Thấy mẹ…

Đã từ lâu, tôi để ý đến từ “thấy mẹ” trong ngôn ngữ giao tiếp của người bình dân, và càng để ý lại càng khó hiểu chứ không phải là hiểu ra được vì người bình dân diễn tả về nỗi buồn với câu thường nghe thấy là “buồn thấy mẹ”. Ví dụ như một người bạn nói với người bạn mới nghỉ phép cả tuần, vừa trở vô làm lại, “ông nghỉ đã ha, nghỉ cả tuần luôn. Có đi đâu chơi không?” Người được hỏi trả lời, “Ngày phép của tôi nhiều quá nên sếp bắt nghỉ. Ở nhà thôi chứ dám đi đâu mùa dịch, buồn thấy mẹ…” Người hỏi đâu có chịu câu trả lời như thế nên nói, “Ở nhà chơi cả tuần vẫn được ăn lương mà buồn gì, vui thấy mẹ thì có…” Vậy thấy mẹ là vui hay buồn?Rồi sướng với khổ. Nói đến người thứ ba thì hai người đang trò chuyện về người thứ ba đã trao đồi gì? “Ồ, thằng đó bây giờ sướng thấy mẹ. Hãng nó đóng cửa thì ở nhà vợ nuôi. Sáng ra quán cà phê, chiều ra quán nhậu lai rai tới tối…” Người kia nói câu bình thường, câu thường nghe, “sướng gì mà sướng, khổ thấy mẹ thì có vì có thằng nào vợ nuôi mà không thấy mẹ?” Vậy thấy mẹ là sướng hay khổ?

Hồi còn nhỏ, gặp thằng bạn chung lớp trên đường đi học. Hỏi nó, “Mày làm bài tập làm văn ở nhà chưa?” Nó trả lời, “Thấy mẹ tao rồi, tao quên tuốt luốt…” Hồi lớn rồi, nó làm thầy giáo, gặp nó trên đường đến lớp để giảng dạy cho học sinh. Hỏi nó, “Mày soạn giáo án chưa? Hôm nay có đoàn kiểm tra trên Sở giáo dục xuống dự giờ đó!” Nó trả lời vẫn vậy, “Thấy mẹ tao rồi, tao quên tuốt luốt da me…” Thêm được hai chữ “da me” là thấy mẹ thật rồi vì sau đó nó bị sa thải khỏi ngành giáo dục, có giấy báo về tận nhà, phường xã nơi gia đình nó sinh sống thì nó trốn thấy mẹ bởi phường đội chờ ngoài đầu ngõ vô tới tận cửa nhà để bắt nó đi nghĩa vụ quân sự sang bên Miên.

Nó thấy mẹ từ đó! Không ngày nào được bình yên ở Sài gòn mà vượt biên thì không có vàng. Nó nằm mơ thấy mẹ cũng không ngờ gặp lại cô bạn học ngày xưa thích nó, nhưng tuổi học trò nên hai bên đều ôm mối tình câm làm kỷ niệm ra trường trung học. Bây giờ trưởng thành rồi nên cam đảm hơn nhiều, cô ấy con nhà khá nên về xin mẹ cho nó mượn mấy cây vàng lận lưng, coi như giúp đỡ bạn bè lúc hoạn nạn. Chuyện duyên phận tính sau nếu có nợ với nhau kiếp này.

