Nóng tính vô lối

Nóng tính ai chẳng có, chỉ là mức độ nóng ít, nóng nhiều. Có người kìm được. Có người không kìm được. Thế là vào những lúc bất ngờ nhất chuyện ngoài ý muốn đã xảy ra, nhất là những nơi đông người, những nơi trang trọng, nóng tính có thể sẽ đem lại những phiền phức.

Nói đến nóng tính là dịp để chúng ta suy nghĩ. Có lúc người ta nổi nóng vì sự việc mang tầm ảnh hưởng lớn, rồi do cảm thấy bất bình, thấy khó chịu, thế là họ muốn lên tiếng bênh vực cho nạn nhân. Trường hợp Tổng thống Biden nổi nóng cất tiếng bảo Tổng thống Nga không thể cầm quyền, (nguyên văn): For God’s sake, this man cannot remain in power (là) cái nóng do bức xúc nên không kiềm được lời ăn tiếng nói. Cả thế giới đồng tình Putin đã làm ra bao chuyện một chính khách có liêm sỉ sẽ không làm. Nhưng đây là chuyện cơm nhà ai nấy ăn, đèn nhà ai nấy rạng, Mr. Biden dẫu bất bình cách mấy vẫn không nên thốt một câu khả dĩ cho phép kẻ thù của mình có cơ hội túm đuôi quật ngược trở lại.

Rồi có những cái nóng do va chạm cá nhân, do sốc, do những lý do không dễ tiên liệu trước, tỷ như cái nóng của vua điện ảnh Will Smith giáng một bạt tai vào mặt danh hài Chris Rock nhân Lễ trao giải Oscar 2022 khiến báo lá cải và các diễn đàn bình luận khắp nơi xôn xao như chợ gặp của ngon bán rẻ, như người tham lượm được của rơi, hết sức ầm ĩ râm ran. 

Vâng. Một câu chuyện hoàn toàn không nên xảy ra. Rồi cao hứng chiết tự, nhìn vào vấn đề một cách bình thường hơn, tỷ như câu chuyện này xảy ra giữa anh chàng cửu vạn vô danh tiểu tốt lam lũ giữa một xã hội nhan nhản những vàng thau lẫn lộn, một cái bạt tai xem ra chẳng có gì là quá đáng. Nhưng lần này Will Smith bạt tai Chris Rock là chuyện hoàn toàn khác hẳn. Lập tức khi sự cố xảy ra, thiên hạ nhảy bổ vào với biết bao nhận xét bình phẩm, vô tình càng châm dầu vào lửa khiến đám cháy phực lên rồi lan rộng. Khi dập được ngọn lửa mới té ngửa bên nào cũng bị phỏng.

Yahoo Entertainment bản điện tử cho chạy bài báo có tên Will Smith resigns from the Academy after Chris Rock slap: ‘I am heartbroken’ là một ví dụ minh họa điển hình. Vâng. Một kết quả khá đau lòng, thậm chí chuyện này đã khiến sự nghiệp tên tuổi của Will Smith mang một vết xước khá sâu. Uy tín tư cách của Will Smith hóa ra chỉ vì chút sơ xuất bất cẩn đã bị đánh mất. Từ nay thiên hạ sẽ xét nét anh nhiều hơn. Bình thường thì không sao nhưng khi đụng chuyện họ khơi lại chuyện cũ: Tưởng gì, hóa ra cũng chỉ là hạng cục cằn, tay chân thô lỗ!

Với khán giả Việt (nói riêng) và khán giả Mỹ, khán giả thế giới (nói chung), khuôn mặt Will Smith và khuôn mặt Chris Rock đều quá quen thuộc. Họ là hai nhân vật then chốt của làng giải trí Hollywood bình thường đã nổi tiếng sẵn, nay với cú bạt tai bất ngờ ấy họ càng nổi tiếng hơn. Tất nhiên, nếu ví cú bạt tai như một con dao, Will Smith lần này đúng là đã mang họa cầm dao đằng lưỡi.  

