Quyết tâm trong ngày đầu năm

Trong ngày đầu năm, nhiều người trong chúng ta thường nhớ về những thành tựu cũng như thất bại của năm cũ và mong chờ một năm mới nhiều hứa hẹn hơn với một khởi đầu mới. Nhưng việc đón mừng năm mới và nhìn lại cuộc sống của năm cũ không chỉ là kết quả tình cờ của cuốn lịch. Năm mới chắc hẳn còn mang một ý nghĩa sâu xa hơn thế. Vậy thì điều đó là gì?

Khi mà những hát hò, pháo bông, tiệc tùng và nâng ly chúc mừng nhau đã xong, nhiều người trong chúng ta lại trở về với sự nghiêm túc của cuộc sống. Chúng ta ôn lại những việc đã làm và đưa ra những dự tính cho những gì cần nên làm để có được một cuộc sống tốt đẹp hơn trong năm mới. Một trong những thói quen được nhiều người làm nhất và có lẽ cũng là việc làm mang lại ít nhiều ý nghĩa cho năm mới: lập quyết tâm.

Trung bình mỗi người dân sống ở khu vực Bắc Mỹ lập cho chính mình 1.8 quyết tâm trong năm mới. Từ New York tới Paris tới Sydney, một số điểm tương đồng thú vị thường hay thấy trong hai quyết tâm được nhiều người theo đuổi nhất: giảm cân để có bề ngoài hấp dẫn hơn, và năng tập thể dục và bớt hút thuốc để có sức khoẻ tốt hơn. Ngoài ra còn thêm quyết tâm ráng dành dụm tiền hay trả bớt nợ, và ăn uống điều độ hơn.

Ngày đầu năm mới cũng là ngày người ta suy nghĩ nhiều nhất về bản thân, là vì đây là cơ hội để người ta đánh giá cuộc sống của chính họ và đưa ra những dự tính tương lai. Một ví dụ thiết thực về việc thực hiện các quyết tâm một cách nghiêm túc là câu thành ngữ trong một phong tục cổ của châu Âu là: “Người ta làm gì trong ngày này thì người ta sẽ làm trong suốt năm còn lại.”

Nói vậy thì ý nghĩa đích thực của những quyết tâm đặt ra cho năm mới phải chăng chứng minh rằng chúng ta đang kiểm soát được chính mình, rằng chúng ta không phải là nạn nhân định đoạn bởi hoàn cảnh, bởi sự điều khiển của những tinh tú trên trời, bởi sự may mắn, mà chúng ta chính là những cá nhân có thể tự đưa ra những lựa chọn để thay đổi cuộc đời mình. Ta có thể học hỏi từ sách vở, yêu cầu được thăng thưởng, vượt qua sự nhút nhát của chính mình và tìm kiếm một người bạn đời. Cuộc sống nằm trong vòng tay kiểm soát của chính chúng ta.

Và mục đích khi đưa ra những mục tiêu và quyết tâm trong năm mới là vì ta muốn có một cuộc sống hạnh phúc. Và như nhiều người đã nhận ra rằng hạnh phúc đến từ những thành quả đạt được trong đời. Ai mà không muốn được tận hưởng cái cảm giác của thành tựu và niềm vui khi đã đạt được mục tiêu và quyết tâm đề ra. Hạnh phúc chính là động lực và mục đích của cuộc sống. Và ngày đầu của năm mới, hơn bất kỳ ngày nào khác trong năm, khiến người ta cảm thấy việc đạt được hạnh phúc trở nên khả thi hơn.

Tuy nhiên, trên thực tế, những quyết tâm chúng ta đưa ra trong ngày đầu năm thường đi đến kết quả thất bại. Theo kết quả một nghiên cứu về đề tài này cho thấy có ít hơn một nửa quyết tâm là vẫn còn tiếp tục được thực hiện cho đến tháng 6. Một số khảo sát khác còn cho thấy kết quả thấp hơn nữa – với tỷ lệ thấp nhất là 6 phần trăm. Một cách để chứng thực những con số này là sử dụng số liệu thị trường. Ví dụ, con số thành viên ở các phòng tập thể dục tăng đột ngột ngay sau ngày đầu năm. Trong một bản phân tích, số người tới các phòng tập thể dục bắt đầu sụt giảm đáng kể từ tuần lễ thứ ba của tháng Giêng. Sau tám tháng, khoảng một nửa số thành viên mới đã ngừng hẳn không còn đến các phòng tập thể dục nữa.

Hiện tượng này đương nhiên là có lý do. Nếu việc đạt được mục tiêu để cải thiện cuộc sống quá dễ dàng thì ngay từ ban đầu chúng ta đâu cần phải đưa ra quyết tâm làm gì để rồi phải chuốc lấy thất bại. Lý do khiến nhiều người vẫn tiếp tục đưa ra những quyết tâm cho năm mới là vì họ tin rằng cuộc sống của họ sẽ tốt đẹp hơn nếu họ có thể thực hiện một sự chuyển đổi trong cuộc sống đòi hỏi một vài sự hy sinh nho nhỏ. Lý do khiến họ thường xuyên thất bại là vì những quyết tâm họ chọn không phù hợp với mục tiêu thực sự của họ là mang lại nhiều hạnh phúc hơn.