Nó vượt thoát được thành công, cũng là mười năm thương thấy mẹ, nhớ thấy mẹ, nhưng mười năm thời gian công bằng với mọi người nên mười năm ghét thấy mẹ đó cũng qua, mười năm tình cũ nó trở về cưới vợ là người xưa bạn cũ, người ơn không đòi. Nó vẫn thấy mẹ là muốn đấm cho thấy mẹ thằng phường đội trưởng ngày xưa rình mò bắt nó đưa đi nghĩa vụ quân sự, đưa nó sang Miên cho thấy mẹ nó luôn vì thằng kia cũng thích cô bạn học của nó, chỉ khác là cán bộ thì không có đi học nên phải ra sức bắt cho được nó để trừ khử tình địch. Nhưng vô học thì chỉ có thể làm phường đội trưởng vài năm rồi về vườn đi vớt ve chai trên sông. Nay không được mời nhưng vẫn vác mặt tới nhà nó để chúc mừng đám cưới hai người bạn cũ, kiếm bữa rượu thịt cho đỡ thèm chứ ai mời mọc gì nữa đã từ lâu. Nó chỉ muốn đấm vào mặt thằng phường đội trưởng ngày xưa cho thấy mẹ nó luôn…

Thật hết biết về câu “thấy mẹ” trong tiếng Việt có nội hàm gì mà nghe dùng trong mọi trường hợp, hoàn cảnh. Vui hay buồn đều thấy mẹ, sướng hay khổ cũng thấy mẹ, thương hay ghét cũng thấy mẹ, nhớ thấy mẹ mới chợt nhớ ra không có “quên thấy mẹ” mà quên nặng nề hơn là “quên mẹ nó đi!” Rồi vụng trộm bị bắt là thấy mẹ vì kẻ bắt được vụng trộm sẽ trừng trị cho thấy mẹ thằng chôm chỉa…

Những lúc rảnh tay trong hãng, mấy anh em làm chung cũng thường tán dóc về “thấy mẹ” trong tiếng Việt từ khi tôi đặt vấn đề. Nhưng ai cũng tới được mức nghĩ về mình và thấy mẹ rồi tự cười mình thôi chứ có ai giải thích được đâu, vì không có giải thích nào là thoả đáng, được công nhận mới thấy mẹ. Nhưng tới trưa nay cả đám ngồi ngáp ruồi vì chuỗi cung ứng bây giờ lập lờ đánh lận con đen, hứa cho nhiều cũng vậy thôi chứ làm gì có phụ tùng để làm việc. Trưa nay bùng nổ với cô em rất âm lịch, cô giải thích cho ông bạn tôi đêm qua đã nằm mơ…thấy mẹ, là điềm gì?

Cô nói, “Bất kể là đàn ông hay đàn bà đều thương mẹ mình nhất. Nếu anh đã mơ thấy mẹ anh trong giấc mơ thì chắc chắn là lành nhiều dữ ít vì cọp cũng không ăn thịt con. Mẹ anh nhớ con, thương anh nên mới cho anh gặp. Mà âm dương cách biệt rồi thì cho anh gặp trong mơ thôi…”

Lần đầu tôi thấy đỡ sợ “thấy mẹ” vì hồi nhỏ mà thấy mẹ cầm cây roi là sợ thấy mẹ. Nghe cô em nói tiếp cũng an tâm… thấy mẹ. “Theo em biết là nằm mơ thấy cha hay mẹ của mình đã qua đời thì ngay trong mơ đã thấy được sự thương yêu, chăm lo của mẹ. Khác với mơ gặp cha cũng không khác gì lúc còn sống là nghiêm khắc, uy quyền. Hình ảnh cha không phải không thương nhưng không làm cho người con thương yêu bằng mẹ vì sợ, sợ rầy la, sợ đòn roi… khác với mẹ là cũng sợ, nhưng chỉ sợ mẹ buồn. Các anh nghĩ thử xem, mình sợ sếp buồn nên mình làm việc đàng hoàng cho sếp vui chứ mình đâu có sợ sếp lớn tiếng, trừng mắt, đuổi việc. Người sếp trị lính bằng tình yêu thương, thấu hiểu, chia sẻ khác với sếp chỉ biết nội quy, kỷ luật, trừng phạt. Cha mẹ mình cũng như vậy đó nên mơ thấy mẹ là không sao hết! Mẹ thương, mẹ nhớ con nên cho gặp. Hay tự mình nhớ mẹ quá, thương mẹ quá nên tự mình mơ thấy mẹ. Thấy mẹ khi còn nhỏ là được cưng, được bảo bọc, bênh vực; tới lớn hơn mỗi lần thấy mẹ là được dạy dỗ làm sao cho đúng; tới trưởng thành thì mỗi lần thấy mẹ đều được mẹ giúp đỡ khi mình khó, an ủi khi mình buồn. Nên cho dù mẹ đã qua đời thì mơ thấy mẹ cũng là điềm lành vì mẹ cho thấy để nhắc nhở chúng ta nhìn lại mình mà sống tử tế hơn, mẹ cho cảm giác được hỗ trợ là điều cần nhất nhưng lại khó tìm nhất ngay trong gia đình và người thân của mình. Chồng con có thể bỏ mình nhưng mẹ mình thì không. Em không có lý do gì mơ thấy mẹ là điềm không hay…