Đưa ra lời tuyên bố sẽ rút lui khỏi Hội Mỹ thật Khoa học Điện ảnh AMPAS (Academy of Motion Picture Arts & Sciences) hôm 1 tháng 4, chỉ sau 5 hôm nhận giải Oscar với bộ phim King Richard, cứ tưởng Will Smith nói đùa… Cá tháng 4. Nhưng không phải. Đó là một tuyên bố hoàn toàn nghiêm túc. Vì đâu một ngôi sao điện ảnh với một lý lịch nghề nghiệp đồ sộ bởi vai diễn nổi tiếng trong show kịch truyền hình nhiều tập The Fresh Prince of Bel-Air – người thủ vai Will, một cậu thiếu niên tinh nghịch đáng yêu được cả thế giới biết đến. Rồi không chỉ dừng lại ở đây, khi thâm nhập vào vương quốc điện ảnh Hollywood, Will Smith liên tục thành công với nhiều bộ phim có doanh thu lớn. Còn trong vị trí của một nhà sản xuất (producer), Will Smith khẳng định mình là producer có tài, đi đâu cũng trịnh trọng hoành tráng, cũng đóm điếu tán lọng rất đình đám.

Thế mà chỉ vì thiếu kiềm chế trong một phút mà tiếng tăm lừng lẫy của anh trở thành một xì-căng-đan vạn lần anh không muốn vướng vào một cách hỡi ôi như thế. Tất nhiên bản thân cú bạt tai chẳng thể tự thân nó xuất hiện một mình. Song nó là kết quả của câu nói đùa của danh hài Chris Rock. Đến khổ. Danh hài thì phải nói chuyện hài. Quá hiển nhiên, làm nghề hài mà không biết tiếu lâm, không biết nói xàm, không biết thoọc léc thiên hạ làm sao ăn khách được. (Nhưng) lần này Chris Rock bị Tổ trác. Vâng. Đâu ai muốn mình là người dẫn chương trình cho một Đêm trao Giải lớn như Oscar lại bị một diễn viên điện ảnh bước ngang qua sân khấu rồi vung tay vả cho một cái đến niểng người, suýt bật ngã.     

Trong những dòng tweet của mình Will Smith đã nhấn mạnh thái độ biết lỗi với danh hài Chris Rock bằng cụm từ “painful and inexcusable” – Theo đó, không gì có thể biện hộ cho hành động của anh bằng bất cứ hình thức nào. Đồng thời Will Smith khẳng định sẽ chấp nhận mọi phán quyết của Ban quản trị Hội Mỹ thuật và Khoa học Điện Ảnh sau sự cố tai tiếng này. Tác giả bài báo là Taryn Ryder đã cho biết (nguyên văn): [Will] said he will accept any other consequences that the Academy’s Board of Governors deems fit, which could include stripping his Oscar. – Như vậy nếu bị tước giải Oscar, Will Smith sẽ vui vẻ chấp nhận.  

Như điện giật, hầu như mọi tờ báo lớn nhỏ, các loa truyền thông, từ lá cải đến lá me, lá mít vội nhan nhản đưa tin Will Smith bạt tai Chris Rock. Chao ôi. Tin cực nóng. Quá sốt dẻo để người ta có thể làm ngơ. Gì chứ, với các sao trong thế giới giải trí, chuyện đời tư, đời công của họ vốn đã lắm kẻ thích theo dõi. Nay với một cú bạt tai nảy lửa, ối làng nước ơi, ối các ông các bà ơi, ra đây mà xem. Giữa ban ngày ban mặt nhá. Muối mặt chưa? Lịch sự chưa? Đẹp mặt chưa? Đến khổ, xướng ca tưởng là vô loài thế mà cũng lâm phải bao cảnh éo le trắc trở (tưởng chỉ xảy ra với các giới khác như sĩ, nông, công, thương). Đúng là tai nạn nghề nghiệp!

