Tìm thấy thêm 8 “nguồn bức xạ radio nhanh” từ không gian

Sử dụng CHIME (Canadian Hydrogen Intensity Mapping Experiment), một viễn vọng kính radio lớn nhất của Canada đặt ở tỉnh bang British Columbia, các nhà vật lý học thiên văn Canada vừa tuyên bố đã tìm thấy thêm 8 nguồn bức xạ radio nhanh lặp đi lặp lại (repeating Fast Radio Bursts – FRB), những hiện tượng mà họ hy vọng sẽ giúp hiểu rõ hơn chính những tín hiệu bí ẩn này từ trong không gian.

Cần biết thêm đôi điều về FRB.

FRB là những tín hiệu radio ngắn băng ngang vũ trụ. Chúng kéo dài chỉ khoảng 1/1,000,000 giây và một số nguồn này đã lặp đi lặp lại, phát ra liên tục. Nguồn FRB đầu tiên được khám phá trong năm 2007 bởi một nhà vật lý thiên văn và học trò của ông này, trong lúc cả hai đang xem xét những dữ liệu năm 2001 được thu thập từ đài quan sát thiên văn Parkes Observatory ở bang New South Wales, Úc. Kể từ đó đã có hàng chục FRB nữa được tìm thấy. Tuy nhiên, cái gì đã phát ra các tín hiệu đó thì vẫn còn là một bí ẩn đối với các nhà khoa học. Nguồn FRB đầu tiên trong số những nguồn lặp đi lặp lại, phát ra liên tục nói trên được khám phá bởi Paul Scholz, một nghiên cứu sinh bậc tiến sĩ tại đại học McGill, hồi năm 2015, và đến tháng Giêng năm nay thì các nhà khoa học lại phát giác thêm một nguồn FRB thứ hai, và danh sách các FRB đang dài ra.

Các phát giác nói trên được xem là một bước quan trọng nhằm giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cái gì đang tạo ra những tín hiệu cực mạnh ấy, và chúng phát xuất chính xác là từ đâu ở trong vũ trụ. Tuy nhiên, viễn vọng kính CHIME không thể vừa nhạy bén vừa chính xác trong những dò tìm của mình. Điều này có nghĩa là nó không thể xác định được vị trí phát ra của các tín hiệu. Nói cách khác, công việc của CHIME là tìm ra càng nhiều FRB càng tốt, còn chuyện xác định vị trí chính xác của các nguồn đó thì còn phải tùy thuộc vào các viễn vọng kính khác. Trong số 10 nguồn FRB lặp đi lặp lại, cho đến nay chỉ có duy nhất 2 là được truy tới tận nguồn gốc: 1 là trong dãy ngân hà lùn (dwarf galaxy) và 1 trong một dãy ngân hà hình xoắn ốc (spiral galaxy).

Cần biết, FRBs là một đề tài nóng trong thế giới thiên văn học, phần lớn là vì chúng là một khám phá khá mới và cơ chế hoạt động của chúng hiện con người vẫn chưa hiểu hết. Vì phóng thích ra một năng lượng cực lớn như thế, một số lý thuyết cho rằng nguồn của các FRB chính là một ngôi sao neutron, tức là một ngôi sao nhỏ nhưng dày đặc còn sót lại sau hiện tượng siêu vân tinh (supernova). Một lý thuyết khác thì cho rằng nó có thể là một ngôi sao từ tính (magnetar), tức một ngôi sao tương tự như sao neutron nhưng có một từ trường cực mạnh. Trong lúc những FRB được con người biết tới – cả các FRB phát ra liên tục và những FRB không có đặc tính này – được người ta tin là có nguồn gốc từ trong các dãy ngân hà khác, thì 1 trong 8 nguồn FRB mới vừa được phát giác dường như lại gần sát hơn so với những FRB kia: chúng ngay cả có thể xuất phát từ bên trong dãy ngân hà của chúng ta.

Cho đến giờ viễn vọng kính CHIME đã rất thành công trong việc tìm kiếm những hiện tượng khó hiểu như thế này.

Xem thêm

Nhận báo giá qua email