Em tin nằm mơ thấy mẹ là dấu hiệu cho biết cuộc sống của mình sắp tới sẽ gặp nhiều điều may mắn, gia đình vui vẻ, thuận hoà. Em còn tin là mơ thấy mẹ, tức là em sắp có tin vui trong gia đình như vợ chồng cùng được lên lương. Đừng nghĩ lên lương mấy chục xu mà vui gì, không đáng để vui mừng mà nên nghĩ tới vợ chồng người bạn mới bị cho thôi việc, như vậy có đúng là tin vui cho gia đình chưa? Đừng nghĩ mơ thấy mẹ là sắp có tin con mình đi học được lên lớp mà không được học bồng là không đáng vui. Nên nghĩ tới bạn nó phải nghỉ học ngang xương vì hoàn cảnh gia đình, bệnh tật hay tai nạn… em thấy vui khi mơ thấy mẹ cho em tin vui con em không ở lại lớp. Em còn nghe nói nằm mơ thấy mẹ mình chết trong giấc mơ và mình khóc hết nước mắt là điềm báo dự định gì đó của mình ấp ủ đã tới lúc thành công. Nhưng nếu mơ thấy mẹ của một người bạn (đã qua đời) thì không tốt vì đó là điềm báo chuyện tình cảm của mình tới lúc rắc rối. Còn mơ thấy mẹ của người mình không quen biết là xui tới rồi đó vì đó là điềm báo mình đã lâm nạn… Khi nằm mơ thấy mẹ chồng là phải cẩn thận lời ăn tiếng nói vì mình sắp bị hiều lầm thành chuyện không hay. Nhưng ông xã em lại nói nằm mơ thấy má vợ là đi mua vé số vì ngoại không cho tiền cũng cho ăn ngập mặt. Mà em để ý đúng đó nha. Má em có ba người con rể nhưng thương ông xã em nhất. Anh hai, anh ba cũng con rể nhưng ngoại cho ăn thôi, còn tiền thì cứ lúc này lúc khác cho thằng rể Út hết, mà còn nghĩ ra cách cho hai thằng rể lớn đứng buồn nữa nha…”

Không riêng gì tôi bắt đầu mê chuyện cô em âm lịch mà mấy khứa già bạn tôi cũng ngoan như học trò nghe cô giáo kể chuyện ma. Thì thôi cô ấy được dịp mơ thấy mẹ đã đời. Nào là mơ thấy mình làm mẹ (là điềm báo hết sợ ế). Tôi nó vậy thôi chứ cô ta nói là cuộc sống bước sang một bước ngoặt mới. Nhưng nằm mơ thấy mình bước vào nhà thờ với mẹ để cử hành đám cưới lại là điềm không hay cho gia tộc có người mắc bệnh nặng sắp diễn ra, có thể có chú bác lớn tuồi sắp qua đời. (Tôi không hiểu). Trong khi nằm mơ thấy mình ôm mẹ khóc khi người qua đời lại là điềm may lớn sắp tới với mình… Tôi hỏi, nhưng cô không trả lời là mẹ chồng hay má vợ?