Do biết trước được khó khăn, một số người đưa ra sáng kiến để giúp họ đạt được quyết tâm. Trong những sáng kiến đó người ta đưa ra bốn thói quen liên quan đến các quyết tâm thành công mà hầu hết đều mang tính tích cực: tự giải phóng bản thân (nghĩa là, củng cố ý chí bằng cách củng cố niềm tin rằng ta có thể thay đổi); tự thưởng cho bản thân vì đạt được thành công; tránh những tình huống bị cám dỗ; và hãy ráng suy nghĩ tích cực (tự hình dung mình đạt được thành công). Quyết tâm bị thất bại thường có liên quan đến suy nghĩ tiêu cực, chẳng hạn như tập trung quá nhiều vào thất bại từ việc làm cũ; tự sỉ vả bản thân vì những lỗi lầm; mong ước không gặp phải thử thách; và giảm thiểu mối đe dọa thất bại (phủ nhận tầm quan trọng của quyết tâm). Nói chung, chìa khoá đưa đến thành công là động lực tích cực để thúc đẩy cá nhân.

Để giải quyết những lỗi lầm đưa đến thất bại, ta cần phải tự hỏi điều gì mà chúng ta thật sự đang cố gắng để cải thiện. Trong hầu hết mọi trường hợp, đó là mưu cầu hạnh phúc cho cuộc sống. Những quyết tâm gặp thất bại của chúng ta thường là do cố gắng đạt được hạnh phúc một cách gián tiếp – chẳng hạn như giảm cân hoặc tập thể dục để trở nên hấp dẫn hơn và hy vọng được hạnh phúc hơn. Thay vào đó, ta cần những giải pháp trực tiếp mang lại hạnh phúc, và như vậy thì phần lợi ích mới vượt trội hơn phần công sức bỏ ra.

Có người đưa ra gợi ý về hai quyết tâm liên quan trực tiếp tới hạnh phúc: tha thứ và lòng biết ơn.

Trong các thí nghiệm về sự tha thứ – chẳng hạn tha thứ cho người làm hại mình – các các học giả đã tìm thấy bằng chứng rõ ràng rằng sự tha thứ mang lại lợi ích trực tiếp cho hạnh phúc. Tha thứ làm tăng hy vọng và lòng tự trọng, đồng thời làm giảm lo lắng và trầm cảm. Không chấp nhận tha thứ là tự mình cứ cố bám víu vào những điều gây khó chịu. Đương nhiên, nói thì dễ, làm mới khó. Nhưng không phải là không là được.

Kế đến là lòng biết ơn, dẫu biết rằng đôi khi thật khó để cảm thấy biết ơn cuộc sống trong khi chúng ta vẫn đang vật lộn với trận đại dịch. Đối với phần đông chúng ta có lẽ còn phải chờ thêm một thời gian nữa trước khi cuộc sống không còn bị xáo trộn, và một số khác có lẽ sẽ phải gánh chịu hậu quả của Covid-19 trong một thời gian dài nữa. Nhưng hầu như mọi người vẫn có điều gì đó để tỏ lòng biết ơn cuộc sống, chẳng hạn cho đến hôm nay chúng ta vẫn còn tồn tại phải chăng là một điều may mắn, và phần thưởng hạnh phúc là khi ta biết tập trung vào những điều tích cực đó.

Trong một nghiên cứu năm 2003, các nhà nghiên cứu chỉ định một cách không có chủ đích một nhóm người tham gia cuộc nghiên cứu tự lập ra một danh sách ngắn hàng tuần về những điều họ biết ơn, trong khi một nhóm khác được chỉ định liệt kê những sự kiện vô tư hoặc đơn giản là không có ý nghĩa gì hết trong cuộc sống. Mười tuần sau đó, nhóm đầu tiên có được sự hài lòng về cuộc sống nhiều hơn so với nhóm thứ hai. Họ cũng cảm thấy sức khoẻ tốt hơn, lạc quan hơn về tuần lễ sắp tới, và thậm chí tập thể dục nhiều hơn.

Có một số người đã thử nghiệm thành công bằng cách tự lập cho mình một danh sách về những điều khiến họ cảm thấy biết ơn. Ngay trong ngày đầu năm, họ bỏ ra 15 phút để viết xuống năm điều khiến họ cảm thấy biết ơn. Mỗi tối trước khi đi ngủ, bỏ ra năm phút để xem lại danh sách đó. Mỗi tuần lại cập nhật danh sách bằng cách đưa thêm vào hai điều mới. Sau một thời gian, một điều rõ ràng họ nhận thấy là danh sách ngày càng dài ra nhưng cũng ngày càng dễ thực hiện.

Tất cả chúng ta hy vọng rằng năm mới 2022 sẽ là năm thế giới cuối cùng hoàn toàn thoát khỏi trận đại dịch và cuộc sống được hồi sinh và làm mới lại. Nhưng thật sự ta không cần phải chờ tới ngày đó mới tìm được hạnh phúc cho chính mình. Nếu thực hiện đúng những quyết tâm – tha thứ và biết ơn – thì cuộc sống của ta đã tự hồi sinh dù trong hoàn cảnh nào.

Huy Lâm

Nhận báo giá qua email