“Tự nguyện” hay lạm thu?

Trường Trung học Lương Thế Vinh (Hà Nội)

Dù đã có quy định về những khoản ban đại diện cha mẹ học sinh được phép thu và không được phép thu nhưng nhiều ban đại diện vẫn đề ra la liệt các khoản thu khiến phụ huynh bất bình.

Tiền tỉ quỹ phụ huynh chi cho nhà trường

Phụ huynh Trường Trung học Lương Thế Vinh (Hà Nội) cho biết tuy là trường tư thục, về nguyên tắc học phí đã phải tính đúng tính đủ, nhưng ban đại diện cha mẹ học sinh của trường vẫn đề ra mức thu quỹ phụ huynh rất vô lý. 

Trường mầm non Cự Khê (H.Thanh Oai, Hà Nội)

Riêng học kỳ 1, mỗi học sinh phải đóng 700.000 đồng quỹ này… Trường dự kiến thu lên tới hơn 2,5 tỉ đồng chủ yếu chi cho việc lễ tết, hiếu hỉ.

Ví dụ, dịp 20/11, chi quà tri ân các thầy cô và nhà trường lên tới 750 triệu đồng; ngày 20.10 dành cho hoạt động, tặng hoa cũng tới 200 triệu đồng; hoạt động khai giảng 200 triệu đồng; đầu năm dương lịch 100 triệu đồng; tiền bưu thiếp, in phong bì cho cả năm học 15 triệu đồng; văn nghệ vào các dịp lễ tết 240 triệu đồng; hoạt động đoàn, đội 80 triệu đồng…

Phụ huynh trường Lương Thế Vinh (Hà Nội) cho rằng mức thu quỹ phụ huynh của trường rất vô lý

Phụ huynh này nói: “Nhìn những khoản dự chi lên tới hơn 2,5 tỉ đồng cho 1 học kỳ, đồng nghĩa là hơn 5 tỉ đồng một năm học mà thực sự tôi thấy chóng mặt. Những khoản chi lớn nhất đều dành cho nhà trường, hiếu hỉ… trong khi học sinh vẫn phải đóng quỹ phụ huynh lớp lên tới tiền triệu mỗi học kỳ”.

Học phí của Trường Lương Thế Vinh ở cấp II (THCS) là 3,5 triệu đồng/tháng, tiền ăn là 40.000 đồng/bữa, tiền hỗ trợ bán trú là 2 triệu đồng/năm học. Ngoài ra còn khoản thu học sinh học các câu lạc bộ “tự nguyện”…

“Tôi cứ nghĩ vào trường tư thì nhà trường sẽ tính đúng, tính đủ trong học phí, không bị thu các khoản phụ nữa, ai ngờ việc thu các khoản ‘tự nguyện’ cào bằng và bất chấp quy định hơn cả trường công”, phụ huynh này nói.

Những khoản thu vô lý

Ngoài ra, Trường Lương Thế Vinh còn thu một khoản rất vô lý là “phí sổ liên lạc điện tử” với mức 1,1 triệu đồng/năm học. Trường không dùng các phần mềm miễn phí mà tự làm một phần mềm liên lạc riêng không có gì khác biệt và thu tiền triệu mỗi năm. Với hàng nghìn học sinh, số tiền thu về rất lớn, trong khi dùng các phần mềm liên lạc miễn phí thì không tốn.

Cũng tại một trường tư khác ở Hà Nội là trường THPT Văn Lang, ngoài học phí đầu năm còn các khoản phải đóng cho học kỳ 1 lên đến 4,5 triệu đồng như: phí phát triển trường hàng kỳ (2,5 triệu đồng); quỹ phụ huynh trường (200.000 đồng); tiền điện, nước uống tinh khiết (300.000 đồng); quỹ phụ huynh lớp (1 triệu đồng)…

Phí phát triển trường mỗi học kỳ được chia nhỏ nhiều mục khác nhau gồm: tiền cơ sở vật chất nhà trường, tiền vệ sinh, an ninh khuôn viên trường “xanh – sạch – đẹp” (1,5 triệu đồng/học kỳ); tiền học phẩm, học liệu thí nghiệm, máy lạnh, máy chiếu, photo in tài liệu và đề thi chung của trường (500.000 đồng/học kỳ); hoạt động ngoại khóa, hoạt động chung toàn trường (500.000 đồng/học kỳ). Bên cạnh đó là bảo hiểm y tế, bảo hiểm thân thể toàn diện nằm trong khoản nhà trường thu hộ cũng được liệt kê. 