Trong lời xin lỗi của mình Will Smith đã viết (nguyên văn): My actions at the 94th Academy Awards presentation were shocking, painful, and inexcusable. The list of those I have hurt is long and includes Chris, his family, many of my dear friends and loved ones, all those in attendance, and global audiences at home. Người đại diện của Will Smith đã chuyển lời xin lỗi này tới Yahoo Entertainment. Theo đó dường như Will Smith đã thổ lộ khá chân thành (nguyên văn): I betrayed the trust of the Academy. I deprived other nominees and winners of their opportunity to celebrate and be celebrated for their extraordinary work. I am heartbroken. I want to put the focus back on those who deserve attention for their achievements and allow the Academy to get back to the incredible work it does to support creativity and artistry in film. Từ câu nói này, không khó hiểu chút nào, Will Smith nhìn nhận mình đã trật đường rầy, đã đánh mất niềm tin của Hội Mỹ thuật Khoa học Điện Ảnh; rằng anh đã đau lòng khi phá hỏng một chương trình trao giải lẽ ra chỉ nên có những điều tốt đẹp. Will Smith muốn mọi người chung tay tập trung vào các nỗ lực giúp cho tương lai điện ảnh Mỹ phát triển tốt đẹp hơn.   

Sau cùng Will Smith đã viết những dòng rất khiêm tốn như thể đó là lời xin lỗi (nguyên văn): So, I am resigning from membership in the Academy of Motion Picture Arts and Sciences, and will accept any further consequences the Board deems appropriate. Change takes time and I am committed to doing the work to ensure that I never again allow violence to overtake reason. – Xem ra Will Smith đã nhận thức rõ việc làm của mình là sai. Từ đó cách tốt nhất kết thúc sớm vụ tai tiếng này là nhanh chóng nhận lỗi. Còn nếu cứ thanh minh thanh nga, kể lể nọ kia, viện dẫn lý do này nọ càng tổ khiến cho kẻ không ưa có thêm cơ hội xúm vào hoạnh họe, băm bổ.

Trước đó danh hài Chris Rock đã nói đùa về cái đầu gọt trọc của Jada Pinkett Smith, vợ của Will Smith rằng anh đang đợi bộ phim G.I. Jane II sớm ra mắt (nguyên văn): Jada, I love ya. G.I. Jane 2, can’t wait to see ya; lập tức câu nói đùa này đã trở thành tai họa. Ban đầu Will Smith cười lớn. Nhưng ngay sau đó vua điện ảnh này đã bước lên sân khấu vung tay giáng cho Chris Rock một bạt tai nháng lửa. Rồi Will Smith về chỗ, lòng vẫn còn hậm hực nên hét ầm lên, bảo Chris Rock đừng nhắc đến tên vợ mình nữa (nguyên văn): Keep my wife’s name out of your fucking mouth. Một câu nói xem ra khá nặng đối với những người cùng trong làng giải trí.   

Nhắc thêm Jade Pinkett Smith gọt đầu vì chứng rụng tóc (alopecia). Chị đã từng cạo đầu và bày tỏ với công luận về tình trạng sức khỏe của mình. Theo đó, Will Smith cho rằng khi Chris Rock đùa cợt về tình trạng sức khỏe mái tóc của vợ đã khiến anh quên khuấy chuyện phải giữ gìn tư cách. Thế là chuyện không thể tránh được đã không tránh được. Will Smith thừa nhận mình đã hành xử một cách đầy cảm tính về câu nói đùa (tưởng là vô thưởng vô phạt) của Chris Rock khi tình trạng sức khỏe của vợ bị đem ra bỡn cợt.

Có ý kiến cho rằng mối quan hệ giữa danh hài Chris Rock và vợ chồng Will Smith và Jada Pinkett Smith vốn trước đó từng gặp những ổ gà, ổ voi. Nhiều người nói họ không ưa nhau. Nếu là sự thật, rất có thể câu đùa của Chris Rock và hành xử của Will Smith là ảnh hưởng chất-phóng-xạ của những lần cọ xát trước đó. Hóa ra chỉ vì một lời nói đùa không đúng chỗ, không đúng lúc mà sự cố đã xảy ra một cách hết sức đáng tiếc.

