuyến bởi ngày nay ai ai cũng có smart-phone. Thậm chí nhiều dịch vụ tuy không 100% chuyển hẳn sang online nhưng đã thức thời chuyển sang tình trạng hybrid (nửa nạc, nửa mỡ) để có thể tồn tại.

Thế là những CEO, CFO các hệ thống bán lẻ tường gạch, dù đã mạnh dạn chuyển một phần lớn cung cách làm ăn sang trực tuyến vẫn phải đối diện với gã khổng lồ Amazon.com. Mạnh như Walmart còn ngấp ngoái, lay lất cầm chừng khi cả gan vuốt râu Amazon.com. Còn các hệ thống bán lẻ khác, Giời ạ, nhìn lại, đúng là nhếch nhác, nửa người, nửa ngợm. Giữa lúc đó kinh tế toàn cầu lạm phát. Đành phải cam chịu. Đành phải sống mòn. Đành phải sống trong khắc khoải, mỏi mòn, lắt lay…

Về phần Mr. Gustavo, tại trang mạng Linkedln phần giới thiệu lý lịch trích ngang của ông khá nặng ký. Từng là CFO của các thương hiệu mỹ phẩm Avon tại Luân Đôn, trước đó Mr. Gustavo còn có một bề dày làm việc cho Công ty Procter & Gamble lừng danh. Sau đó Mr. Gustavo về đầu quân cho tập đoàn bán lẻ Bed Bath& Beyond từ năm 2020. Với một người từng sở hữu một thành tích nổi cộm như thế, xem ra ông không phải là người non tay nghề, càng không phải là kẻ vừa gặp phải những khó khăn tài chánh đã vội vàng chán nản.

Tầm 12 giờ 30 phút trưa. Cảnh sát được điều đến hiện trường sau khi Tổng đài 911 được gọi liên quan đến vụ nhảy lầu. Khi đến nơi, cảnh sát tìm thấy thi thể của người đàn ông 52 tuổi nằm bẹp sát chân tường của tòa cao ốc – Bằng chứng hiển nhiên của một vụ nhảy lầu tự sát. Cái chết được coi là do chấn thương. Qua xác minh, danh tính của người đàn ông được công bố: Mr. Gustavo Arnal.

Tập đoàn bán lẻ Bed Bath & Beyond đã từ chối không trả lời cung cấp thêm các chi tiết khi phóng viên gọi điện. Chẳng có gì là khó hiểu ở đây cả. Cái chết này xét kỹ chẳng tốt lành gì, đặc biệt khi Bed Bath & Beyond đang trong tình cảnh làm ăn ngắc ngoải liên tục thua lỗ. Tuy nhiên từ những báo cáo tài chánh, được biết Mr. Gustavo đã bán 55.013 cổ phần của mình vào ngày 16 tháng 08. Hãng tin Reuters cũng đã chính thức xác minh từ các chứng từ do SEC filings (Securities and Exchange Commission) cung cấp về vụ bán tống hơn 55 ngàn cổ phần này.

Trong quá khứ Tập đoàn bán lẻ Bed Bath & Beyond một dạo được coi là gà đẻ trứng vàng tại thị trường chứng khoán vì bán hàng giá mềm. Điều này giúp Bed Bath & Beyond chiếm lĩnh thị trường (category killer) các mặt hàng xài trong nhà cũng như trong phòng tắm. Tuy nhiên gần đây tập đoàn này càng lúc càng trở nên ì ạch sau khi tung ra các mặt hàng mang nhãn hiệu công ty (its own brand) cũng như các thương hiệu giá mềm (private-label goods) khác.

Trước ngày Mr. Gustavo tự tử một tuần, Bed Bath & Beyond đã đánh tiếng sẽ đóng thêm 150 cửa hàng bán lẻ. Đồng thời Bed Bath & Beyond sẽ cắt giảm các vị trí đồng thời tiến hành cải tổ các chiến dịch thương mại hàng hóa với hy vọng có thể lật ngược thế cờ trước tình trạng làm ăn thua lỗ hiện nay.

Theo ước tính phỏng đoán, Bed Bath & Beyond sẽ phải đối diện với mức bán 26% chậm hơn mong đợi (bigger-than-expected) trong tam cá nguyệt II năm nay. Đồng thời Bed Bath & Beyond vẫn tiếp tục làm chủ hệ thống bán lẻ Buybuy Baby vốn từng được rao bán trước đây nhưng không có khách mua.

Tòa cao ốc Mr. Gustavo nhảy xuống cao 60 tầng. Địa chỉ chính thức 56 Leonard Steet, thuộc hạt Tribeca, Thành phố New York. Tòa cao ốc này có kiến trúc độc đáo do công ty kiến trúc Thụy sĩ trứ danh Herzog & de Meuron thiết kế vốn chỉ có giới giàu mới đủ tiền dọn vào. Tòa cao ốc đồng thời có tên Jenga vì từ xa nó giống một chồng các khối lập thể bằng gỗ xếp lên nhau như trong trò chơi xếp gỗ cùng tên Jenga. Nhiều ngôi nhà thuộc tòa cao ốc Jenga này có giá bán lên đến hơn 20 triệu Mỹ kim, có căn lên đến 40, 50 triệu Mỹ kim.

Vâng. Đó là câu chuyện xảy ra hồi cuối tháng 08 mở màn cho lá thư tháng 09. Một kiếp người. Nén hương lòng nghĩa tử, nghĩa tận. Tất nhiên bài báo không đả động gì đến chuyện tại sao Mr. Gustavo nhảy lầu, nhưng từ những quan sát và suy diễn, nguyên nhân cái chết có lẽ do tình hình tài chánh bất lợi. Vợ ông từ chối không trả lời báo chí về cái chết của chồng. Tuy nhiên những đoán già, đoán non cho thấy ắt sẽ có những liên hệ tối thiểu nào đó với tình hình tài chánh của tập đoàn bán lẻ Bed Bath & Beyond.

Vâng. Thế đấy. Người giàu hay người nghèo, đứng trước những đổ vỡ thất thoát, hoặc giả khi đối diện với những thất bại; bất luận đang sở hữu những gì, thậm chí là tiền triệu, song một khi chiều hướng làm ăn không như ý, đặc biệt khi cảm thấy mình đang tuột tay khỏi sợi dây thừng thăng tiến, cộng thêm nhiều yếu tố áp lực cá nhân khách quan khác nhiều người đã lâm cảnh nghĩ không thoáng. Vâng. Tất nhiên, bởi trong tình trạng bình thường có lẽ chẳng mấy ai chọn cách bước qua thế giới bên kia bằng một cú nhảy lầu (nếu như họ không quá tuyệt vọng).

Thế mới biết sự mong manh mỏng giòn của một kiếp người, bất luận anh ta từng thành đạt ra sao, từng giàu nghèo như thế nào. Chỉ cần một phút thôi…

Mong thay Mr. Gustavo Arnal được an nghỉ từ nay. Ông sẽ đến một nơi thật bình yên. Cuộc chơi đã kết thúc. Cửa sổ cuộc đời một kiếp người đã khép. Kẻ ở lại, bất luận khóc cười ra sao; nay mai cuối cùng vẫn là sự chia tay với hơi thở cuộc sống. Trong đó sẽ có những lựa chọn chỉ người trong cuộc mới hiểu rõ tại sao họ quyết định chọn lựa như thế…

Nguyễn Thơ Sinh

Xem thêm

Nhận báo giá qua email