Tính trung bình một năm học, ngoài học phí, mỗi học sinh sẽ phải đóng thêm khoảng 10 triệu đồng. Tiền đóng khá cao và gây thắc mắc ở những khoản như quỹ phụ huynh lớp lại thêm quỹ phụ huynh trường, rồi phí phát triển nhà trường mà không rõ chi cho các khoản gì.

Một phụ huynh học sinh lớp 5 ở Hà Nội thì khó chịu vì ngoài đồng phục của trường, ban đại diện phụ huynh còn “đẻ” ra đồng phục lớp, đồng phục khối.

Trường mầm non cũng nghĩ cách để tận thu

Trường mầm non Cự Khê (H.Thanh Oai, Hà Nội) tổ chức một số lớp học theo phương pháp mới. Học phí đắt hơn lớp bình thường 500.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, phụ huynh “ngã ngửa” khi nhà trường cho biết tại các lớp “xã hội hóa” này, số tiền 500.000 đồng sẽ được chia làm 2 phần: 50% nộp cho nhà trường và 50% giữ lại ở lớp. 

Số 50% nộp nhà trường chi cho việc sửa chữa nâng cấp nhà trường (mái tôn sân chơi, sân sau các lớp, mua máy in, máy tính…). Bảng kế hoạch được nhà trường lập ra dù không được phụ huynh đồng ý, bởi họ vẫn phải đóng tiền “cơ sở vật chất” đầu năm như các lớp thường. Trường cũng được huyện cấp tiền hằng năm để sửa chữa, vậy sao sửa chữa bổ sung lại bắt riêng cho 6 lớp “xã hội hóa” chịu?

Phụ huynh cũng bất bình bởi họ chỉ nhận thông báo chứ không được góp ý bàn bạc về những việc nhà trường đã làm. “Chúng tôi chưa đóng tiền tham gia lớp xã hội hóa nhưng một số hạng mục đã được thi công rồi”, một phụ huynh nói.

Phụ huynh “khóc không thành tiếng” 

Trong danh sách 15 khoản thu đầu năm của con gái học lớp 10, chị Quỳnh thấy mục “tiền mua TV 500.000 đồng/học sinh”.

Chị Quỳnh, 42 tuổi, dự họp phụ huynh cho con gái mới vào lớp 10 ở một trường miền Bắc. Với các khoản học phí, bảo hiểm y tế, dịch vụ vệ sinh, bảo vệ, văn phòng phẩm, đồng phục, chị “không có ý kiến” nhưng “thấy thiếu thuyết phục” với mục 500.000 đồng/học sinh/năm để mua TV.

Giáo viên chủ nhiệm giải thích TV dùng cho các bài học cần hình ảnh, video để minh họa và một số hoạt động của lớp. Chị không được biết thêm chi tiết như loại TV, tiền lắp đặt hay tổng chi phí. Lớp nào cũng phải đóng khoản này.

Tương tự, chị Loan, 45 tuổi, sống tại TP, cũng “không xuôi” khi nhìn danh sách các khoản thu đầu năm học. Chị Loan bận nên không dự buổi họp phụ huynh cho con trai lớp 9,

Tối cùng ngày, chị nhận được ảnh chụp các khoản cần nộp, trong đó có tiền loa trình chiếu 500.000 đồng, đồng phục 700.000, vở ghi 250.000. “Được sự nhất trí cao của toàn thể phụ huynh học sinh trong lớp, giáo viên chủ nhiệm xin thông báo các khoản mà phụ huynh đã đồng ý”, cô chủ nhiệm nhắn.

Cùng làm việc trong ngành giáo dục, chị Loan “không lạ gì” cảnh thu, chi đầu năm học. “Tôi chờ đợi một biên bản cuộc họp, tỷ lệ phụ huynh tán thành… chứ không phải một tin nhắn thế kia”, chị Loan nói.

Hiệu trưởng luôn phải là người nắm rõ toàn bộ và chịu trách nhiệm cao nhất trong mọi khoản thu, chi trong nhà trường. Nhiều trường hợp khi được phản ánh về vấn đề kêu gọi, quyên góp không hợp lý, hiệu trưởng nói do hội phụ huynh lớp thu và không nắm được sự việc. Đây là hành vi ngụy biện. Kể cả quỹ hội thì hiệu trưởng vẫn phải biết và chịu trách nhiệm, không thể đổ thừa cho bất kỳ ai khác.