Cô nói thêm, ‘Đàn ông đã lập gia đình mơ thấy mẹ ruột và một người phụ nữ khác cầm tay nhau là điềm báo cho thấy hôn nhân bắt đầu có rạn nứt. Phụ nữ đã lập gia đình mơ thấy mẹ ruột và một người đàn ông khác đi tới đi lui là điềm báo cho thấy người bạn đời của mình đang âm mưu đảo chánh, ít nhất cũng manh nha trong suy nghĩ của ông xã… Học trò mơ thấy mẹ ôm mình vào lòng, âu yếm là điềm báo cát lành cho việc học hành đã đến lúc kết thúc tốt đẹp. Mơ thấy mẹ ôm mình vào lòng âu yếm dỗ dành cũng là điềm báo gia đình sắp thoát qua khó khăn. Chuyện này đúng tại hồi khổ quá, chồng em đêm nào cũng thắp nhang cho bà nội bà ngoại, van vái cứu gia đình con đi bà nội bà ngoại ơi! Ông xã em mơ thấy bà ngoại bà nội ghé chơi nhà, cho quá trời gạo với cá khô… vậy là ngày mai ông xã em được gọi đi làm lại. Hai ba ngày sau là em cũng được gọi đi làm lại. Hôm vợ chồng em cúng nguyên con heo quay, mời mấy anh chị làm chung tới nhậu chơi mà mà mấy anh cứ ghẹo em là thằng chống chơi xỏ, nói em mập như con heo quay đó, nhớ hôn? Nhưng em tin nhất là mơ thấy mẹ đứng ở đầu giường thì phải đề phòng tiểu nhân hãm hại…

Không ngờ hai từ “thấy mẹ” mà tôi gặp trên đời chỉ thêm hoang mang từ khi còn nhỏ đến bây giờ cũng không hoá giải nổi. Nhưng hôm nay được rửa tai với cô em âm lịch về việc “mơ thấy mẹ” sao ly kỳ, hấp dẫn. Không lẽ mẹ chỉ nên gặp trong mơ chứ gặp ngoài đời là thấy mẹ vì tôi không thương ai hơn nhưng đồng tình với cha tôi hơn. Cha tôi có chính kiến đúng đắn là nhận lỗi và xin lỗi, cần thì bồi thường thoả đáng cho hàng xóm về việc không hay do tôi gây ra. Sau đó về nhà, cha giảng giải cho nghe về việc nên hay không nên làm, việc tuyệt đối không được làm sau khi chịu phạt là đi trả thù. Cha cho tôi tự ra hình phạt cho tội lỗi của mình, nhưng bao giờ cũng cho ghi sổ nợ. Tôi thấy tội mình đáng bị ba sợi dây nịt lưng của cha phết lên lưng mình thì cha cho nợ hai, chỉ ghi lại một vết thù trên lưng ngựa hoang khi tuồi nhỏ, nhưng hai vết không hằn là nợ nhân gian. Khác với mẹ vụt roi thật thì không đáng ngại mấy, nhưng té đái với vô vàn roi nhử, đàn bà dương đông kích tây biết từ nhỏ sao tới già cũng không tránh khỏi…

Ông bạn già cho tôi một câu vỡ lẽ hai từ “thấy mẹ” mà tôi đã thắc mắc từ lâu. Ông ấy nói với tôi, “Anh không phải cà chớn khi mọi người nghe chuyện mơ thấy mẹ của con nhỏ âm lịch quá ly kỳ. Nhưng hãng cứ không có việc làm kiều này thì ai trả lương cho mình ngồi nói dóc với nhau cả buổi hả anh bạn cà khịa thấy mẹ mà không ai hay của tôi?”

Tôi về nhà sau ngày cà khịa cho hết giờ trong hãng. Buồn thấy mẹ khi nhớ lại ngày qua…

Phan

Nhận báo giá qua email