Với xã hội bình dân, không ít cho rằng đây là chuyện của giới nghệ sĩ, của các sao làng giải trí vốn tuyệt nhiên không ảnh hưởng gì đến hòa bình thế giới. Có thể lắm, song họ, với tư cách của giới nghệ sĩ góp phần tạo nên những định hướng văn hóa xã hội (lẽ ra) cần biết đến kiềm chế, giữ gìn; bởi một khi là người của công chúng, họ có trách nhiệm giữ đúng tư cách, hành xử đúng với những qui tắc xã giao tối thiểu nhằm tránh tạo ra những hình ảnh phản cảm trước mặt khán giả.  

Và rồi, cuối cùng nói tới nói lui vẫn là nóng nảy thường dẫn đến những hậu quả không tốt lành gì. Nhẹ thì sứt mẻ, căng thẳng, hiềm khích. Nặng thì mất mặt mũi, mất thể diện, ảnh hưởng đến sự nghiệp công danh. Có khi còn là vòng lao lý, kiện cáo. Bất luận ở mức độ nào, nóng giận, đặc biệt là nóng giận vô lối càng khiến người ta rơi vào những cái bẫy hết sức tai hại. Có lẽ vì thế tiền nhân vẫn răn dạy hậu nhân bằng câu nói rất thâm thúy: Vội giận, mất khôn.

Vậy đó. Chẳng phải Will Smith bất cẩn hay hồ đồ, hậu đậu. Will Smith luôn cẩn thận vì anh biết nhất cử nhất động của mình khó thoát hàng triệu ánh mắt đổ vào. Vậy mà… Hay tại Lễ trao giảix Oscar lần thứ 94 anh đã quá vui, biết rõ mình sẽ được trao giải nên có phần vui quá trớn, phấn khích quá trớn; cuối cùng là tự mình đạp vào cái bẫy tự tin, thấy mình cao lớn hơn, quan trọng hơn, bất khả sai lầm hơn thành ra đã hành xử quá đà, dẫn đến hỏng việc.

Vâng. Giữa lúc Thế giới đang hướng về Ukraine nơi bom rơi đạn lạc vẫn ngày đêm trút lên đầu những người dân vô tội. Thường dân khổ. Những người lính Ukraine khổ. Kể cả những chàng lính Nga cũng khổ. Thế giới rõ ràng đâu cần đến chuyện giới nghệ sĩ vả nhau, bạt tai nhau (như câu chuyện giữa Will Smith và Chris Rock). Nhưng gẫm kỹ, bất luận là ai, nghề nghiệp nào, thời bình cũng như thời loạn, những kỹ năng văn minh nhân bản ai cũng nên trau dồi, bồi dưỡng, vừa để mình có thể chu toàn tốt hơn những bổn phận trách nhiệm vai trò, đặc biệt là biết kiềm chế, biết điều tiết, vừa làm chủ những tình huống để tránh những hối tiếc. 

Làm được điều đó, chúng ta sẽ không bỏ lỡ những cơ hội kết nối cũng như đánh mất những cơ hội xây dựng lẽ ra không nên mất, bởi giá trị cuộc sống thiết nghĩ nên kết tinh từ lòng tôn trọng và thái độ khiêm tốn. Khi được trang bị tốt những thái độ nhân bản ấy, bắt đầu từ những việc nhỏ, người ta sẽ dễ kiểm soát mình hơn, sẽ cẩn thận hơn, bớt phạm phải những sai lầm tai hại, nhất là do khi nóng nảy (kể cả những cái nóng tưởng là nóng vì người khác chứ không phải nóng vì mình – Cái nóng kiểu Mr. Biden vì bất bình cho dân chúng Ukraine nên đã bảo Mr. Putin cần phải được truất phế.)

Nguyễn Thơ Sinh

Nhận báo giá qua email