Ngoài con lớn học lớp 9, chị Loan còn một con khác học lớp 6. Người mẹ làm việc trong ngành giáo dục này đánh giá nhiều khoản thu chỉ được «đưa tin một nửa”. Chị Loan cho rằng ngay cả khi 99% phụ huynh tán thành, 1% không đồng ý vẫn có quyền từ chối nộp những khoản không bắt buộc (chủ yếu là các loại quỹ, đóng góp mua sắm cơ sở vật chất, văn phòng phẩm).

“Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy tại nhiều trường lớp, đa số nhất trí nghĩa là tất cả phải nộp, và giáo viên chủ nhiệm không hoặc giải thích chưa rõ ràng ‘phần còn lại của sự thật’, rằng đây là khoản mà phụ huynh có quyền từ chối”, chị Loan bày tỏ.

Chị Hạnh, 47 tuổi, (sống tại huyện Phúc Thọ, Hà Nội) rơi vào trường hợp này. Là mẹ của ba đứa con, lần lượt học mầm non, tiểu học và THCS, chị Hạnh phải nộp gần 10 triệu đồng cho các khoản đóng góp đầu năm học, gấp rưỡi tháng lương công nhân của mình.

Người mẹ cho biết ngoài các khoản học phí, bảo hiểm, đồng phục, mỗi lớp phải nộp 500.000 đồng quỹ hội phụ huynh, dùng cho các hoạt động trong năm học, gồm 8/3, 20/11, trung thu… 500.000 đồng tương đương với tiền ăn cả tuần của gia đình, nhưng thấy phụ huynh không ai phản ứng, nên chị Hạnh cũng “bấm bụng” nộp, dù thấy “mức này cao”. “Đầu năm đóng nhiều khoản cũng áp lực nhưng mọi người đều đồng thuận thì tôi cũng cố theo”, chị nói.

Nguyên hiệu trưởng Hoàng Chương cho rằng việc cào bằng mức đóng góp của mỗi phụ huynh là không hợp lý. Hoàn cảnh mỗi gia đình khác nhau, nên việc đóng góp phải dựa trên khả năng của họ.

Với chị Quỳnh, chị Loan, sau khi hỏi chi tiết của các khoản đóng góp, mặc dù không thỏa mãn với câu trả lời của giáo viên chủ nhiệm, nhưng hai người mẹ vẫn nộp đủ. “Tôi không muốn làm khó cô giáo, vì biết đây không phải khoản cô nghĩ ra. Chưa kể, nếu cứ đôi co làm lớn chuyện, việc học của con tôi ở trường có thể bị ảnh hưởng”, chị Quỳnh nói!

Không chấp nhận quỹ chồng quỹ

Một phụ hunh nêu ý kiến: Tôi có 2 con hiện vẫn đang học phổ thông và hoàn toàn tự nguyện đóng góp nếu thấy đó là chính đáng. Tuy nhiên, với những khoản thu quỹ chồng quỹ thì tôi thực sự thấy không thuyết phục. Ví dụ, đã đóng quỹ phụ huynh lớp lại còn đóng quỹ phụ huynh trường mà chủ yếu là chi cho các hoạt động thăm hỏi, lễ tết các thầy cô. Hơn nữa, đó là khoản thu tự nguyện thì không thể áp một mức và bắt ai cũng phải nộp và nộp ít nhất số tiền như vậy là rất vô lý. Nhiều nhà trường dưới danh nghĩa ban đại diện phụ huynh chỉ cho phép đóng bằng hoặc cao hơn, ai có ý kiến khác là bị “kỳ thị”, bị cho là không “quan tâm” đến chính việc học của con mình…

Không thấy vui với tin miễn giảm học phí

Lẽ ra phụ huynh học sinh phải rất vui trước chủ trương miễn, giảm học phí nhưng nhiều người lại không hào hứng. Nó chẳng thấm vào đâu so với các khoản phụ phí mà phụ huynh vẫn phải nộp. Ví dụ, học sinh tiểu học lâu nay được miễn học phí nhưng phụ huynh phải đóng rất nhiều khoản lớn hơn học phí nhiều lần. Tất cả đều dưới danh nghĩa “tự nguyện” nhưng dĩ nhiên không thể từ chối.

Chương trình tiểu học bắt buộc học 2 buổi/ngày và miễn phí. Thế nhưng trong thực tế buổi 1 không thu tiền, còn buổi 2 lại phải nộp tiền dưới danh nghĩa “hỗ trợ học buổi 2”!

“Móc túi» bệnh nhân hàng chục tỉ đồng

Cựu Giám đốc Bệnh viện Mắt TP Nguyễn Minh Khải (50 tuổi) và 7 thuộc cấp tại bệnh viện sẽ bị xét xử về tội vi phạm quy định đấu thầu gây thiệt hại hơn 14,2 tỉ đồng cho Quỹ Bảo hiểm y tế và người bệnh. Trong đó, Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán chênh lệch lố 5,2 tỉ đồng, 14.000 bệnh nhân đã trả chênh lệch lố gần 9 tỉ đồng. Khi đăng ký chữa bệnh, những người này không được giải thích cụ thể từng loại chi phí, và không biết giá thủy tinh thể nhân tạo là bao nhiêu.

Ông Khải đã cho các thuôc cấp trên can thiệp vào việc đấu thầu mua thủy tinh thể nhân tạo, ra lệnh một số bác sĩ trong hội đồng đánh giá, làm sai kết quả xét thầu để chấm “không đạt” loại nhà thầu là Công ty Codupha có giá dự thầu thấp nhất, “làm xiếc” chấm trúng thầu 2 nhà thầu còn lại là Công ty Tâm Hợp và Công ty Hào Tín giá cao hơn trong khi hàng của cả 3 công ty này đều tương đương các yêu cầu kỹ thuật.

Một nhân chứng đã cung cấp file ghi âm được lưu trữ trong USB là nội dung một cuộc họp giải quyết kiến nghị của Codupha và một số nhà thầu khác về kết quả “không đạt”.

Ông Khải chủ trì cuộc họp này với sự có mặt của các thuòc liên quan, nhằm thống nhất lý do trả lời kiến nghị, rằng “…mình đã thống nhất rồi, vậy anh chị nào không có ý kiến ngược lại ghi biên bản mình bảo lưu…”; Nguyễn Trí Dũng (cựu Phó giám đốc, Trưởng khoa Glaucoma của bệnh viện, thành viên bên mời thầu, đồng thời là thành viên Hội đồng đánh giá hàng mẫu) ý kiến: “Trong này, các anh chị đã ký vào đây đã đồng ý là phải có trách nhiệm với chữ ký của mình và khi người ta hỏi thì nói là ý kiến của tập thể thông qua mọi người đồng ý”; Nguyễn Quốc Toản (cựu Trưởng khoa Phẫu thuật gây mê hồi sức, Chủ tịch Hội đồng đánh giá hàng mẫu) nói: “Trong biên bản này có thành phần tất cả các anh chị ký trong này rồi, ký trước ký sau các anh chị có giời cũng không chạy được nha”…

Cuối cuộc họp, Lương Ngọc Tuấn (cựu Phó trưởng khoa Khám mắt, nguyên Phó trưởng phòng Vật tư thiết bị y tế) nói: “Vậy là hội đồng hàng mẫu mình thống nhất nha. Các bác sĩ mai mốt có ai kêu mình lên mình cũng trả lời thống nhất như vậy…”.

Cũng theo hồ sơ vụ án, trước cuộc họp, giám đốc Nguyễn Minh Khải nói với Lương Ngọc Tuấn “cố gắng giữ kết quả không thay đổi như đã ký phê duyệt”. Còn Nguyễn Trí Dũng được Nguyễn Minh Khải nói: “Em muốn uy tín của anh để anh giải thích, cố gắng giữ kết quả đánh giá đã được phê duyệt”.

Do đã có ý kiến ra lệnh từ đầu của Nguyễn Minh Khải nên cả 3 người: Nguyễn Quốc Toản, Lương Ngọc Tuấn, Nguyễn Trí Dũng đều đưa ra các lý do định hướng để cho các bác sĩ Hội đồng hàng mẫu thống nhất đánh giá nhà thầu Codupha không đạt kỹ thuật.

San Hà (tổng hợp)

Xem thêm

Nhận báo giá qua email